Πέμπτη 19 Νοεμβρίου 2026

Πώς καταργείται η μονοτονία

 


 π. Ανδρέα Αγαθοκλέους
Η μονοτονία παρατηρείται και στην πνευματική ζωή, κυρίως αν επαναλαμβάνουμε τον ίδιο τρόπο σχέσης μας με το Θεό, π.χ. προσευχής.
Στην πραγματικότητα, αυτό που θα μας ζωντανέψει είναι η ουσία των όποιων εκκλησιαστικών - πνευματικών μας εκδηλώσεων όπως προσευχή, εκκλησιασμός, ελεημοσύνη, νηστεία κλπ., που συνίσταται στην εμπειρία της σχέσης μας με το Χριστό ως πρόσωπο.
Μπορεί στην αρχή να τηρούνται οι εντολές ως καθήκον, όμως κάπου στη συνέχεια χρειάζεται να τηρούνται ως αγάπη και σχέση.
Αυτό θα δώσει χαρά και νόημα ζωής, όπως συμβαίνει με την ανθρώπινη αγάπη και σχέση.

https://www.isagiastriados.com/

Διχασμός: η φυσιολογική ζωή των Χριστιανών



π. Ανδρέα Αγαθοκλέους
Υπάρχει ο κόσμος που βλέπουμε και ο κόσμος που δεν βλέπουμε. Όπως συνηθίζεται να λέγεται «ο ορατός και ο αόρατος», «ο υλικός και ο πνευματικός». Ο άνθρωπος ανήκει και στους δύο, ως δημιούργημα που έχει σώμα και ψυχή.
Αυτές οι «συνηθισμένες διαπιστώσεις» μάς πάνε παρακάτω, σ’ αυτό που ονομάζουμε «πνευματική ζωή», με την έννοια της ζωής του χριστιανού ανθρώπου που διαποτίζεται από το άγιο Πνεύμα. Πώς, δηλαδή, ζει ένας χριστιανός στον κόσμο αυτό και συγχρόνως «ζει τον Ουρανό»;
Ο άγιος Σωφρόνιος του Έσσεξ έλεγε ότι οι χριστιανοί είναι, τρόπον τινά, «διχασμένοι». Κι εξηγούσε: «Εν γένει ο πιστός βιώνει δύο πραγματικότητες ταυτόχρονα, τη μία, τη φυσική πραγματικότητα που βλέπει γύρω του, και την άλλη, την πραγματικότητα του Θεού, ο Οποίος με το Πνεύμα Του είναι πανταχού παρών»[1].
Η ενανθρώπηση του Θεού, με το να γίνει τέλειος άνθρωπος παραμένοντας τέλειος Θεός, μας δίνει τον τρόπο ζωής μας. Όπως, βέβαια, και ο δικός Του τρόπος ζωής μάς δείχνει πώς μπορούμε να ζήσουμε.
Ο Χριστός έζησε στον κόσμο μας ως άστεγος, ως απορριφθείς από την θρησκευτική ελίτ της εποχής Του, χαρακτηριζόμενος ως «φάγος  και οινοπότης, φίλος τελωνών και αμαρτωλών»(Ματθ.11,19). Όμως, έζησε και ως προσευχόμενος, ευεργετώντας και θεραπεύοντας όλους.
Η διαφοροποίηση της ζωής Του από τη ζωή των αμαρτωλών ανθρώπων - αφού ο ίδιος «αμαρτίαν ουκ εποίησεν»(Α΄ Πετρ. 2,22) - ήταν κυρίως εσωτερική. Ζούσε μεταξύ τους «ως εις εξ αυτών» και συγχρόνως «ο Θεός περπατούσε ανάμεσα τους».
Οι χριστιανοί, αν θέλουν να εναρμονίζεται το όνομά τους με την ιδιότητά τους, δεν μπορούν να ζουν αποκλειστικά στο ένα επίπεδο ζωής. Αν, δηλαδή, ταυτίζονται με την αδικία, την εκμετάλλευση, την διασκέδαση, την οικονομική ανάπτυξη, την απόλαυση των όποιων ηδονών, τον εγωκεντρισμό και το «φάγωμε, πίωμεν, αύριο γαρ αποθνήσκομεν», είναι ξεκάθαρο ότι ταυτίζονται με το κοσμικό φρόνημα και ζουν στην πλάνη και την ψευδαίσθηση της πνευματικής ζωής.
Όπως, ασφαλώς, και αν θεωρούν την χριστιανική ζωή ως απόρριψη των υλικών απολαύσεων, ως απομόνωση από τους ανθρώπους, ως συνεχή εκκλησιασμό και νηστεία, ως - με άλλα λόγια – «ζωή χωρίς ζωή».
Σε τελευταία ανάλυση, ο χριστιανός, κατά το πρότυπο του Χριστού, διαχωρίζει τον εαυτό του από την κοσμική ζωή - με την έννοια της αμαρτίας -, αλλά όχι από τον κόσμο. Ζει στον κόσμο αυτό, αλλά μέσα του ζει τη Βασιλεία του Θεού που «δεν είναι από αυτό τον κόσμο».
Για τον φυσιολογικό χριστιανό, δηλαδή τον άγιο, ο «διχασμός» του δεν είναι εξωτερικός αλλά μέσα του. Δεν επιδεικνύεται, αλλά παρατηρείται ως σημείο που δείχνει στον άσχημο κόσμο μας την ομορφιά του Ουρανού.

