Ὁ λιθοβολισμὸς τοῦ ἀποστόλου Παύλου

Ο ἀπόστολος Παῦλος μὲ συνοδοιπόρο τὸν ἀπόστολο Βαρνάβα βρίσκονται στὰ Λύστρα τῆς Λυκαονίας στὴν  πρώτη περιοδεία τους. Πῶς ἔχουν φθάσει ἕως ἐδῶ μετὰ ἀπὸ τόσες ταλαιπωρίες ποὺ ὑπέστησαν, μόνο οἱ δυό τους τὸ  γνωρίζουν κι ὁ παντογνώστης Κύριος. 

Ἀλλὰ δὲν καταβάλλονται ἀπὸ τὰ ἐμπόδια.  Εἶναι τόσο μεγάλη ἡ ἱεραποστολική τους  φλόγα, ποὺ μοιάζουν σὰν νά ’χουν φτερὰ  στὰ πόδια τους. Χρειαζόταν νὰ ἔχουν φτερὰ ἀετοῦ, γιὰ  νὰ ξεκινήσουν ἀπὸ τὴν σχεδὸν παραθαλάσσια πόλη Πέργη τῆς Παμφυλίας, νὰ  διασχίσουν τὴν πολύκορφη ὀροσειρὰ  τοῦ Ταύρου καὶ νὰ φθάσουν στὰ ὀροπέδια τῆς Πισιδίας καὶ τῆς Λυκαονίας. Ὁδοιπορία κοπιαστική! Ἄλλοτε βάδιζαν σὲ χαράδρες μὲ ἄγρια βλάστηση, ἄλλοτε διέσχιζαν πυκνὰ δάση, ἄλλοτε γυμνὲς κορυφές. 

Ἀντιμετώπισαν τοὺς κινδύνους τῆς  νύχτας, τὰ ἄγρια θηρία τῶν δασῶν, τοὺς τρομεροὺς ληστές. Καὶ σὰν νὰ μὴν ἔφθαναν ὅλα αὐτά, ἀντιμετώπισαν καὶ διωγμοὺς ἀπὸ κατοίκους τῆς περιοχῆς, οἱ ὁποῖοι ὑποκινοῦνταν  ἀπὸ φανατικοὺς Ἰουδαίους. Στὴν Ἀντιόχεια τῆς Πισιδίας τοὺς ἔδιωξαν, στὸ Ἰκόνιο τῆς Λυκαονίας ἔκαναν ἀπόπειρα νὰ τοὺς λιθοβολήσουν.

Οἱ κάτοικοι τῶν Λύστρων στὴν ἀρχὴ προθυμοποιήθηκαν νὰ τοὺς ἀκούσουν. Ἀνάμεσα στοὺς ἀκροατὲς τοῦ θείου Παύλου ξεχώριζε ἕνας χωλός, ὁ ὁποῖος γεννήθηκε μὲ ἀτροφικὰ πόδια καὶ δὲν εἶχε  ποτὲ περπατήσει στὴ ζωή του. Παρακολουθοῦσε μὲ πολλὴ προσοχὴ καὶ πονεμένο βλέμμα τὸ θεῖο κήρυγμα. Ὁ θεοφώτιστος διδάσκαλος διακόπτει πρὸς στιγμὴν τὸν θεῖο λόγο του καὶ κάνοντας προστακτικὴ χειρονομία τοῦ φωνάζει: «Ἀνάστηθι ἐπὶ τοὺς πόδας σου ὀρθός»! Ὁ χωλὸς πετιέται ὄρθιος καὶ περπατάει κανονικά. 

Ἔκπληκτα τὰ πλήθη ἀπ’ τὸ μεγάλο θαῦμα ἀρχίζουν νὰ φωνάζουν στὴ δική τους γλώσσα: «Οἱ θεοὶ ὁμοιωθέντες ἀνθρώ-ποις κατέβησαν πρὸς ἡμᾶς» (Πράξ. ιδ΄ 11)· οἱ θεοὶ πῆραν μορφὴ ἀνθρώπου καὶ κατέβηκαν σὲ μᾶς! Τὸν ἀπόστολο Βαρνάβα, ποὺ ἦταν σιωπηλὸς καὶ σοβαρός, τὸν θεώρησαν ὡς τὸν Δία, καὶ τὸν ἀπόστολο Παῦλο, ποὺ κήρυττε μὲ εὐχέρεια τὸν θεῖο λόγο, τὸν θεώρησαν ὡς τὸν Ἑρμῆ, καὶ ἔσπευσαν μὲ ἐπικεφαλῆς τὸν ἱερέα τοῦ  Δία νὰ τοὺς στεφανώσουν ὡς θεοὺς καὶ  νὰ τοὺς προσφέρουν πλούσιες θυσίες. 

Τότε οἱ ἅγιοι Ἀπόστολοι ἔσχισαν ἀπὸ  ἀγανάκτηση τὰ ροῦχα τους, πήδηξαν  ἀνάμεσα στὸν ὄχλο καὶ φώναξαν δυνατά: «Ἄνδρες, τί ταῦτα ποιεῖτε;»· τί εἶναι αὐτὰ ποὺ κάνετε; Ἄνθρωποι εἴμαστε κι ἐμεῖς ὅμοιοι μὲ σᾶς! Ὁ σκοπὸς γιὰ τὸν ὁποῖο ἤλθαμε ἐδῶ εἶναι νὰ σᾶς κηρύξουμε νὰ ἀφήσετε τὰ μάταια αὐτὰ πράγματα, νὰ ἀφήσετε τὴ λατρεία τῶν ψεύτικων θεῶν καὶ νὰ ἐπιστρέψετε στὸν ἀληθινὸ Θεό, τὸν Δημιουργὸ καὶ Προνοητὴ τοῦ κόσμου. Μὲ τὶς ἐνέργειές τους αὐτὲς μόλις καὶ μετὰ βίας κατόρθωσαν νὰ συγκρατήσουν τὸν ὄχλο νὰ μὴ θυσιάσουν σ’ αὐτούς.

Τὶς ἑπόμενες ἡμέρες πῆραν ἄλλη τροπὴ τὰ πράγματα, διότι ἦλθαν ἀπὸ τὴν Ἀντιόχεια καὶ τὸ Ἰκόνιο φανατικοὶ Ἰουδαῖοι, οἱ ὁποῖοι ξεσήκωσαν τὰ πλήθη καὶ λιθοβόλησαν τὸν ἀπόστολο Παῦλο. Τοῦ πέταξαν πέτρες πολλές, ὥσπου τὸν ἔριξαν ἀναίσθητο στὸ ἔδαφος. Κατόπιν τὸν ἔσυραν ἔξω ἀπὸ τὴν πόλη καὶ τὸν πέταξαν σ’ ἕνα χαντάκι πλάϊ στὸ δρόμο.