[1] Βλ. Αρχιμ. Ζαχαρία, Υποστατική προσευχή, Ι. Μ. Τιμ. Προδρόμου Έσσεξ, 2022, σ. 287.
https://www.isagiastriados.com/

Άνθρωπος που δεν σέβεται τις επιλογές και την ελευθερία σου θέλει να είναι ο αθόρυβος δυνάστης σου




 Σε ρωτάνε ή μάλλον σε πρήζουν γονείς, γνωστοί, συγγενείς γιατί δεν παντρεύτηκες ακόμα, γιατί δεν έκανες παιδιά ακόμα, γιατί δεν σπούδασες εκείνο ή το άλλο κλπ....
Μην τους απαντήσεις. Δεν ενδιαφέρονται ακόμα και αν σε ρωτάει η μάνα που σε γέννησε. 
Άνθρωπος που δεν σέβεται τις επιλογές και την ελευθερία σου θέλει να είναι ο αθόρυβος δυνάστης σου και να ζει μέσα από τις χειριστικές επιβολές προς σε σένα.
 Μην απαντάς. Άσε το δηλητήριο να πέσει κάτω και η σιωπή σου θα είναι αγιασμός. Μην επιτρέψεις σε κανένα να βάλει χέρι στην εικόνα της ζωής σου που θέλεις να ζωγραφίσεις. 
Αν κάποιος σου πει: «Μα τι θα πει ο κόσμος!!» ακόμα και η μάνα σου να είναι, μην το κάνεις! Θα είναι μια επανάσταση σε μια δικτατορία. Η άρνησή σου θα είναι μια έξοδος προς την ελευθερία των ευθυνών και των επιλογών σου. Με αυτή την ηρωϊκή σου άρνηση κόβεις τα σχοινιά της μαριονέτας! Όποιος έζησε για τον κόσμο έζησε σαν ζωντανός νεκρός. Άφησε τα σκοτεινά θελήματα του κόσμου τούτου και να παρακαλάς με πόθο και αγάπη να γίνει το θέλημα Του Κυρίου στη ζωή σου.
Να μπεις σε διάλογο με τον Χριστό. Τι αντέχεις και τι όχι, τι μπορείς και τι όχι.
Το θέλημα Του Θεού έχει πολλές διαδρομές. Θα αλλάξουμε δρόμους, σταυροδρόμια, διάφορες συνθήκες. Η ουσία όμως είναι να είμαστε μαζί Του.
Μην προσπαθείς να ανοίξεις μια πόρτα αν είναι κλειδωμένη. Μην την σπάσεις!
Μην προσπαθείς να ικανοποιήσεις τα κουτάκια του κόσμου τούτου. Ακόμη κι αν χρειαστεί να ανέβεις σε Σταυρό, να είναι δική σου επιλογή. Μην ανεβάσεις άλλους και μην ανέβεις επειδή σου το είπαν.
Η ελεύθερη προσωπική ευθύνη είναι αδιαπραγμάτευτη. Δεν μεταβιβάζεται. Μην προσπαθήσεις ποτέ να μεταθέσεις τις ευθύνες σου σε κανέναν. Ακόμη κι αν κάποιοι έφταιξαν, είτε γονείς είτε φίλοι είτε γνωστοί, εσύ προχώρα. Συγχώρησε και προχώρα.
Μην προσπαθείς να ικανοποιήσεις τις προσδοκίες κανενός. Να έχεις τη χαρά του Παραδείσου μέσα σου, σε όλα.
Τα πάντα μπορούν να αλλάξουν και να μεταμορφωθούν με τη χάρη του Θεού. Αρκεί να το θέλεις και να αφεθείς στη χάρη του Θεού.
Τέρμα η γκρίνια και η κακομοιριά. Η εν Χριστώ ζωή είναι χαρά και ευλογία.
Μην φοβάσαι. Αρκεί να είσαι με τον Χριστό, ό,τι κι αν συμβεί, ό,τι κι αν επιλέξεις.
«Αυτός είμαι, Κύριε. Έχω τα χάλια μου, αλλά Σε θέλω στη ζωή μου. Να γίνει η ζωή μου ΕΣΥ!»
Χρειάζεσαι κάτι άλλο; Θέλεις κάτι άλλο; Δεν σου αρκεί ο Χριστός;
Άγχος, αυτοάνοσα, ψυχολογικά θέματα, στεναχώρια, ανεκπλήρωτες προσδοκίες και επιθυμίες, γιατί ο Θεός δεν μου έκανε εκείνο. Γιατί ο Θεός έδωσε εκείνο σε άλλον και όχι σε μένα. Γιατί να συμβεί αυτό σε μένα κλπ. Όλο αυτό το ΕΓΩ! Η αρρώστια μας!
Ξέρεις κάτι; Προβλήματα θα έχουμε, πάντα θα έχουμε. Συγγνώμη που σε απογοητεύω. Ξέρεις όμως ποιο είναι το ωραίο; Ότι τα προβλήματα δεν θα έχουν εμάς διότι εμείς θα έχουμε το Χριστό. Κατάλαβες τώρα;
Ζήσε για σένα και πάρε τις ευθύνες σου και το κόστος των επιλογών σου. Εσύ!! Μόνο εσύ! Ακούς; Και άσε τον κόσμο να λέει! Μην απαντάς! Χόρευε τραγουδώντας και μη σε νοιάζει.
Η Βασιλεία των Ουρανών είναι εδώ, την ζούμε εδώ στη Θεία λειτουργία. Ξεκινάει εδώ και απλά δεν σταματά ποτέ. Δεν τη σταματά ο Θάνατος διότι πολύ απλά δεν υπάρχει.
Πρόσεξε τι έχει να μας πει ο Χριστός και κράτα αυτή τη φράση:
 «ΜΟΝΟ ΝΑ ΕΙΣΑΙ ΚΟΝΤΑ ΜΟΥ»
«Εγώ για σένα πατέρας, εγώ αδελφός, εγώ σύζυγος, εγώ σπίτι, εγώ τροφή, εγώ ρούχο, εγώ ρίζα, εγώ θεμέλιο, ό, τι θέλεις εγώ. Να μη σου λείψει τίποτα. Θα δουλέψω εγώ. Ήρθα να σε υπηρετήσω, όχι να με υπηρετήσεις. Εγώ και φίλος, και μέλος του σώματός σου και κεφάλι, και αδελφός και αδελφή και μητέρα, όλα εγώ. Μόνο να είσαι κοντά μου. Εγώ φτωχός για σένα και αλήτης για σένα. Στο σταυρό για σένα, στον τάφο για σένα. Στον ουρανό παρακαλώ για σένα τον Πατέρα μου, στη γη έρχομαι πρεσβευτής του Πατέρα μου για σένα. Εσύ είσαι τα πάντα για μένα, και αδελφός και συγκληρονόμος και φίλος μου και μέλος του σώματός μου. Τι άλλο θέλεις;»
Αγ.Ιωάννης Χρυσόστομος (Εις το κατά Ματθαίον Ευαγγέλιον, Ομιλία ΟΣΤ΄, PG 58, 700, επιλογή και μετάφραση Ελένη Κονδύλη)

π.Σπυρίδων Σκουτής 
https://proskynitis.blogspot.com/

Η μετάνοια ως τρόπος ζωής: Από τη συγχώρηση στη μεταμόρφωση της καρδιάς




 Υπάρχουν στιγμές που ο άνθρωπος αισθάνεται πως, αφού μίλησε για όσα τον βαραίνουν, άνοιξε την καρδιά του και εναπόθεσε τα σφάλματά του ενώπιον του Θεού, έχει ήδη διανύσει το μεγαλύτερο μέρος της πνευματικής του πορείας. Κι όμως, η αληθινή αρχή βρίσκεται συχνά εκεί όπου τελειώνει εκείνη η ιερή ώρα. Γιατί άλλο είναι να ομολογείς την αλήθεια της ζωής σου και άλλο να βρίσκεις το θάρρος να την αλλάξεις.
Η μετάνοια δεν εξαντλείται στην αναγνώριση του λάθους ούτε ολοκληρώνεται με την ανακούφιση που ακολουθεί τη συγχώρηση. Είναι η βαθιά, εσωτερική μεταστροφή του ανθρώπου· η αλλαγή του τρόπου με τον οποίο σκέφτεται, επιθυμεί, αγαπά, αντιδρά και στέκεται απέναντι στον Θεό, στον συνάνθρωπο και στον ίδιο του τον εαυτό. Δεν είναι απλώς η λύπη για όσα έκανε, αλλά η απόφαση να μη συνεχίσει να ζει αιχμάλωτος εκείνων που τον απομακρύνουν από την αλήθεια.
Το Μυστήριο της Εξομολογήσεως δεν είναι ένας πνευματικός σταθμός στον οποίο καταθέτουμε το βάρος των σφαλμάτων μας για να επιστρέψουμε αμέσως στην ίδια ζωή. Είναι τόπος συναντήσεως με το έλεος του Θεού, χώρος θεραπείας, αλήθειας και αναγεννήσεως.
 Ο πνευματικός δεν βρίσκεται εκεί για να μας απαλλάξει από την ευθύνη της υπάρξεώς μας, αλλά για να μας βοηθήσει να τη σηκώσουμε με διάκριση, ελπίδα και εμπιστοσύνη στη χάρη του Θεού.
Η συγχώρηση δεν μας απαλλάσσει από τον αγώνα· μας δίνει τη δύναμη να τον αρχίσουμε ξανά.
Η χάρη του Θεού δεν καταργεί την ανθρώπινη ελευθερία· την θεραπεύει και την καθιστά ικανή να συνεργαστεί με το θέλημά Του. Ο Θεός δεν μεταμορφώνει τον άνθρωπο σαν να ήταν ένα άψυχο αντικείμενο. Σέβεται το μυστήριο της ελευθερίας του, ακόμη κι όταν αυτή παραμένει φοβισμένη, διχασμένη ή αιχμάλωτη των παθών της.
Μας προσφέρει το φως, αλλά δεν μας εξαναγκάζει να περπατήσουμε. 
Μας δείχνει τον δρόμο, αλλά δεν στερεί από εμάς την ευθύνη του επόμενου βήματος.
Εδώ ακριβώς αρχίζει η προσωπική μας ευθύνη. Ο πνευματικός μπορεί να μας υποδείξει μια κατεύθυνση, να διακρίνει μαζί μας τις πληγές που χρειάζονται θεραπεία και να μας προσφέρει συμβουλές καρπούς προσευχής και πνευματικής πείρας. Δεν μπορεί, όμως, να μετανοήσει αντί για εμάς. Δεν μπορεί να προσευχηθεί στη θέση μας, να συγχωρήσει στη θέση μας, να πολεμήσει τους εσωτερικούς μας δαίμονες στη θέση μας. Η πνευματική καθοδήγηση είναι πολύτιμη, αλλά η καρποφορία της προϋποθέτει τη δική μας ελεύθερη ανταπόκριση.
Μπορεί κάποιος να έχει δίπλα του έναν σοφό και διακριτικό πνευματικό, να ακούει λόγους βαθιάς πνευματικής σοφίας, να συγκινείται κατά την εξομολόγηση και να αισθάνεται προσωρινά ανακουφισμένος. Αν, όμως, επιστρέφοντας στην καθημερινότητά του, εξακολουθεί να τρέφει συνειδητά τον ίδιο εγωισμό, να δικαιολογεί την οργή του, να καλλιεργεί τη μνησικακία, να υποδουλώνεται στις συνήθειες που τον φθείρουν και να αποφεύγει κάθε εσωτερική αλλαγή, τότε κινδυνεύει να μετατρέψει ακόμη και τα ιερότερα μέσα της Εκκλησίας σε μια επαναλαμβανόμενη τελετουργία ανακούφισης, χωρίς ουσιαστική ανακαίνιση της ζωής του.
Δεν είναι ότι το Μυστήριο στερείται δύναμης. Είναι ότι ο άνθρωπος μπορεί να προσέρχεται σε αυτό χωρίς να επιτρέπει στην αλήθεια του να εισχωρήσει στα βάθη της υπάρξεώς του.
Υπάρχει, άλλωστε, μια λεπτή ψυχολογική παγίδα: να αγαπήσουμε περισσότερο την αίσθηση ότι είμαστε πνευματικοί παρά τον ίδιο τον αγώνα της πνευματικής ωριμάνσεως. Να αναζητούμε την παρηγοριά χωρίς να δεχόμαστε τη διόρθωση, τη βεβαιότητα χωρίς την αυτογνωσία, την ευλογία χωρίς την ευθύνη. Να θέλουμε να αισθανόμαστε κοντά στον Θεό, χωρίς να επιτρέπουμε στην παρουσία Του να αμφισβητεί τις βολικές μας δικαιολογίες.
Η αληθινή πνευματική ζωή, όμως, δεν μετριέται από το πόσο συχνά συγκινούμαστε, πόσες ομιλίες ακούμε ή πόσες πνευματικές ρήσεις αποθηκεύουμε στο τηλέφωνό μας. Μετριέται, κυρίως, από το τι συμβαίνει μέσα μας όταν κανείς δεν μας βλέπει. Από το αν γινόμαστε λιγότερο σκληροί απέναντι στους αδύναμους, λιγότερο απόλυτοι στις κρίσεις μας, λιγότερο πρόθυμοι να καταδικάσουμε και περισσότερο έτοιμοι να αναλάβουμε την ευθύνη των πράξεών μας. Από το αν μπορούμε να ζητήσουμε συγγνώμη χωρίς να κατασκευάζουμε άλλοθι, να ακούσουμε χωρίς να ετοιμάζουμε την απάντησή μας και να αγαπήσουμε χωρίς να απαιτούμε διαρκώς ανταλλάγματα.