Ἔπειτα τὸν ἀναζήτησαν οἱ χριστιανοὶ τῶν Λύστρων, γιὰ νὰ τὸν κλάψουν ὡς νεκρὸ καὶ νὰ τὸν θάψουν. Ἀνάμεσά τους ἦταν κι ὁ νεαρὸς Τιμόθεος, ἡ εὐσεβὴς μητέρα του Εὐνίκη καὶ ἡ εὐσεβέστατη γιαγιά του Λωίδα. Ἀλλὰ μὲ ἔκπληξη διαπίστωσαν ὅτι ἦταν ζωντανός. Μὲ θαῦμα τοῦ Θεοῦ σηκώθηκε ὑγιής, μπῆκε ἄφοβος στὴν πόλη καὶ τὴν ἑπόμενη μέρα συνέχισε τὴν περιοδεία του πρὸς τὴ Δέρβη τῆς Λυκαονίας.

Αὐτὴν τὴν περιπέτειά του ὑπαινίσσεται ὁ ἀπόστολος Παῦλος, ὅταν γράφει στὸν Τιμόθεο: «Σὺ δὲ παρηκολούθηκάς μου... τοῖς διωγμοῖς, τοῖς παθήμασιν, οἷά μοι ἐγένοντο ἐν Ἀντιοχείᾳ, ἐν Ἰκονίῳ, ἐν Λύστροις. οἵους διωγμοὺς ὑπήνεγκα!» (Β΄ Τιμ. γ΄ 1011). Τὸ ἴδιο ἐπεισόδιο ὑπαινίσσεται καὶ στὸ ἑνδέκατο κεφάλαιο τῆς Β΄ πρὸς Κορινθίους ἐπιστολῆς του (στίχος 25), ὅπου γράφει: «ἅπαξ ἐλιθάσθην». Μιὰ φορὰ λιθοβολήθηκα! 

Στὸν λιθοβολισμὸ τοῦ ἀποστόλου Παύλου στὰ Λύστρα ἡ Ἐκκλησία κέρδισε στὸ πρόσωπο τοῦ νεαροῦ Τιμοθέου τὸν πολυτιμότερο συνεργάτη τοῦ ἀποστόλου Παύλου καὶ κατοπινὸ ἐπίσκοπο Ἐφέσου. Ὁ λιθοβολισμὸς τοῦ διδασκάλου του καὶ τὸ κουράγιο ποὺ εἶχε κατόπιν νὰ συνεχίσει τὴν ἀποστολικὴ περιοδεία του ἦταν γι’ αὐτὸν τὸ πιὸ εὔγλωττο κήρυγμα. Τὸν ἀκολούθησε χωρὶς ἀμφιταλαντεύσεις στὴ δεύτερη ἀποστολικὴ περιοδεία του καὶ στάθηκε στὸ πλευρό του σὰν νά ἦταν παιδί του. 

Ἄρα δὲν ζημιώθηκε τὸ Εὐαγγέλιο ἀπὸ τὸν λιθοβολισμὸ τοῦ ἀποστόλου Παύλου. Νομίζουμε πολλὲς φορὲς ὅτι οἱ δυσκολίες εἶναι ἐμπόδιο γιὰ τὴ διάδοση τοῦ Εὐαγγελίου. Ὁ ἀπόστολος τῶν Ἐθνῶν ἔβλεπε ὅτι οἱ διωγμοὶ καὶ τὰ παθήματα βοηθοῦσαν στὴν περαιτέρω ἐξάπλωση τοῦ Εὐαγγελίου. Τὸ γράφει: «Τὰ κατ’ ἐμὲ μᾶλλον εἰς προκοπὴν τοῦ εὐαγγελίου ἐλήλυθεν» (Φιλιπ. α΄ 12). Αὐτὸ συμβαίνει πάντοτε. Ἀρκεῖ νὰ ὑπάρχουν γενναῖες ψυχές, ὅπως ὁ ἀπόστολος Παῦλος, ὁ ὁποῖος ἦταν ἀποφασισμένος γιὰ τὴν ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ νὰ χύσει ἀκόμη καὶ τὸ αἷμα του! Μποροῦμε νὰ κάνουμε κι ἐμεῖς τὸ ἴδιο;

“Ο ΣΩΤΗΡ”,15/06/2013

http://aktines.blogspot.com/

ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΙΣ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗΣ ΩΦΕΛΕΙΑΣ

Τοῦ πρωτοπρεσβυτέρου π. Διονυσίου Τάτση

ΠΟΛΛΟΙ εἶναι ἐκεῖνοι ποὺ καυχῶνται, γιατὶ γνωρίζουν κάποιον ἐνάρετο κληρικὸ ἢ μοναχὸ καὶ ἐπικοινωνοῦν πνευματικὰ μαζί του. Ἐκ πρώτης ὄψεως αὐτὸ θεωρεῖται θετικὸ καὶ μακάρι ὅλοι οἱ πιστοὶ νὰ ἐπικοινωνοῦσαν μὲ ἐνάρετους ἀνθρώπους καὶ νὰ παραδειγματίζονταν ἀνάλογα. Στὴν πραγματικότητα ὡστόσο τὰ πράγματα εἶναι διαφορετικά, γιατὶ ἀπὸ τὴν ἐπικοινωνία αὐτὴ δὲν ἔχουμε τὰ ἀναμενόμενα ἀποτελέσματα. Καὶ διερωτᾶται κανείς, γιατὶ συμβαίνει αὐτό, γιατὶ οἱ ἄνθρωποι μένουν ἀνεπηρέαστοι καὶ ἄρα ἀδιόρθωτοι; Ποῦ βρίσκεται τὸ ἀδύνατο σημεῖο; Τί πρέπει νὰ προσέξουν; Θὰ μποροῦσε κανεὶς νὰ παρομοιάσει τοὺς χριστιανοὺς αὐτοὺς μὲ χέρσο ἀγρό, ποὺ δὲν ἀποδίδει τίποτα, ὅσους σπόρους καὶ ἂν ρίξεις. Χρειάζεται προηγουμένως νὰ καθαριστεῖ, νὰ σκαφτεῖ βαθιά, νὰ κοποῦν οἱ ἄγριες ρίζες, νὰ λιπανθεῖ καὶ μετὰ νὰ σπείρει ὁ γεωργός, ὁ ὁποῖος στὴ συνέχεια πρέπει νὰ ποτίζει καὶ νὰ βοτανίζει, γιὰ νὰ περιμένει τὴ σοδειά.

Κάτι παρόμοιο συμβαίνει καὶ στὰ πνευματικά. Ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ, γιὰ νὰ ἀλλοιώσει τὴν ψυχὴ τοῦ ἀνθρώπου, χρειάζεται νὰ ὑπάρχει πνευματικὸς ἀγώνας καὶ ἱερὸς ζῆλος. Ὁ ράθυμος καὶ κοσμικὸς ἄνθρωπος δὲν εἶναι δυνατὸ νὰ ὠφεληθεῖ, ὅσες νουθεσίες καὶ νὰ τοῦ δώσει ἕνας πολύπειρος κληρικὸς ἢ μοναχός. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπάρχει ἡ καλὴ προαίρεση, ἡ σταθερὴ ἀπόφαση γιὰ ἐν Χριστῷ ζωὴ καὶ ὁ διαρκὴς ἀγώνας κατὰ τῶν ἁμαρτωλῶν παθῶν. Ὁ Γέροντας Ἐφραὶμ ὁ Κατουνακιώτης ἔλεγε γιὰ τὸ θέμα αὐτό: «Ὅσο ἔχεις, τόσο θὰ πάρεις». Δηλαδή, προϋπόθεση τῆς πνευματικῆς ὠφέλειας εἶναι νὰ ὑπάρχει ἀγώνας κατὰ τῆς ἁμαρτίας, μετάνοια, ἐγρήγορση καὶ ταπείνωση.