Εκεί δοκιμάζεται η αλήθεια της μετανοίας: όχι μόνο μπροστά στο αναλόγιο της εξομολογήσεως, αλλά και μέσα στο σπίτι, στην εργασία, στις ανθρώπινες σχέσεις, στις μικρές καθημερινές συγκρούσεις, στις στιγμές που ο εγωισμός απαιτεί να δικαιωθεί και η αγάπη μάς καλεί να σιωπήσουμε ή να μιλήσουμε με πραότητα.
Η πνευματική ωρίμανση δεν πραγματοποιείται με εντυπωσιακά άλματα, αλλά με μικρές, επίμονες και συχνά αθέατες νίκες. Με την προσευχή που συνεχίζεται ακόμη κι όταν απουσιάζει η γλυκύτητα. Με τη συγχώρηση που προσφέρεται ενώ η πληγή δεν έχει ακόμη πάψει να πονά. Με την εγκράτεια που δεν διαφημίζεται. Με την απομάκρυνση από όσα μας αιχμαλωτίζουν. Με την επιστροφή στην αλήθεια κάθε φορά που διαπιστώνουμε ότι ξεστρατίσαμε.
Η προσευχή, ειδικότερα, δεν είναι μια μηχανική επανάληψη λέξεων ούτε μια συναλλαγή με τον ουρανό. Είναι σχέση. Είναι η προσπάθεια να σταθεί ο άνθρωπος ενώπιον του Θεού με όλη την αλήθεια του: με την πίστη και την αμφιβολία του, τη δύναμη και την αδυναμία του, την ευγνωμοσύνη και την αγωνία του. Είναι να μάθει να ακούει, να εμπιστεύεται και να αφήνει σταδιακά το θέλημα του Θεού να φωτίζει τις επιλογές του.
Ανάλογη είναι και η θέση της νηστείας. Δεν περιορίζεται στην αποχή από ορισμένες τροφές, αλλά αποβλέπει στην ελευθερία του ανθρώπου από την τυραννία της επιθυμίας. Ποια αξία έχει να προσέχουμε σχολαστικά το πιάτο μας, αν καταβροχθίζουμε την αξιοπρέπεια του άλλου με τα λόγια μας; Τι νόημα έχει να στερούμαστε μια τροφή, αν αρνούμαστε να στερήσουμε από τον εγωισμό μας την ανάγκη να έχει πάντοτε δίκιο; Η σωματική νηστεία έχει τη θέση της στην εκκλησιαστική ζωή, αλλά ο προορισμός της είναι βαθύτερος: να εκπαιδεύσει την καρδιά στην εγκράτεια, στη διάκριση και στην αγάπη.
Και η Θεία Ευχαριστία δεν είναι μια απομονωμένη θρησκευτική πράξη, αποκομμένη από τη συνολική ζωή του πιστού. Είναι το κέντρο της εκκλησιαστικής υπάρξεως, το Μυστήριο της κοινωνίας με τον Χριστό και της ενότητας του Σώματός Του. Γι’ αυτό και η προσέλευση στη Θεία Κοινωνία χρειάζεται εκκλησιαστική συνείδηση, μετάνοια και κατάλληλη προετοιμασία, σύμφωνα με την ορθόδοξη παράδοση και την καθοδήγηση του πνευματικού. Δεν κοινωνούμε επειδή θεωρούμε τον εαυτό μας άξιο, αλλά ούτε προσερχόμαστε επιπόλαια, σαν να πρόκειται για μια πράξη χωρίς υπαρξιακές συνέπειες. Η ευχαριστιακή ζωή μάς καλεί να γινόμαστε, με τη χάρη του Θεού, άνθρωποι κοινωνίας, συμφιλιώσεως και αγάπης.
Η λατρεία, η προσευχή, η νηστεία, η εξομολόγηση, η Θεία Ευχαριστία και η μελέτη της Αγίας Γραφής δεν είναι ανεξάρτητα θρησκευτικά καθήκοντα που εκπληρώνουμε για να αισθανόμαστε ασφαλείς. Αποτελούν διαφορετικές, αλληλένδετες εκφράσεις μιας ενιαίας πορείας προς τον Θεό. Δεν λειτουργούν ως μαγικές τεχνικές αγιότητας, αλλά ως δρόμοι που μας διαμορφώνουν, όταν τους προσεγγίζουμε με πίστη, ταπείνωση, διάκριση και επιμονή.
Γι’ αυτό χρειάζεται να ανοίξουμε την Αγία Γραφή, όχι μόνο για να αναζητήσουμε μια φράση που θα μας συγκινήσει, αλλά για να συναντήσουμε τον λόγο του Θεού και να επιτρέψουμε σε αυτόν να κρίνει, να παρηγορήσει και να ανακαινίσει τη σκέψη μας. Η Καινή Διαθήκη δεν είναι ένα ακόμη θρησκευτικό ανάγνωσμα· είναι πρόσκληση σε μια νέα κατανόηση του ανθρώπου, της ελευθερίας, της αγάπης, της θυσίας και της αιώνιας ζωής. Δεν αρκεί να διακινούμε λόγια αγίων, αν δεν μαθαίνουμε να ζούμε έστω και λίγο από το πνεύμα τους.
Υπάρχει, ωστόσο, και μια άλλη πλάνη, πιο λεπτή: η αδιάκοπη αναζήτηση του σπουδαιότερου πνευματικού, του πιο χαρισματικού γέροντα, της πιο εντυπωσιακής διδασκαλίας. Σαν να πιστεύουμε ότι η πνευματική πρόοδος εξαρτάται από το κύρος του προσώπου που θα επιλέξουμε και όχι από την ειλικρίνεια με την οποία θα σταθούμε ενώπιον του Θεού.
Η εκτίμηση προς τους αγίους ανθρώπους, τους έμπειρους πνευματικούς και τους χαρισματικούς ποιμένες είναι θεμιτή και πολύτιμη. Η αναζήτηση, όμως, του εξαιρετικού μπορεί να γίνει πρόσχημα για να αποφεύγουμε το αναγκαίο. Να περιμένουμε τον ιδανικό πνευματικό, ενώ αναβάλλουμε τη μετάνοια που μπορούμε να αρχίσουμε σήμερα. Να περιφερόμαστε από συμβουλή σε συμβουλή, επειδή δεν μας αρέσει η πρώτη που μας καλεί να αλλάξουμε. Να συγχέουμε την πνευματική καθοδήγηση με την ανάγκη να μας επιβεβαιώνει κάποιος διαρκώς ότι βρισκόμαστε στον σωστό δρόμο.