Μερικοὶ χριστιανοὶ νομίζουν ὅτι πνευματικὴ ζωὴ σημαίνει παθητικὴ ἀκρόαση τοῦ λόγου τοῦ Θεοῦ. Ἀκοῦν, εὐχαριστιοῦνται, χειροκροτοῦν τὸν ὁμιλητὴ καὶ μετὰ τίποτα ἄλλο. Καμία μεταβολή, καμία ἀναθεώρηση, καμία διόρθωση καὶ στὰ μικρὰ θέματα τῆς ζωῆς. Δὲν θέλουν νὰ διαταράξουν τὴν κοσμική τους μακαριότητα καὶ νὰ κόψουν «ἀθῶες συνήθειες», ποὺ μὲ βεβαιότητα τοὺς κρατοῦν μακριὰ ἀπὸ τὴν πηγὴ τῆς πνευματικῆς ζωῆς.

Μὲ τὴν ἴδια ραθυμία μελετοῦν καὶ τὰ διάφορα πνευματικὰ βιβλία. Συνήθως γιὰ τὸν ἑαυτό τους δὲν παίρνουν τίποτα, γιὰ τοὺς ἄλλους ὅμως βάζουν ἀρκετὰ βέλη στὴ φαρέτρα τους. Χρησιμοποιοῦν τοὺς λόγους τῶν Ἁγίων ὡς ὅπλα κατὰ τῶν ἀδελφῶν τους, ἐνῶ δὲν θέλουν νὰ ὁδηγηθοῦν στὴν αὐτογνωσία. Αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους πολλοὶ κληρικοὶ τοὺς χαρακτηρίζουν ρηχοὺς καὶ ἀδιάβροχους, ποὺ πρέπει νὰ δουλέψουν πολύ, γιὰ νὰ προκόψουν κατὰ Θεόν. Ὅμως ὑπάρχουν δίπλα τους καὶ κάποτε εἶναι ἀπαιτητικοὶ καὶ ἐπίμονοι, γεγονός, ποὺ δημιουργεῖ διάφορα προβλήματα στὴν ἐνορία. Γιὰ τὴν ἀντιμετώπισή τους χρειάζεται ἀνοχή, ὑπομονὴ καὶ εἰλικρινὴς ἀγάπη, μὲ τὴν ἐλπίδα ὅτι αὔριο ἴσως κάνουν τὴ μεγάλη στροφή.

Ορθόδοξος Τύπος,28/06/2013

http://aktines.blogspot.com/

ΓΕΡΟΝΤΑΣ ΠΑΙΣΙΟΣ: ΕΤΣΙ ΜΟΥ ΛΕΕΙ Ο ΛΟΓΙΣΜΟΣ ΟΤΙ ΘΑ ΓΙΝΕΙ Η ΚΡΙΣΗ

Έτσι μου λέει ο λογισμός ότι θά γίνει η Κρίση. Δέν θά πει δηλαδή ο Χριστός: «έλα εδώ εσύ, τί έκανες;» ή «εσύ θά πάς στήν κόλαση, εσύ στον Παράδεισο», αλλά ο καθένας θά συγκρίνει τον εαυτό του μέ τον άλλον καί θά τραβήξει γιά εκεί που θα είναι.

Γέροντα, πώς εξαγνίζεται η ψυχή;

 - Όταν ο άνθρωπος εργασθεί τις εντολές του Θεού. κάνει δουλειά στόν εαυτό του και καθαρισθεί από τά πάθη, τότε ο νους φωτίζεται, φθάνει σέ ύψος θεωρίας, καί η ψυχή λαμπρύνεται καί γίνεται όπως ήταν πριν από την πτώση των Πρωτοπλάστων. 

 Σέ τέτοια κατάσταση θά βρίσκεται μετά την ανάσταση των νεκρών. Μπορεί όμως ο άνθρωπος νά δει την ανάσταση της ψυχής του πριν από την κοινή ανάσταση, αν καθαρισθεί τελείως από τα πάθη. Τό σώμα του τότε θα είναι αγγελικό, άϋλο, και δέν θά νοιάζεται γιά τροφή υλική.

- Γέροντα, πώς θά γίνει η μέλλουσα Κρίση;

 - Στήν μέλλουσα Κρίση θά αποκαλυφθεί σέ μιά στιγμή η κατάσταση του κάθε άνθρωπου καί μόνος του καθένας θά τραβήξει γιά 'κει που είναι. Καθένας θά βλέπει σάν σέ τηλεόραση τά δικά του χάλια και την πνευματική κατάσταση του άλλου. Θα καθρεφτίζει τον εαυτό του στόν άλλον και θά σκύβει τό κεφάλι και θά πηγαίνει στήν θέση του. Δέν θά μπορεί λ.χ. νά πει μιά νύφη πού καθόταν μπροστά στήν πεθερά της σταυροπόδι και η πεθερά της μέ σπασμένο πόδι φρόντιζε τό εγγονάκι: «γιατί, Χριστέ μου, βάζεις την πεθερά μου στόν Παράδεισο κι εμένα δέν μέ βάζεις;», επειδή θά έρχεται μπροστά της εκείνη η σκηνή. Θά θυμάται την πεθερά της πού στεκόταν όρθια μέ σπασμένο πόδι και φρόντιζε τό εγγονάκι της και δέν θά έχει μούτρα νά πάει στόν Παράδεισο, άλλά ούτε και θά χωράει στόν Παράδεισο. Ή οι μοναχοί θά βλέπουν τί δυσκολίες, τί δοκιμασίες είχαν οι κοσμικοί και πώς τις αντιμετώπισαν καί, αν δέν έχουν ζήσει σωστά, θά σκύψουν τό κεφάλι καί θά τραβήξουν μόνοι τους γιά εκεί πού θά είναι.

Θά δουν εκεί οι μοναχές, πού δέν ευαρέστησαν στον Θεό, ηρωίδες μάνες, που ούτε υποσχέσεις έδωσαν, ούτε τις ευλογίες καί τις ευκαιρίες τις δικές τους είχαν, πώς αγωνίσθηκαν καί σέ τί κατάσταση πνευματική έφθασαν, καί εκείνες, καλόγριες, μέ τί μικροπρέπειες ασχολούνταν και βασανίζονταν, καί θά ντρέπονται!

 Έτσι μου λέει ο λογισμός ότι θά γίνει η Κρίση. Δέν θά πει δηλαδή ο Χριστός: «έλα εδώ εσύ, τί έκανες;» ή «εσύ θά πάς στήν κόλαση, εσύ στον Παράδεισο», αλλά ο καθένας θά συγκρίνει τον εαυτό του μέ τον άλλον καί θά τραβήξει γιά εκεί που θα είναι. 

http://www.agioritikovima.gr/

ΜΕΓΑΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ: ΜΗ ΞΕΘΑΡΡΕΨΕΙΣ

 

Μην ωθήσεις τον εαυτό σου σε ακραία όρια άσκησης. Και μάλιστα μη ξεθαρρέψεις, για να μη πέσεις από το ύψος της άσκησης λόγω απειρίας.

 Διότι είναι προτιμότερη η πρόοδος. Σιγά σιγά λοιπόν να αφαιρείς τις ηδονές του βίου, εξαφανίζοντας κάθε συνήθειά σου, μη τυχόν και προκαλώντας όλες μαζί τις ηδονές, τραβήξεις πάνω σου πλήθος πειρασμών. 

 Όταν κυριαρχήσεις εντελώς πάνω σε ένα πάθος ηδονής, τότε να επιτεθείς στην άλλη ηδονή, και έτσι με τον καιρό θα νικήσεις όλες τις ηδονές.

(Προς Χίλωνα τον αυτού μαθητήν, § 1, Migne Ε.Π. 31, 625) 

http://www.agioritikovima.gr/

ΓΕΡΟΝΤΑΣ ΕΦΡΑΙΜ ΚΑΤΟΥΝΑΚΙΩΤΗΣ: ΠΩΣ ΘΑ ΑΠΟΚΤΗΣΕΤΕ ΑΥΤΟΕΛΕΓΧΟ ΚΑΙ ΖΗΛΟ

Μήν αφήνεις τόν εαυτό σου ανεπίσκοπο κάθε ώρα. Κάθε ώρα νά εποπτεύεις, νά εξετάζεις, νά ελέγχεις τόν εαυτό σου. Είσαι εν τάξει αυτήν τήν ώρα;

 Εσύ ως μοναχός εάν είσαι βιαστής, εάν είσαι αγωνιστής, θά κάνεις έλεγχο στόν εαυτό σου, όλη τήν ημέρα πώς πέρασα;

 Ένας ασθενής, δέν τό παρακολουθάει μόνο ο γιατρός: καί ο ίδιος ο ασθενής παρακολουθάει τόν εαυτό του, άν μ' εκείνα τά φάρμακα πού τού ?δωσε ο γιατρός, πηγαίνει στό καλύτερο. Όχι ο Γέροντας έναν-έναν θά παρακολουθήσει, κι εσύ ο ίδιος θά παρακολουθήσεις τόν εαυτό σου.

 Ερώτησα πολλές φορές καί τόν γερο-Ιωσήφ πώς έφτασε σ' αυτή τήν κατάσταση. Λέει: «Νά σού πώ. Εβάθυνα τόσο πολύ στό «γνώθι σαυτόν». Τί είσαι σύ; Τίποτες, ούτε ένα σκουλήκι δέν είσαι. Τίποτε. Ήρθε η χάρις, σέ σήκωσε, έγινες άγγελος: έφυγε η χάρις, εγύρισες εν αυτώ». Ναί, αλλά δέν μού λές, πώς μπορούμε νά προσελκύσουμε τή χάρη;

 Από σάς εξαρτάται νά είναι ομαλός, ησύχιος ο νούς, από σάς εξαρτάται. Δέν εξαρτάται από τόν πειρασμό, άν σάς επιτεθεί ή από τή συμπεριφορά τού συνασκητού σας, τού συγκοινοβιάτου σας. Εσύ ο ίδιος θά γίνεις αίτιος τής σωτηρίας σου, εσύ ο ίδιος θά γίνεις αίτιος τής όχι σωτηρίας σου, από εσένα εξαρτάται. Όταν εσύ θέλεις τή σωτηρία σου καί βιάζεις τόν εαυτό σου, όλα κατ' ευχήν έρχονται.

 Είναι παρατηρημένο ότι, στίς πρώτες ημέρες πού ερχόμεθα στό κοινόβιο, έχουμε ζήλο σάν τόν Άθωνα. Αυτός ο ζήλος προσέξετε νά μή σάς εξασθενήσει, νά μή σβήσει: διότι τότε είναι όχι καλά. Μπορείς αυτό τόν ζήλο νά τόν αυξήσεις, νά τόν μεγαλώσεις; Άξιος επαίνου είσαι. Πρόσεξε όμως μήπως αυτός ο ζήλος, εννοώ ζήλο εις τήν υπακοή, εις τήν ευχή, εις τήν αυτομεμψία, άγρυπνος στήν ακολουθία, μή σέ πάρει ο ύπνος, στό δωμάτιό σου: νά επιβλέπεις τόν εαυτό σου, όλα αυτά θεωρούνται ζήλος. Άν ο ζήλος ψυχρανθεί, τότε δέν βαδίζεις καλά. Γι? αυτό διόρθωσε τόν εαυτό σου, νά μήν ψυχρανθεί αυτός ο ζήλος, αυτή η θερμότης.

 Μακάριος είναι εκείνος ο αδερφός, ο οποίος διατηρεί τόν ζήλο από τήν αρχή μέχρι τό τέλος τής ζωής του. Διότι δέν ξέρεις πόσα χρόνια θά ζήσεις στό μοναστήρι. Μπορεί νά ζήσεις πέντε χρόνια, μπορεί νά ζήσεις δέκα, μπορεί νά ζήσεις καί πενήντα, δέν γνωρίζεις πόσα χρόνια. Έ, αυτός είναι άξιος επαίνου, ο οποίος διατηρεί τόν ζήλο του από τήν αρχή μέχρι τό τέλος τής ζωής τού ακμαίο.

 Τήν σήμερον ημέρα δύσκολα, δύσκολα είναι.

 Ερχόμουνα μία φορά μέ τόν γερο-Παντελεήμονα τών Παχωμαίων, τόν αρχιγραμματέα. Καί μού λέει ότι, είχε πάει μία φορά στό Γρηγοριάτικο τό κονάκι, αλλά δέν θυμάμαι ποιός ήταν αντιπρόσωπος. Αφού μιλήσανε, «τώρα θά πάω στήν Κοινότητα», λέει.

 - Πάμε μαζί, Γέροντα.

 - Όχι , λέει, Παντελεήμων, όχι.

 - Γιατί;

 - Νά πάω απ' τό κονάκι μέχρι τήν Κοινότητα, λέω τούς χαιρετισμούς τής Παναγίας.

 Είδες πώς βιάζονται οι πατέρες!