Δεν θεραπεύεται η ψυχή επειδή ανακαλύψαμε ένα πρόσωπο που μας εμπνέει θαυμασμό. Θεραπεύεται, με τη χάρη του Θεού και μέσα στην εκκλησιαστική ζωή, όταν βρίσκουμε το θάρρος να αντιμετωπίσουμε την αλήθεια μας, να δεχτούμε τη διάκριση ενός κατάλληλου πνευματικού και να εργαστούμε με συνέπεια για τη μεταμόρφωσή μας. Ένας απλός, έμπειρος και διακριτικός πνευματικός, με τον οποίο μπορούμε να έχουμε ουσιαστική και σταθερή επικοινωνία, μπορεί να αποδειχθεί πολύτιμος συνοδοιπόρος. Δεν χρειάζεται να αναζητούμε διαρκώς το εντυπωσιακό, όταν παραμελούμε το ουσιώδες.
Η υπακοή, άλλωστε, στην ορθόδοξη πνευματική παράδοση δεν είναι κατάργηση της προσωπικότητας ούτε τυφλή παράδοση της συνειδήσεως. Είναι άσκηση ταπεινώσεως και εμπιστοσύνης, με διάκριση και εκκλησιαστική ευθύνη. Δεν αποβλέπει στη δημιουργία εξαρτημένων ανθρώπων, αλλά στην απελευθέρωσή τους από την αυτάρκεια, τον εγωκεντρισμό και την ψευδαίσθηση ότι μπορούν πάντοτε να αυτοδικαιώνονται. Ο αληθινός πνευματικός συνοδοιπόρος δεν επιδιώκει να γίνει το κέντρο της ζωής μας· μας βοηθά να στραφούμε προς τον Χριστό.
Ας μην ξεχνούμε, τέλος, ότι ο πνευματικός αγώνας δεν είναι μια ατελείωτη δίκη στην οποία καλούμαστε να αποδεικνύουμε διαρκώς την αναξιότητά μας. Είναι πορεία θεραπείας μέσα στην ελπίδα. Η αυστηρότητα χωρίς έλεος μπορεί να συντρίψει τον άνθρωπο, όπως και η επιείκεια χωρίς αλήθεια μπορεί να τον αποκοιμίσει. Η μετάνοια χρειάζεται και τα δύο: το φως που αποκαλύπτει την πληγή και την αγάπη που μας δίνει το θάρρος να τη θεραπεύσουμε.
Θα υπάρξουν ημέρες που θα προχωρούμε και ημέρες που θα επιστρέφουμε σε παλιές αδυναμίες. Θα υπάρξουν προσευχές που θα μοιάζουν στεγνές, προσπάθειες που θα φαίνονται άκαρπες και αγώνες που θα μας αποκαλύπτουν πόσο βαθιά έχουν ριζώσει μέσα μας ορισμένα πάθη. Αυτές οι στιγμές δεν χρειάζεται να γίνουν αφορμή απελπισίας. Μπορούν να γίνουν σχολείο ταπεινώσεως, εφόσον δεν παραιτούμαστε από την προσπάθεια και δεν μετατρέπουμε την πτώση σε δικαιολογία για να παραμείνουμε πεσμένοι.
Η πνευματική πρόοδος δεν σημαίνει ότι δεν πέφτουμε ποτέ. Σημαίνει ότι μαθαίνουμε να σηκωνόμαστε με μετάνοια, να ζητούμε τη χάρη του Θεού και να επιστρέφουμε στον δρόμο χωρίς να εξωραΐζουμε την πτώση μας, αλλά και χωρίς να απελπιζόμαστε εξαιτίας της.
Ας πάψουμε, λοιπόν, να αναζητούμε μια πνευματικότητα που θα μας χαρίζει την αίσθηση της αγιότητας χωρίς το τίμημα της αλλαγής. Ας αναζητήσουμε την αλήθεια που μας ταπεινώνει χωρίς να μας συντρίβει, τη χάρη που μας παρηγορεί χωρίς να μας εφησυχάζει και την αγάπη που δεν μένει στα λόγια, αλλά γίνεται καθημερινή πράξη.
Γιατί ο Θεός δεν μας καλεί απλώς να μιλάμε για Εκείνον, αλλά να μάθουμε να ζούμε μαζί Του. Να Τον αφήσουμε να εισέλθει στις πιο κρυφές γωνιές της υπάρξεώς μας, εκεί όπου κατοικούν οι φόβοι, οι αντιφάσεις, οι πληγές και οι επιθυμίες που δυσκολευόμαστε να ομολογήσουμε ακόμη και στον εαυτό μας. Εκεί αρχίζει η αληθινή εργασία της καρδιάς. Εκεί η πίστη παύει να είναι ιδέα και γίνεται ζωή.
Η εξομολόγηση είναι η πόρτα της επιστροφής· η μετάνοια είναι ο δρόμος· και η αγιότητα είναι η καρδιά που, με τη χάρη του Θεού, μαθαίνει κάθε μέρα να αγαπά περισσότερο και να κυριαρχείται λιγότερο από τον εγωισμό της.
Ας κάνουμε, λοιπόν, σήμερα ένα μικρό, αληθινό βήμα. Όχι αύριο, όταν θα έχουμε περισσότερο χρόνο. Όχι όταν θα βρούμε τον ιδανικό πνευματικό. Όχι όταν θα αισθανθούμε έτοιμοι. Σήμερα: μια ειλικρινής προσευχή, μια πράξη συγχωρήσεως, μια συνειδητή απομάκρυνση από ό,τι μας φθείρει, μια επιστροφή στον λόγο του Θεού, μια προσπάθεια να διορθώσουμε αυτό που γνωρίζουμε ότι αδικεί τον πλησίον μας.
Και ας θυμόμαστε πως η πνευματική ζωή δεν είναι κατόρθωμα της ανθρώπινης αυτάρκειας, αλλά καρπός της συνεργασίας της ανθρώπινης ελευθερίας με τη θεία χάρη. Δεν αγωνιζόμαστε για να εξαναγκάσουμε τον Θεό να μας αγαπήσει· αγωνιζόμαστε επειδή μας έχει ήδη προσφέρει την αγάπη Του και επιθυμούμε να μάθουμε να ζούμε μέσα σε αυτήν.
Εύχομαι ο Θεός να μας χαρίζει διάκριση, ταπείνωση, σταθερότητα και καθαρή καρδιά. Να μας φυλάσσει από την πνευματική ματαιοδοξία, από την επιφανειακή ευσέβεια και από την απόγνωση που γεννά η συνειδητοποίηση των αδυναμιών μας. Και να μας δίνει τη δύναμη να μετατρέπουμε τη γνώση σε βίωμα, την προσευχή σε σχέση, τη μετάνοια σε αλλαγή ζωής και την πίστη σε έμπρακτη αγάπη.