Γέρων Εφραίμ Κατουνακιώτης - Λόγοι Διαδαχής 

http://www.agioritikovima.gr/

 

Ο ΟΣΙΟΣ ΠΑΤΗΡ ΗΜΩΝ ΣΑΜΨΩΝ Ο ΞΕΝΟΔΟΧΟΣ (27 ΙΟΥΝΙΟΥ)

“Αὐτός ὁ ἅγιος καταγόταν ἀπό τή Ρώμη καί ἔζησε τόν 6ο μ. Χ. αἰώνα. Τόν πλοῦτο πού τοῦ ἄφησαν οἱ γονεῖς του τόν μοίρασε στούς πτωχούς καί ἀναγκεμένους συνανθρώπους του καί στή συνέχεια ἦλθε στήν Κωνσταντινούπολη, ὅπου περνοῦσε τόν καιρό του ὡς ἡσυχαστής μέσα στόν κόσμο, δηλαδή ζώντας τό μεγαλύτερο μέρος τῆς ἡμέρας μέσα στούς ναούς, προσευχόμενος διαρκῶς καί μελετώντας τίς ῞Αγιες Γραφές. Ἡ ἁγία βιοτή του ἔγινε γνωστή στόν πατριάρχη Μηνᾶ, ὁ ὁποῖος τόν κάλεσε στήν ἱερωσύνη καί τόν χειροτόνησε πρεσβύτερο. ᾽Από κεῖ καί πέρα, ὡς κληρικός πιά ὑπῆρξε σωτήριο λιμάνι γιά ὅλους τούς πτωχούς καί τούς ἔχοντες ἀνάγκη, θέτοντας μάλιστα στήν ὑπηρεσία τῶν συνανθρώπων του καί τήν ἐμπειρία του στήν ἰατρική ἐπιστήμη. Τήν ἀγάπη του καί τίς ἰατρικές του γνώσεις ἔνιωσε καί ὁ ἴδιος ἀκόμη ὁ αὐτοκράτορας ᾽Ιουστινιανός, ὁ ὁποῖος θεραπεύτηκε ἀπό τόν ἅγιο, ὅταν προσῆλθε σέ αὐτόν, λόγω κάποιου ἀνιάτου πάθους πού τόν διακατεῖχε. ᾽Από τό γεγονός αὐτό ὁρμώμενος ὁ βασιλιάς, θαυμάζοντας ὑπέρμετρα τήν ἀρετή τοῦ ἄνδρα καί ἀπονέμοντας σεβασμό σ᾽ αὐτόν, μετά τόν ναό τῆς ῾Αγίας Σοφίας κατασκεύασε ξενώνα καί κατέστησε τόν ἅγιο σκευοφύλακα τῆς μεγάλης ᾽Εκκλησίας. Ὁ Σαμψών ἀφοῦ ἔζησε μέ καλό καί θεοφιλή τρόπο καί ἔγινε πρόξενος σωτηρίας γιά πολλούς, μέ τό νά τούς ὁδηγεῖ σέ ζῆλο καί μίμηση τοῦ δικοῦ του χριστιανικοῦ τρόπου ζωῆς, ἐκεῖ καί ἀναπαύτηκε. Τό τίμιο λείψανό του κατατέθηκε στόν μέγιστο ναό τοῦ ἁγίου Μωκίου, βρύοντας καθημερινά ἰαματοφόρα νάματα, ῾εἰς δόξαν καί αἶνον Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν”.

Μυροβλήτης λοιπόν καί ὁ ὅσιος αὐτός, προσφέροντας μέ τή χάρη τοῦ Χριστοῦ  τήν ἴαση στούς ἐν πίστει προσερχομένους στόν τάφο του. Κατά τον ιερό υμνογράφο μάλιστα, τον άγιο Ιωσήφ, το μύρο το προχεόμενο από τον τάφο του ήταν σαν το μέλι που πήρε ο Σαμψών, ο κριτής της Παλαιάς Διαθήκης,  από τη γνάθο του λιονταριού όταν το  σκότωσε με τα χέρια του και το βρήκε έπειτα με πλήθος μελισσών μέσα στο κουφάρι του. ῾Έβγαλε να πιει μέλι ο Σαμψών παλιά από τη γνάθο, ενώ ο Σαμψών τώρα αναβρύει μύρο από τον τάφο᾽(῾Εξήγεν ο πριν εκ γνάθου Σαμψών πόμα. Ο νυν δε Σαμψών μύρον εκ τάφου βρύει᾽) (στίχοι συναξαρίου). Η μυροβολία ἐκ τοῦ τάφου του  ἦταν βεβαίως συνέχεια τῆς μυροβολίας τῆς καρδιᾶς του, ἐνόσω ζοῦσε. Μόνον ἕνας πού μυροβολεῖ ἐν ζωῇ, δηλαδή ἔχει πλούσια ἀγάπη στήν καρδιά, μπορεῖ νά χαριτωθεῖ ἀπό τόν Χριστό, ὥστε νά μυροβολεῖ καί μετά θάνατο.  Τόν πλοῦτο τοῦ μύρου τῆς καρδιᾶς του, τήν ἀγάπη του, τόν εἰσέπραξαν καθ᾽ ὅλη τή ζωή του ὅσοι τόν προσήγγισαν, ἀδιακρίτως θέσεως καί τάξεως, πλούτου, μόρφωσης ἤ ἡλικίας. Εἴτε πτωχός εἴτε καί ὁ ἴδιος ὁ βασιλιάς, ἀνεξαιρέτως ὅλοι, μέσω τοῦ ἁγίου ἔρχονταν σέ ἐπαφή μέ τήν ἐνέργεια τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ μας. Ὁ ἅγιος ἦταν τό ὄργανο τοῦ Θεοῦ, προκειμένου νά θεραπευτεῖ καί στήν ψυχή καί στό σῶμα ὁ κάθε ἄνθρωπος. Κατά τον ιερό υμνογράφο ῾Φάνηκες η συμπαθέστατη βοήθεια των πτωχών και ο άριστος ιατρός των ασθενών, όσιε, και των ταλαιπωρουμένων η βοήθεια᾽(῾Ώφθης πτωχών συμπαθεστάτη βοήθεια και ασθενούντων, όσιε, ιατρός άριστος, και καταπονουμένων αντίληψις᾽) (ωδή α´). 

Ἡ ἀγάπη πρός τόν συνάνθρωπο πού τόν διακατεῖχε, ἦταν ἀποτέλεσμα τῆς ἀγάπης του πρός τόν Θεό. ῾Μιμήθηκε (ο Σαμψών) την ευσπλαχνία του Θεού και έγινε συμπαθής στους αρρώστους και το ένδυμα όλων των γυμνών᾽(῾Θεού μιμούμενος ευσπλαγχνίαν, συμπαθής νοσούσι γέγονε, γυμνουμένων τε πάντων περιβόλαιον᾽) (ωδή γ´). Κι εἶναι γνωστό: κανείς δέν μπορεῖ νά ἀγαπήσει σωστά τόν συνάνθρωπό του, ἀκόμη καί τόν ἐχθρό του, ἄν δέν ἔχει στραφεῖ πρός τόν Θεό καί δέν ἔχει ἐξαρτήσει τήν ὕπαρξή του ἀπό Αὐτόν. Διαφορετικά, ἡ ἀγάπη πρός τόν συνάνθρωπο, παρόλες ἴσως τίς καλές διαθέσεις πού μπορεῖ κάποιος νά ἔχει, θά εἶναι μέ ἡμερομηνία λήξεως. Ποιός θά μποροῦσε, γιά παράδειγμα, νά ἀγαπήσει τόν ἐχθρό του χωρίς λόγο; Μόνον ὁ ἀγαπῶν τόν Θεό ἔχει λόγο νά ἀγαπήσει καί τόν κάθε πλησίον του. Κι ἡ ἀγάπη τοῦ ὁσίου πρός τόν Θεό ἦταν ὁρατή ῾μακρόθεν᾽: ἐντρυφοῦσε ἀδιάκοπα στήν προσευχή καί τή μελέτη τοῦ Λόγου τοῦ Θεοῦ, χαρά του ἦταν ἡ διαμονή μέσα στίς ἐκκλησίες. Ὁπότε καί τά ῾μάτια᾽  του ἀνοίχτηκαν, γιά νά βλέπει τήν παρουσία τοῦ Θεοῦ καί στά πρόσωπα τῶν εἰκόνων ᾽Εκείνου, τῶν συνανθρώπων του. ῾Ανέθεσες τον εαυτό σου, Σαμψών, ολοκληρωτικά στον Κύριο᾽(῾Ολικώς ανετέθης, ω Σαμψών, τω Κυρίω᾽) (εξαποστειλάριο όρθρου). 

Ἡ ἀγάπη ὅμως πρός τόν Θεό δέν γεννιέται αὐτόματα οὔτε εἶναι ἕνα χάρισμα πού δίνεται ἀπό τόν Θεό ῾τυφλά᾽. Πρέπει καί ὁ ἄνθρωπος νά συνεργήσει σέ αὐτό. Καί συνεργεῖ, ὅταν κι ὁ ἴδιος θέλει νά εἶναι μέ τόν Θεό – τό κάτι πού ζητάει ὁ Θεός ἀπό τόν ἄνθρωπο, ὅπως ἔλεγε ὁ ἁγιασμένος Γέροντας Πορφύριος. Πότε διατηρεῖται ἡ ἐπιθυμία αὐτή στόν ἄνθρωπο; Ὅταν δέν ἀφήνει τόν ἑαυτό του νά παρασυρθεῖ ἐντελῶς ἀπό τόν πονηρό, ὅταν, ἔστω καί λίγο, προσπαθεῖ νά διατηρήσει τόν νοῦ του καθαρό ἀπό ἐμπαθεῖς λογισμούς. Ὁπότε ὁ Θεός, παίρνοντας ἀφορμή ἀπό τήν καλή αὐτή διάθεση, δίνει τή χάρη Του πλούσια γιά νά καθαριστεῖ ἐντελῶς ὁ νοῦς, νά γίνει θεοειδής καί νά βλαστάνει διαρκῶς τήν ἀγάπη πρός Αὐτόν καί πρός τόν συνάνθρωπο, κάτι πού τό βλέπουμε στούς ἁγίους μας, καί ἰδίως στόν σήμερα ἑορταζόμενο ὅσιο Πατέρα Σαμψών.῾Φάνηκες καθαρός ναός του παναγίου και σεπτού Πνεύματος, επειδή καθάρισες τον εαυτό σου πραγματικά από τη λάσπη των παθών, θεοφόρε Πατέρα᾽(῾Ώφθης ναός καθαρός του παναγίου και σεπτού Πνεύματος, της των παθών ιλύος καθάρας σεαυτόν ως αληθώς, Πάτερ θεοφόρε᾽) (ωδή ε´). 

http://pgdorbas.blogspot.com/

Η απεικόνιση της Αγίας Τριάδος.(Ι.Καρδάση)

Η απεικόνιση της Αγ. Τριάδας είναι απότοκος της Θεολογίας της και καταγράφει τις σχέσεις μεταξύ των τριών προσώπων. Είναι γνωστό ότι στην Ορθόδοξη Εικονολογία επιτρεπτή είναι η απεικόνιση μόνον όσων είδαμε και συνέβησαν ιστορικά, των προφητικών οράσεων και συμβόλων, του σαρκωθέντα Υιού και Λόγου του Θεού, της Θεοτόκου και των Αγίων.

Η απεικόνιση της Αγίας Τριάδας ως τριών προσώπων, όπου απεικονίζεται ο Πατέρας ως “παλαιός των ημερών”, ο Υιός ως νέος και το Άγ. Πνεύμα “εν είδει περιστεράς” είναι εικόνα ξένη προς την διδασκαλία των Πατέρων, μεταφερθείσα στον Ορθόδοξο χώρο από τη Δύση, μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης.

Η απεικόνιση αυτή αποτελεί συγκαλυμμένη ειδωλολατρία, καθώς μέσα από ορθολογιστικές διαδικασίες περιθέτει σωματικά σχήματα στη θεότητα. Η αποτύπωση των ενδοτριαδικών σχέσεων ευνοεί την παπική αντίληψη περί του τρόπου ύπαρξης του Αγ. Πνεύματος, δηλ. εκπορευόμενου από τον Πατέρα και τον Υιόν εξ ίσου, που είναι η γνωστή πλάνη του filioque. Επίσης η εικόνα αυτή, παρουσιάζοντας διαφορά στις μορφές Πατέρα και Υιού ως προς τη σωματική ηλικία, δίνει την εντύπωση πως ο Υιός είναι νεώτερος του Πατέρα, αντίληψη που ευνοεί τους νέο-Αρειανούς Χιλιαστές και τους αρνητές της θεότητας του Υιού, Εβραίους και Μουσουλμάνους.

Για το θέμα αυτό της απεικόνισης της Αγίας Τριάδας έχει διατυπώσει η Ζ΄ Οικουμενική Σύνοδος, η οποία ως γνωστόν ασχολήθηκε αποκλειστικά με το θέμα των εικόνων, τη θέση της καθολικής Εκκλησίας. Στον δογματικό όρο της Συνόδου αναφέρεται ρητά, σε τι υλικό και με πια ύλη πρέπει να ζωγραφίζεται μια εικόνα και σε ποια τοποθεσία είναι δυνατόν να υπάρχει: “….. ανατίθεσθαι τας σεπτάς και αγίας εικόνας, τας εκ χρωμάτων και ψηφίδος και ετέρας ύλης επιτηδείως εχούσης, εν ταις αγίαις του Θεού εκκλησίαις, εν ιεροίς σκεύεσι και εσθήσι, τοίχοις τε και σανίσιν, οίκοις τε και οδοίς…..“.

Το θέμα της απεικόνισης του Θεού Πατέρα ως “παλαιού των ημερών” σε απεικονίσεις παλαιοδιαθηκικών οραμάτων (όπως π.χ. του οράματος του Δανιήλ) υπήρξε αντικείμενο εξέτασης κατά τη διάρκεια της Ζ΄ Οικουμενικής Συνόδου. Εκεί οι Πατέρες της Συνόδου ρωτούν δια του στόματος του Πάπα Ρώμης αγίου Γρηγορίου Β΄: “Δια τι τον πατέρα του Κυρίου Ιησού Χριστού ουχ ιστορούμεν και ζωγραφούμεν;” για να δώσουν αμέσως την απάντηση: “Επειδή ουκ οίδαμεν τις εστίν (…) και ει εθεασάμεθα και εγνωρίσαμεν καθώς τον υιόν αυτού, κακείνον αν είχομεν ιστορήσαι και ζωγραφήσαι” (PG XII 963 E).

Επίσης για την απεικόνιση του αγίου Πνεύματος η ίδια η Σύνοδος αναφέρει: “….. καίτοι των ευαγγελικών ουδαμώς παραδεδοκότων γραμμάτων, ότι γέγονε περιστερά το άγιον πνεύμα, αλλά ότι εν είδει περιστεράς ώφθη ποτέ” (PG XIII 181 A).

Πρέπει να σημειωθούν εδώ δύο στάσεις ριζικά αντιφατικές προς το κείμενο των πράξεων της Ζ΄ Οικ. Συνόδου, δυο αγίων της Εκκλησίας μας, του αγίου Μακαρίου Καλοχερά εκ Πάτμου και του αγίου Νικοδήμου του αγιορείτη. Ο πρώτος κτυπώντας τους ρωμαιοκαθολικούς ρωτά: “Είναι χριστιανοί αυτοί, που αντίθετα προς την Ζ΄ Οικουμενική Σύνοδο, αναπαριστάνουν τον αόρατο Πατέρα;”. Από την πλευρά του ο άγιος Νικόδημος παρατηρεί: “Συμπεραίνεται ότι ο άναρχος Πατήρ πρέπει να ζωγραφίζεται καθώς εφάνη εις τον προφήτην Δανιήλ ως παλαιός των ημερών. Ει δε και Πάπας Γρηγόριος εν τη προς τον Ίσαυρον Λέοντα επιστολή λέγει, ότι δεν ιστορούμεν τον Πατέρα του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού. αλλά τούτο λέγει απλώς, αλλ’ ότι δεν εζωγραφούμεν αυτόν κατά την θείαν φύσιν” (Πηδάλιο, σελ. 320).

Ο άγιος Νικόδημος μοιράζεται σ’ αυτό το θέμα την άποψη, που είναι αποδεκτή από την εποχή του αγίου Μακαρίου (18ος αιώνας) και απομακρύνεται από τον τρόπο που η Εκκλησία αντιλαμβάνεται τα οράματα των προφητών.

Είναι αλήθεια, ότι για την Εκκλησία η αγιότητα δεν ήταν ποτέ συνώνυμη του αλάθητου. Καθώς το είπε με σοφία ο Εφέσου άγιος Μάρκος, για τον ωριγενισμό του αγίου Γρηγορίου Νύσσης: “συμβαίνει κάποιος να είναι διδάσκαλος και ωστόσο να μην τα λέει όλα τέλεια σωστά. Διότι ποια ανάγκη θα υπήρχε για τους Πατέρες να κάνουν Οικουμενικές Συνόδους, αν καθένας τους σε τίποτε δεν απομακρυνόταν από την αλήθεια;”.

Αλλά το θέμα της απεικόνισης  της Αγίας Τριάδας έχει λήξει τελεσίδικα στην Μεγάλη Σύνοδο της Μόσχας το 1666, όπου μέσα στις πράξεις της Συνόδου, το κεφάλαιο 43 είναι αφιερωμένο στο ζήτημα της εικόνας της θεότητας και ιδιαίτερα του Θεού Πατέρα. Αυτό το κεφάλαιο έχει τον τίτλο: “Περί των εικονογράφων και του Σαβαώθ”.

Στις αποφάσεις της Συνόδου για το συγκεκριμένο θέμα, αναφέρονται τα εξής: “Θεσπίζουμε ότι ένας ικανός ζωγράφος που, ταυτόχρονα, είναι ένας καλός άνθρωπος (με εκκλησιαστική αξιοπρέπεια), θα διορίζεται διδάσκαλος των εικονογράφων, αρχηγός και επιμελητής. ΄Ετσι οι αγνοούντες δεν θα μπορούν να χλευάζουν τις άγιες εικόνες του Χριστού, της Μητέρας του και των αγίων Του, τις άσχημες και κακοζωγραφισμένες. και θα σταματήσει η ματαιοδοξία μιας δήθεν σοφίας, που έχει οδηγήσει στην συνήθεια να ζωγραφίζει ο καθένας κατά τη φαντασία του χωρίς αυθεντική αναφορά και μάλιστα ξεκινώντας από ποικίλες αναπαραστάσεις, τον Κύριο Σαβαώθ. Εντελλόμεθα να μην ζωγραφίζεται στο εξής η εικόνα του Κυρίου Σαβαώθ σύμφωνα με μη λογοκριμένες οράσεις και ανάρμοστες, διότι κανείς δεν έχει δει τον Κύριο Σαβαώθ (δηλαδή τον Θεό Πατέρα) με σάρκα. Μόνος ο Χριστός έχει εικονιστεί, όπως τον είδαν σαρκωμένο, δηλαδή αναπαριστανόμενο με το σώμα Του και όχι κατά την θεότητά Του. το ίδιο και η υπεραγία Μητέρα του Θεού και οι άλλοι άγιοί Του…..

….. Είναι εντελώς παράλογο να εικονογραφούν τον Κύριο Σαβαώθ (δηλαδή τον Πατέρα), με άσπρα γένια, με τον μονογενή Υιό στο στήθος Του και ένα περιστέρι ανάμεσά Τους, διότι κανείς δεν είδε τον Πατέρα μέσα στην Θεότητά Του. ο Πατέρας, πράγματι δεν έχει σάρκα και ο Υιός δεν εγεννήθη κατά σάρκα από τον Πατέρα προ των αιώνων. Κι’ αν ο προφήτης Δαβίδ λέει: “εκ γαστρός προ εωσφόρου εγέννησά σε” (Ψαλμ. ΡΘ΄ 3), αυτή η γέννηση, σίγουρα, δεν είναι σωματική. αυτή ήταν ανέκφραστη και απερινόητη. Διότι ο ίδιος ο Χριστός λέει στο Ευαγγέλιο: “ουδείς γινώσκει τον Πατέρα ειμή ο Υιός“. Και ο προφήτης Ησαΐας ζητά στο 40ο κεφάλαιο: “τίνι ωμοιώσατε κύριον και τίνι ομοιώματι ωμοιώσατε αυτόν; μη εικόνα εποίησεν τέκτων ή χρυσοχόος χωνεύσας χρυσίον περιεχρύσωσεν αυτόν ομοίωμα κατασκεύασεν αυτόν; (18-19)”. Το ίδιο και ο άγιος απόστολος Παύλος λέει στο κεφάλαιο 17 των Πράξεων: “γένος ουν υπάρχοντες του Θεού ουκ οφείλομεν νομίζειν χρυσώ ή αργύρω ή λίθω χαράγματι τέχνης και ενθυμήσεως ανθρώπου το θείον είναι όμοιον“. Και ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός λέει επίσης (Περί ουρανού, κεφ. 20 για την εικόνα): “Μόνον δε το Θείον απερίγραπτόν εστι πάντα πληρούν και πάντα περιέχον και πάντα περιορίζον ως υπέρ πάντα ον και πάντα δημιουργήσαν“. Ο άγιος Γρηγόριος ο Διάλογος το απαγορεύει επίσης με παρόμοιο τρόπο. Να γιατί ο Κύριος Σαβαώθ που είναι η Θεότητα και η γέννηση του μονογενούς Υιού προ των αιώνων, γίνονται αντιληπτοί μόνο από το πνεύμα μας. όσο για την αναπαράστασή τους σε εικόνα δεν αρμόζει σε καμία περίπτωση ούτε είναι δυνατή.

Εξ άλλου στη θ. λειτουργία του αγίου Ιωάννη του Χρυσόστομου χαρακτηριστική είναι η ευχή που υποδηλώνει το αδύνατο της αναπαράστασης του Κυρίου Σαβαώθ: “Συ γαρ ει Θεός ανέκφραστος, απερινόητος, αόρατος, ακατάληπτος…..“.

Και το Άγιον Πνεύμα δεν είναι από τη φύση του ένα περιστέρι, αλλά Θεός. Κανείς, λοιπόν, δεν είδε ποτέ το Θεό, καθώς μαρτυρεί ο άγιος ευαγγελιστής και θεολόγος Ιωάννης. Ωστόσο, στην αγία βάπτιση του Χριστού στον Ιορδάνη ποταμό, το Άγιον Πνεύμα φάνηκε με τη μορφή περιστεριού και γι’ αυτό ακριβώς μπορούμε να το αναπαριστάνουμε με τη μορφή αυτή σ’ αυτό μόνο το μέρος. Αλλού, αυτοί που κατανοούν τα πράγματα πνευματικά δεν εικονίζουν το Άγιον Πνεύμα με τη μορφή περιστεριού. στο Όρος Θαβώρ, για παράδειγμα, παρουσιάστηκε με τη μορφή γνόφου (νεφέλης) και αλλού με άλλο τρόπο” (υπενθυμίζεται η καιόμενη βάτος στον Μωϋσή και οι πύρινες γλώσσες της Πεντηκοστής).

“Κατά τον Διονύσιο τον Αρεοπαγίτη, Σαβαώθ μεταφράζεται από την εβραϊκή γλώσσα με την έκφραση “ο κύριος των Δυνάμεων”. Επομένως, ο Κύριος των Δυνάμεων είναι η Αγία Τριάς, ο Πατέρας, ο Υιός και το Άγιο Πνεύμα. Και αν ο προφήτης Δανιήλ λέει ότι είδε τον παλαιό των ημερών καθήμενον επί θρόνου κρίσεως, δεν εννοεί τον Πατέρα, αλλά τον Υιό, ο οποίος στην Δευτέρα Παρουσία Του, θα κρίνει παν έθνος δια της φοβεράς Του κρίσεως.

Ζωγραφίζουν επίσης στις εικόνες του Ευαγγελισμού τον Κύριο Σαβαώθ, που φυσά με το στόμα Του κι αυτή η πνοή φθάνει στην κοιλιά της αγίας Θεομήτορος. Αλλά ποίος το είδε αυτό και ποία αγία Γραφή το μαρτυρεί; Από πού το πήραν αυτό; είναι φανερό, ότι μια τέτοια χρήση και άλλα παρόμοια πράγματα τα υιοθέτησαν και τα δανείστηκαν από ανθρώπους μάταιης γνώσης ή μάλλον από πνεύμα διαταραγμένο ή απόν. Να γιατί παραγγέλλουμε να σταματήσουν στο εξής αυτές οι μεταφερμένες από αλλού εικονογραφίες, που η μάταιη γνώση γέννησε…..”.

Και η Σύνοδος καταλήγει: “Τα λέμε αυτά για να αποστομώσουμε τους εικονογράφους, για να σταματήσουν να κάνουν λαθεμένες εικόνες και μάταιες και στο εξής να μη ζωγραφίζουν τίποτε σύμφωνα με τις ατομικές τους ιδέες και χωρίς αυθεντικές αναφορές”.

Υπάρχει όμως παράσταση της Αγίας Τριάδας, που να συμφωνεί με τα ιερά κείμενα; Ναι υπάρχει και αυτή είναι η κλασσική εικόνα της φιλοξενίας του Αβραάμ, που τόσο επιτυχημένα έχει εικονίσει ο άγιος Ανδρέας Ρουμπλιέφ (Andrei Rublev) (τον 14ο αιώνα), δηλ. την φιλοξενία των τριών προσώπων (αγγέλων) από τον Αβραάμ.

Η Τριάδα του Ρουμπλιέφ ακολουθεί με αυστηρή συνέπεια την τάξη του Συμβόλου της Πίστης (από αριστερά στα δεξιά): Πατέρας, Υιός, Άγιο Πνεύμα. Τα ενδύματα του μεσαίου αγγέλου έχουν τα χρώματα του σαρκωμένου Λόγου, στα οποία περιλαμβάνεται ο μανδύας, προφανώς πάνω στο ιμάτιο – σύμβολο μηνύματος. Ένα μανδύα λιγότερο εμφανή, οπωσδήποτε στον τόνο του ιματίου, βλέπουμε στο δεξιό Άγγελο – σύμβολο της τρίτης υπόστασης.

Όσο για τον εικονογραφικό συμβολισμό, αυτή η εικόνα παρουσιάζει την θεμελιώδη εκκλησιαστική θέση: η Εκκλησία είναι η αποκάλυψη του “Πατρός εν Υιώ και Αγίω Πνεύματι”. Το κτίσμα, σπίτι του Αβραάμ, είναι μια εικόνα της Εκκλησίας πάνω από τον Άγγελο του πρώτου προσώπου. η δρυς του Μαμβρή – δένδρο της ζωής και του ξύλου του Σταυρού, πάνω από τον Άγγελο του δευτέρου προσώπου – είναι ένδειξη της οικονομίας του Υιού του Θεού. τέλος, έχουμε το βουνό, σύμβολο πνευματικής ανόδου, πάνω από τον Άγγελο του τρίτου προσώπου. Πρέπει να προστεθεί, ότι το νόημα αυτής της εικόνας είναι επικεντρωμένο στο ποτήρι της ευχαριστίας, θείο δείπνο. Επίσης παρατηρείται, ότι ο αριστερά Άγγελος (Πατέρας) ατενίζει με βλέμμα κατά πολύ υψηλότερο, απ’ ότι οι άλλοι δυο, οι οποίοι έχουν ελαφρά κλίση της κεφαλής προς αυτόν.

Ακριβώς σ’ αυτή την εικόνα, “η ενέργεια του πνεύματος” μισάνοιξε στον μοναχό Ανδρέα Ρουμπλιέφ την έννοια της παλαιοδιαθηκικής αποκάλυψης, μια νέα θέα της τριαδικής ζωής. Η εικόνα θ’ αποδειχθεί τόσο δυνατή ώστε, “μεταξύ όλων των φιλοσοφικών αποδείξεων της ύπαρξης του θεού, το πιο πειστικό είναι το συμπέρασμα: Υπάρχει η Τριάδα του Ρουμπλιέφ, υπάρχει ο Θεός”.

Ι. ΚΑΡΔΑΣΗΣ

http://fdathanasiou.wordpress.com/page/2/