Αλέξανδρος Βατσικουρας
https://proskynitis.blogspot.com/

Ο ΑΓΙΟΣ ΜΑΡΤΥΣ ΒΑΡΛΑΑΜ



«Ο μάρτυς Βαρλαάμ ήταν από την Αντιόχεια της Συρίας. Γέροντας στην ηλικία, λόγω της ομολογίας της πίστεώς του στον Χριστό, οδηγήθηκε στον άρχοντα. Και επειδή δεν πείστηκε να θυσιάσει στα είδωλα, τον κτύπησαν με βούρδουλα και του ξερίζωσαν τα νύχια. Έπειτα τον οδήγησαν στον βωμό και του άπλωσαν με βία το χέρι, βάζοντας πάνω του φωτιά και λιβάνι. Διότι νόμισε ο άρχοντας ότι αν ρίψει τους άνθρακες μαζί με το λιβάνι στον βωμό, θα φανεί ότι προσφέρει θυσία στους θεούς. Αυτός όμως στεκόταν ανυποχώρητος και ακίνητος -  δείχνοντας έτσι ότι το δεξί του χέρι έχει μεγαλύτερη δύναμη από τον χαλκό και το σίδερο – έως ότου η φωτιά έφαγε τη σάρκα του και έπεσε στη γη, τρυπώντας το χέρι του. Έτσι προτίμησε να καεί το χέρι του, παρά, έστω και ελάχιστα σαλευμένο, να φανεί ότι έριξε λιβάνι στον βωμό. Μετά από αυτά η ψυχή του παρατίθεται στα χέρια του Θεού με γενναίο και στέρεο φρόνημα. Τον μάρτυρα αυτόν και ο θείος Χρυσόστομος και ο μέγας Βασίλειος τον τίμησαν με εγκώμια».
Αν οι νεώτεροι χριστιανοί δεν γνωρίζουμε ιδιαιτέρως τον άγιο μάρτυρα Βαρλαάμ, τον γνωρίζει όμως πολύ καλά η αγία χορεία των Πατέρων της Εκκλησίας μας. Δεν είναι  τυχαίο ότι αφιέρωσαν γι’ αυτόν λόγους και εγκώμια όχι απλοί εκκλησιαστικοί συγγραφείς και συναξαριστές, αλλά οικουμενικοί Πατέρες και Διδάσκαλοι του διαμετρήματος του Μεγάλου Βασιλείου και του αγίου Ιωάννου Χρυσοστόμου. Τι σημαίνει αυτό; Ότι εκείνοι με τον φωτισμό του αγίου Πνεύματος που είχαν και τη βαθύτητα της σκέψης τους, διέκριναν ότι τέτοιες προσωπικότητες σαν του αγίου Βαρλαάμ δεν πρέπει να περνούν απαρατήρητες. Πρέπει να προβάλλονται, ώστε να συνιστούν παραδείγματα και καθοδηγητικά φωτεινά σημάδια στο στερέωμα της Εκκλησίας. Και δικαίως: ο άγιος Βαρλαάμ αποδείχτηκε, κατά τον άγιο υμνογράφο, «πιο στέρεος και από ανδριάντα και πιο δυνατός από χαλκό και πιο ισχυρός από σίδερο». Κι αυτό γιατί το φρόνημα της ψυχής και της διανοίας του υπήρξε «στέρεο και δυνατό και ανυποχώρητο» - ό,τι τονίζαμε και για τον άγιο Πλάτωνα: μπορεί το σώμα να διαλύεται, αν η ψυχή όμως διατηρείται δυνατή, νικητής τότε παραμένει ο άνθρωπος. «Ό,τι συνέδεε τη σάρκα και η αρμονία των μελών διαλυόταν. Αλλά η δύναμη της ψυχής σου διατηρείτο σταθερή».
Θα πίστευε κανείς ότι η δύναμη της ψυχής του αγίου βρισκόταν σε σώμα νεανικό. Τέτοιο ακατάβλητο φρόνημα συνήθως έχουν οι νέοι. Τι έκπληξη όμως, να βλέπει κανείς αυτό το φρόνημα σε ένα γέροντα άνθρωπο! Ο άγιος Βαρλαάμ, κατά το συναξάρι, «γέρων ων την ηλικίαν δια την εις Χριστόν ομολογίαν προσήχθη τω άρχοντι». Ό,τι υπέστη το υπέστη σε ηλικία που άλλοι τρέμουν και να βαδίσουν. Κι αυτός στεκόταν αγέρωχος, «ανένδοτος, άτρεπτος», με φωτιά στο χέρι του που του έκαιγε τη σάρκα. Ο ηρωισμός του έτσι φαίνεται να πολλαπλασιάζεται. Πώς μας θυμίζει τον αγαπημένο άγιο, αποστολικό Πατέρα και επίσκοπο Σμύρνης, Πολύκαρπο, που σε ηλικία ογδόντα έξι χρόνων συλλαμβάνεται και αυτός και ρίχνεται στη φωτιά. Και εκείνον μεν η φωτιά τον σεβάστηκε και έκανε καμάρα γύρω του, ενώ τον Βαρλαάμ  η φωτιά τον έκανε ίδιο λιβανωτό στον Κύριο. «Κρατώντας τη φωτιά μαζί με το λιβάνι, Βαρλαάμ, φάνηκες ευωδιαστό λιβάνι για τον Κύριο». Πιστεύουμε ότι και οι δύο τότε γέροντες, την ώρα δηλαδή του μαρτυρίου τους, τώρα δε νέοι στη Βασιλεία του Θεού, παρίστανται μαζί δίπλα στον Κύριο, «παραστάται δεξιοί», «φορούντες πορφύραν, βεβαμμένην αίματι μαρτυρικώ».
Δύο σημεία από τους ύμνους της ακολουθίας του αγίου Βαρλαάμ αξίζουν επίσης ιδιαιτέρως να επισημανθούν: πρώτον, το απλωμένο και τρυπημένο από τη φωτιά χέρι του αγίου. Ο υμνογράφος το θεωρεί ως μέσον δυνάμεως του Θεού, με το οποίο αφενός ραπίζονται τα πρόσωπα των δαιμόνων, αφετέρου προκαλούνται οι καρδιές των πιστών και οι χορείες των αγγέλων να σκιρτήσουν από χαρά και ευφροσύνη.  «Ραπιζέσθω, λέει, δεξιά πυρουμένη τα πρόσωπα των δαιμόνων, των πιστών δε καρδίαι σκιρτάτωσαν, και των Ασωμάτων αι χορείαι φαιδρώς ευφραινέσθωσαν». Δεύτερον, η προτροπή του υμνογράφου στους ζωγράφους της Εκκλησίας. Καλούνται οι καλοί ζωγράφοι, οι αγιογράφοι, να λαμπρύνουν τον άγιο με την τέχνη της εικόνας, πιστεύοντας βαθιά ότι ο εγχαρασσόμενος τελικώς είναι ο ίδιος ο Κύριος, ο αγωνοθέτης! «Σηκωθείτε τώρα  οι καλοί ζωγράφοι του μάρτυρα, κάντε λαμπρή την εικόνα του με την τέχνη σας, γιατί προφανώς εγχαράζετε σ’ αυτόν τον αγωνοθέτη Κύριο». Στο πρόσωπο του κάθε μάρτυρα όπως και του κάθε αγίου η Εκκλησία μας τελικώς δεν βλέπει τον ίδιο τον Κύριο; Ο άγιος δεν είναι Εκείνος «εν ετέρα μορφή»; Μακάρι η πίστη και η αγάπη προς τον Χριστό του αγίου Βαρλαάμ να χαραχτεί και στις δικές μας τις καρδιές. Θα είναι ο  πιο «ευπρεπής ωραϊσμός» που θα μπορούσαμε ποτέ να έχουμε.

https://pgdorbas.blogspot.com/

Αγιογραφικό ανάγνωσμα



ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ ΙϚ´ 1 - 9
1 Ἔλεγε δὲ καὶ πρὸς τοὺς μαθητάς αὐτοῦ· Ἄνθρωπός τις ἦν πλούσιος, ὃς εἶχεν οἰκονόμον, καὶ οὗτος διεβλήθη αὐτῷ ὡς διασκορπίζων τὰ ὑπάρχοντα αὐτοῦ. 2 καὶ φωνήσας αὐτὸν εἶπεν αὐτῷ· τί τοῦτο ἀκούω περὶ σοῦ; ἀπόδος τὸν λόγον τῆς οἰκονομίας σου· οὐ γὰρ δύνῃ ἔτι οἰκονομεῖν. 3 εἶπε δὲ ἐν ἑαυτῷ ὁ οἰκονόμος· τί ποιήσω, ὅτι ὁ κύριός μου ἀφαιρεῖται τὴν οἰκονομίαν ἀπ’ ἐμοῦ; σκάπτειν οὐκ ἰσχύω, ἐπαιτεῖν αἰσχύνομαι· 4 ἔγνων τί ποιήσω, ἵνα, ὅταν μετασταθῶ ἐκ τῆς οἰκονομίας, δέξωνταί με εἰς τοὺς οἴκους ἑαυτῶν. 5 καὶ προσκαλεσάμενος ἕνα ἕκαστον τῶν χρεοφειλετῶν τοῦ κυρίου ἔλεγε τῷ πρώτῳ· πόσον ὀφείλεις σὺ τῷ κυρίῳ μου; 6 ὁ δὲ εἶπεν· ἑκατὸν βάτους ἐλαίου. καὶ εἶπεν αὐτῷ· δέξαι σου τὸ γράμμα καὶ καθίσας ταχέως γράψον πεντήκοντα. 7 ἔπειτα ἑτέρῳ εἶπε· σὺ δὲ πόσον ὀφείλεις; ὁ δὲ εἶπεν ἑκατὸν κόρους σίτου. καὶ λέγει αὐτῷ· δέξαι σου τὸ γράμμα καὶ γράψον ὀγδοήκοντα. 8 καὶ ἐπῄνεσεν ὁ κύριος τὸν οἰκονόμον τῆς ἀδικίας, ὅτι φρονίμως ἐποίησεν· ὅτι οἱ υἱοὶ τοῦ αἰῶνος τούτου φρονιμώτεροι ὑπὲρ τοὺς υἱοὺς τοῦ φωτὸς εἰς τὴν γενεὰν τὴν ἑαυτῶν εἰσι. 9 κἀγὼ ὑμῖν λέγω· ποιήσατε ἑαυτοῖς φίλους ἐκ τοῦ μαμωνᾶ τῆς ἀδικίας, ἵνα, ὅταν ἐκλίπητε, δέξωνται ὑμᾶς εἰς τὰς αἰωνίους σκηνάς.

Ερμηνευτική απόδοση:
ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ ΙϚ´ 1 - 9
1 Οἱ Φαρισαῖοι ὅμως κατείχοντο καὶ ἀπὸ ἄλλην κακίαν. Ἦσαν φιλάργυροι καὶ κατεκράτουν τὸν πλοῦτον ἐγωϊστικῶς διὰ μόνον τὸν ἑαυτόν τους. Εἶπε λοιπὸν ὁ Κύριος πρὸς τοὺς μαθητάς του καὶ τὴν ἀκόλουθον παραβολήν, διὰ νὰ τοὺς διδάξῃ, πῶς πρέπει ὁ καθένας νὰ χρησιμοποιῇ τὸν πλοῦτον· Ἦτο κάποιος ἄνθρωπος πλούσιος, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἐπιστάτην καὶ διαχειριστὴν τῆς περιουσίας του. Καὶ τὸν ἐπιστάτην αὐτὸν κατηγόρησαν εἰς τὸν κύριόν του, ὅτι διασκορπίζει καὶ σπαταλᾷ τὴν περιουσίαν του. 2 Καὶ ἀφοῦ τὸν ἐφώναξεν ὁ κύριος, τοῦ εἶπε· Τί εἶναι αὐτό, ποὺ ἀκούω διὰ σέ; Δῶσε μου λογαριασμὸν τῆς διαχειρίσεώς σου, διότι δὲν θὰ ἠμπορέσῃς πλέον εἰς τὸ μέλλον νὰ εἶσαι διαχειριστὴς καὶ ἐπιστάτης. 3 Εἶπε δὲ καθ’ ἑαυτὸν ὁ οἰκονόμος· Τί νὰ κάμω, διότι ὁ κύριός μου παίρνει τὴν διαχείρισιν ἀπὸ ἐμέ; Νὰ σκάπτω εἱς τὰ χωράφια δὲν ἡμπορῶ νὰ ζητιανεύω ἐντρέπομαι. 4 Εὗρον καὶ ἀπεφάσισα τί νὰ κάμω, διὰ νὰ μὲ δεχθοῦν ἄνθρωποι εἰς τὰ σπίτια των καὶ μὲ φιλοξενήσουν, ὅταν θὰ ἀποπεμφθῶ ἀπὸ τὴν διαχείρισιν. 5 Καὶ ἀφοῦ προσεκάλεσε τοὺς χρεωφειλέτας τοῦ κυρίου του τὸν καθένα χωριστά, εἶπεν εἰς τὸν πρῶτον· Πόσον ὀφείλεις σὺ εἰς τὸν κύριόν μου; 6 Αὐτὸς δὲ εἶπεν· ἑκατὸν μισοβάρελα λάδι, δηλαδὴ 2.700 ὀκάδες περίπου. Καὶ ὁ διαχειριστὴς τοῦ εἶπε· Πάρε τὸ γραμμάτιόν σου καὶ ἀφοῦ καθίσῃς γράψε γρήγορα πενήντα μισοβάρελα. 7 Ἔπειτα εἶπεν εἰς ἄλλον χρεοφειλέτην· Σὺ δὲ πόσα χρεωστεῖς; Αὐτὸς δὲ τοῦ εἶπεν· ἑκατὸν σάκκους σιτάρι τῶν τριανταὲξ ὀκάδων, δηλαδὴ 3.600 ὀκάδες. Καὶ τότε τοῦ εἶπεν ὁ διαχειριστής· Πάρε τὸ γραμμάτιόν σου καὶ ἀντὶ ἑκατὸν γράψε ὀγδοήκοντα. Ἔτσι ὁ διαχειριστὴς ἠδίκησε μὲν τὸν κύριόν του, ὡς πρὸς τὸν ἑαυτόν του ὅμως ἐφέρθη φρόνιμα καὶ συνετά. 8 Καὶ ὁ κύριος ἐπῄνεσε τὸν διαχειριστήν, ὄχι βέβαια διὰ τὴν ἀδικίαν ποὺ τοῦ ἔκαμε, καὶ διὰ τὴν ὁποίαν τὸν ἀποκαλεῖ οἰκονόμον τῆς ἀδικίας, ἀλλὰ διότι ἐνήργησε φρόνιμα καὶ προβλεπτικὰ διὰ τὸν ἑαυτόν του. Ἂς μὴ φανῇ δὲ εἰς κανένα παράδοξον, ὅτι ὁ οἰκονόμος αὐτὸς ἐνήργησε τόσον φρόνιμα, διότι οἱ ἄνθρωποι, ποὺ εἶναι προσκολλημένοι εἰς τὸν μάταιον αὐτὸν κόσμον, προκειμένου νὰ ἑξασφαλίσουν τὰ ἐπίγεια συμφέροντά των, ἀποδεικνύονται προνοητικώτεροι κατὰ τὴν συμπεριφοράν των καὶ τὰς σχέσεις των πρὸς τοὺς ἀνθρώπους τῆς τάξεως καὶ ἐποχῆς τῶν περισσότερον παρ’ ὅσον εἶναι φρόνιμοι καὶ προνοητικοὶ διὰ τὴν ἐπιδίωξιν καὶ ἑξασφάλισιν τῶν πνευματικῶν ἀγαθῶν οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι, ποὺ ἐφωτίσθησαν ἀπὸ τὴν ἀλήθειαν καὶ ἔγιναν υἱοὶ φωτός. 9 Καὶ ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅπως ἐγκαίρως ἐφρόντισεν ὁ ἄδικος αὐτὸς διαχειριστὴς νὰ ἑξασφαλίσῃ τὴν φιλίαν τῶν ὀφειλετῶν τοῦ κυρίου του, ἔτσι καὶ σεῖς φροντίσατε νὰ κάμετε διὰ τὸ καλόν σας φίλους ἀπὸ τὸν πλοῦτον, ποὺ εἶναι ἄδικος, διότι αἱ μεγάλαι περιουσίαι μὲ ἀδικίαν ἐπισωρεύονται καὶ ἀδικίαν μεγάλην διαπράττει αὐτός, ποὺ μόνον διὰ τὸν ἑαυτόν του κατακρατεῖ τὰ πλούτη. Κάμετε λοιπὸν καὶ σεῖς φίλους ἀπὸ τὸν ἄδικον μαμωνᾶν ἀγαθοεργοῦντες καὶ εὐεργετοῦντες τοὺς ὁμοίους σας, ὥστε, ὅταν ἀποθάνετε, νὰ σᾶς ὑποδεχθοῦν οἱ φίλοι αὐτοὶ εἰς τὰς αἰωνίους σκηνὰς τοῦ Παραδείσου.

ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ



Οι αρε­τές δεν μπο­ρούν από μό­νες τους να κά­νουν κα­θα­ρή την καρ­διά, χω­ρίς την ενέρ­γεια και την πα­ρου­σία του Αγί­ου Πνεύ­μα­τος.

Άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος