Δεκαπενταύγουστος: Η οικειότερη γιορτή του Γένους μας

ΟΜΙΛΙΑ ΣΤΗΝ ΕΟΡΤΗ ΤΗΣ ΚΟΙΜΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ
15 Αυγούστου 2026
Του π. ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑ
Η σημερινή ημέρα μοιάζει με ένα μεγάλο προσκύνημα. Ολόκληρη η Ορθοδοξία βαδίζει προς την Παναγία. Οι πόλεις και τα χωριά φορούν τα γιορτινά τους. Τα μοναστήρια πλημμυρίζουν από προσκυνητές. Τα μικρά ξωκλήσια ανοίγουν τις πόρτες τους. Οι καμπάνες ηχούν πανηγυρικά και τα καντήλια τρεμοπαίζουν μπροστά στις εικόνες της Μητέρας του Κυρίου. Μέσα σε αυτή τη μεγάλη πανήγυρη η Εκκλησία μάς καλεί να σταθούμε με σεβασμό μπροστά στο μυστήριο της Κοιμήσεως της Υπεραγίας Θεοτόκου.
Η λέξη που χρησιμοποιεί είναι αποκαλυπτική. Μιλά για Κοίμηση. Η λέξη αυτή συνοψίζει ολόκληρη τη θεολογία της Αναστάσεως. Ο Χριστός, με τον Σταυρό και την Ανάστασή Του, άνοιξε μια νέα προοπτική για τον άνθρωπο. Η επίγεια ζωή αποκτά αιώνιο προορισμό και η αναχώρηση από τον κόσμο αυτό γίνεται πορεία προς την αγκαλιά του Θεού. Η Εκκλησία περιβάλλει με ύμνους, θυμίαμα και δοξολογία εκείνη που έγινε η γέφυρα της ενανθρωπήσεως του Υιού και Λόγου του Θεού.
Αγαπητοί μου, η σημερινή εορτή μάς προσκαλεί να ακολουθήσουμε ένα μεγάλο οδοιπορικό.
Στη Ναζαρέτ ακούστηκε ο λόγος του Αρχαγγέλου και γεννήθηκε η ελπίδα της ανθρωπότητας. Μια νεαρή κόρη εμπιστεύθηκε ολοκληρωτικά τον Θεό και η ελεύθερη συγκατάθεσή της έγινε η απαρχή της σωτηρίας του κόσμου.
Στη Βηθλεέμ άνοιξε η μητρική αγκαλιά της για να δεχθεί τον σαρκωμένο Λόγο. Το σπήλαιο έγινε θρόνος του Αχωρήτου και τα χέρια μιας μητέρας κράτησαν Εκείνον που κρατά ολόκληρη την κτίση.
Στην Αίγυπτο η Παναγία γνώρισε την εμπειρία της προσφυγιάς. Βάδισε στους δρόμους της ξενιτιάς, κρατώντας στην αγκαλιά της τον Χριστό. Από τότε κάθε άνθρωπος που αναγκάζεται να εγκαταλείψει την πατρίδα του μπορεί να αντικρίζει στο πρόσωπό της μια μητέρα που γνωρίζει τον πόνο του ξεριζωμού.
Στη Ναζαρέτ κύλησαν τα περισσότερα χρόνια της ζωής της. Εκεί η καθημερινότητα έγινε τόπος αγιότητας. Η σιωπή του σπιτιού, η εργασία, η προσευχή και η οικογενειακή ζωή μεταμορφώθηκαν σε δοξολογία προς τον Θεό.
Στην Κανά της Γαλιλαίας η Παναγία φανερώνεται ως η μητέρα που αφουγκράζεται την ανθρώπινη ανάγκη. Πριν ακόμη ακουστεί κάποιο αίτημα, η καρδιά της έχει ήδη διακρίνει την έλλειψη. Και η μοναδική της προτροπή προς όλους τους αιώνες παραμένει πάντοτε η ίδια: «Ὅ,τι ἂν λέγῃ ὑμῖν, ποιήσατε». Μέσα σε αυτή τη σύντομη φράση συνοψίζεται ολόκληρη η πνευματική ζωή.
Στον Γολγοθά η μητρική της καρδιά ενώθηκε με τη θυσία του Υιού της. Ο πόνος της έγινε προσευχή και η παρουσία της κάτω από τον Σταυρό φανέρωσε την ακλόνητη πίστη που παρέμεινε φωτεινή μέσα στη μεγάλη δοκιμασία.
Στο Υπερώο της Ιερουσαλήμ η Παναγία βρίσκεται ανάμεσα στους Αποστόλους, περιμένοντας την επιφοίτηση του Παναγίου Πνεύματος. Η Μητέρα του Χριστού γίνεται πλέον και Μητέρα της Εκκλησίας, συνοδεύοντας με τη σιωπηλή της παρουσία τα πρώτα βήματα του ευαγγελικού κηρύγματος.
Και σήμερα η πορεία αυτή ολοκληρώνεται στη Γεθσημανή. Εκεί, σύμφωνα με την ιερή Παράδοση, οι Απόστολοι συγκεντρώνονται θαυματουργικά γύρω από την κλίνη της Θεοτόκου. Ο ίδιος ο Χριστός παραλαμβάνει την πανάχραντη ψυχή της Μητέρας Του και η Εκκλησία υμνεί το γεγονός ως μετάσταση προς την αληθινή ζωή.
Ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός εκφράζει το μυστήριο αυτό με λόγο μοναδικής ομορφιάς: «Ἔδει τὴν τὸν Κτίστην ὡς βρέφος βαστάσασαν ἐν θείαις σκηναῖς κατασκηνῶσαι.» Ήταν φυσικό εκείνη που κράτησε στην αγκαλιά της τον Δημιουργό ως Βρέφος να κατοικήσει στις αιώνιες σκηνές της δόξας Του. 
Αγαπητοί μου, 
η Παναγία παραμένει η μητέρα όλων μας. Οι αιώνες το μαρτυρούν. Τα προσκυνήματα το διακηρύσσουν. Οι εικόνες της το φανερώνουν. Η εμπειρία του λαού του Θεού το επιβεβαιώνει καθημερινά.
Άλλος προσέρχεται μπροστά στην εικόνα της με ευχαριστία. Άλλος με αγωνία. Άλλος κρατώντας στα χέρια του ένα μικρό παιδί. Άλλος συνοδεύοντας έναν ασθενή. Άλλος αναζητώντας φως για μια δύσκολη απόφαση. Όλοι αισθάνονται ότι η μητρική της παρουσία παραμένει ζωντανή μέσα στην Εκκλησία.
Γι' αυτό και ο Δεκαπενταύγουστος έγινε η πιο οικεία γιορτή του Γένους μας. Από τα μεγάλα προσκυνήματα μέχρι τα πιο ταπεινά ξωκλήσια, από τις ενορίες της πατρίδας μας μέχρι τις κοινότητες της Ορθόδοξης Διασποράς, ακούγεται η ίδια απλή και βαθιά προσφώνηση: «Παναγία μας». Μέσα σε αυτές τις δύο λέξεις χωρά ολόκληρη η ιστορία του λαού μας. Χωρά η προσευχή της μάνας για τα παιδιά της. Η αγωνία του ναυτικού μέσα στο πέλαγος. Η ελπίδα του ασθενούς. Η ευχαριστία εκείνου που γεύθηκε την ευεργεσία του Θεού. Η παράκληση του ανθρώπου που αναζητεί παρηγοριά. Η δοξολογία εκείνου που αισθάνεται τη χάρη του Θεού να επισκέπτεται τη ζωή του. Η Παναγία συγκεντρώνει όλες αυτές τις ανθρώπινες φωνές και τις προσφέρει στον Υιό της με τη μητρική της παρρησία. 
Ας πορευθούμε κι εμείς στα ίχνη της. Ας αφήσουμε την εμπιστοσύνη της να γίνει δική μας εμπιστοσύνη, την ταπείνωσή της δική μας στάση ζωής, την προσευχή της δική μας αναπνοή και την αγάπη της δική μας καθημερινή μαρτυρία. Και όταν ολοκληρωθεί και η δική μας επίγεια πορεία, ας αξιωθούμε, με τις πρεσβείες της Υπεραγίας Θεοτόκου, να συναντήσουμε τον αναστάντα Χριστό, Εκείνον που είναι «ἡ ἀνάστασις καὶ ἡ ζωή», και να γευθούμε τη χαρά της αιώνιας Βασιλείας Του. Γένοιτο! 

https://www.nyxthimeron.com/

Πάσχα του Κυρίου - Πάσχα της Παναγίας - Πάσχα του ανθρώπου

Του π. Παναγιώτη Καποδίστρια
Η εορτή της Κοιμήσεως της Υπεραγίας Θεοτόκου αποτελεί μιαν από τις πιο φωτεινές στιγμές της εκκλησιαστικής ζωής. Ο Δεκαπενταύγουστος αναγνωρίζεται ευλαβικά από τον λαό του Θεού ως το «Πάσχα του καλοκαιριού». Αυτή η προσωνυμία αποκαλύπτει μια βαθιά πνευματική αλήθεια: Ότι η Παναγία εισέρχεται στη ζωή με τον ίδιο τρόπο που ο Χριστός, με την Ανάστασή Του, άνοιξε τον δρόμο της αφθαρσίας.
Το Πάσχα του Κυρίου Ιησού είναι η υπέρτατη εορτή της Εκκλησίας, η εορτή της ζωής, η έξοδος του ανθρώπου από τον τόπο και τον τρόπο του θανάτου προς την απαράμιλλη και θεοειδή εμπειρία του φωτός. Με τον Σταυρό και την Ανάσταση, ο Χριστός οδηγεί την ανθρώπινη φύση στην αιώνια κοινωνία με τον Θεό. Αυτό το πέρασμα –από το πρόσκαιρο στο αιώνιο, από το φθαρτό στο άφθαρτο– ονομάζεται Πάσχα, δηλαδή διάβαση. Η ανάσταση του Χριστού αποτελεί δι-έξοδο και πηγή ζωής για όλους τους ανθρώπους. Ο Χριστός έγινε η οδός, η αλήθεια και η ζωή για κάθε ύπαρξη που Τον ακολουθεί.
Η Παναγία, ως η πλησιέστερη ύπαρξη στον Χριστό, βαδίζει δίπλα Του καθ' όλη την πορεία της ζωής Του με αφοσίωση, σιωπή και πίστη. Φέρει τον Ιησού στην κοιλία της, Τον ανατρέφει, Τον ακολουθεί, και τελικά Τον κοινωνεί όχι μόνο σωματικά, αλλά και πνευματικά. Στην Κοίμησή Της, βιώνει το δικό Της Πάσχα. Το σώμα Της αναπαύεται εν ειρήνῃ, και η ψυχή της ενώνεται με την πληρότητα της θείας ζωής. Η μετάστασή Της αποτελεί το προσωπικό της πέρασμα προς την αιώνια κοινωνία με τον Υιό της.
Όπως ο Χριστός κατήλθε στον Άδη και ανήλθε εν δόξῃ, έτσι και η Παναγία πορεύεται προς την πληρότητα της δόξας. Το φως του Πάσχα, ως φως του Αναστάντος Κυρίου, είναι συνάμα και φως που καθρεφτίζεται στο πρόσωπο της Θεοτόκου. Ο ευσεβής λαός μας, αναγνωρίζοντας αυτή τη μυστική αρμονία, γιορτάζει την Κοίμηση Εκείνης με τον χαρακτήρα της Ανάστασης. Ψάλλει με χαρά, νηστεύει με προθυμία, ιεραποδημεί σε παναγιοφρούρητα προσκυνήματα με πόθο και αγάπη, αγαλλίαση και ανάταση ψυχής!
Η Παναγία είναι το πρώτο πλήρες μέλος της Εκκλησίας που μετέχει ολοκληρωτικά στη νίκη του Χριστού. Με την Κοίμησή της φανερώνεται ο προορισμός κάθε πιστού: η ζωή εν Χριστώ, η κοινωνία της αγάπης, η θέωση. Το Πάσχα του Κυρίου φέρνει το φως· το Πάσχα της Παναγίας μάς δείχνει πώς αυτό το φως μπορεί να γίνει προσωπική πραγματικότητα. Όπου βρίσκεται Εκείνη, εκεί υπάρχει και η βεβαιότητα ότι ο άνθρωπος μπορεί να ενωθεί με τον Θεό.
Η Εκκλησία βιώνει το Πάσχα ως γεγονός συνεχές. Δεν περιορίζεται σε μία εποχή, αλλ' ακτινοβολεί σε κάθε στιγμή της πνευματικής ζωής, εδώ και τώρα, σήμερα και κάθε μέρα. Ο Δεκαπενταύγουστος, μέσα στο καλοκαιρινό φως, γίνεται εορτή πασχάλιας χαράς. Όπως την Άνοιξη ανθίζουν τα πάντα και η φύση συμπορεύεται με την Ανάσταση του Κυρίου συναγαλλόμενη, έτσι και τον Αύγουστο όλη η πλάση συμμετέχει στη δόξα της Θεοτόκου συμπανηγυρίζοντας. Ο ουρανός και η γη ενώνουν τις φωνές τους σε ύμνους παρακλητικούς, σε ψάλματα δοξολογικά.
Η Παναγία αποτελεί το υπόδειγμα της απόλυτης ανταπόκρισης στο σχέδιο του Θεού. Όποιος Την ευλαβείται και Την ακολουθεί, πορεύεται σε δρόμο που οδηγεί στην όντως ζωή. Όποιος Την επικαλείται, αισθάνεται την ανακουφιστική παρουσία Της, την ιαματική στοργή Της. Όποιος Την αγαπά, ενώνεται με Εκείνην, η οποία πρώτη αγάπησε τον Χριστό με όλη της την ύπαρξη, άρα στοιχείται με την Αγάπη που Είναι ο Θεός!
Ας ανοίξουμε τις καρδιές μας στο φως αυτής της ημέρας. Ας βαδίσουμε το προσωπικό μας Πάσχα με εμπιστοσύνη, γνωρίζοντας ότι η ίδια η Παναγία προπορεύεται. Ας πλημμυρίσουμε από την παρηγοριά της παρουσίας Της, αντλώντας δύναμη από την υπόσχεση ότι ο δρόμος της ζωής συνεχίζεται και ολοκληρώνεται στην κοινωνία με τον Αναστάντα Κύριο. Γένοιτο!

https://www.nyxthimeron.com/

Η Παναγία και ό,τι θυμάται ο Θεός

Του π. ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑ 
Υπάρχει ένας φόβος βαθιά κρυμμένος μέσα στον άνθρωπο. Είναι ο φόβος μήπως κάποτε χαθούμε, μήπως περάσουμε από τη ζωή, αφήσουμε πίσω μας λίγα ίχνη και ύστερα σβήσουμε από τη μνήμη των ανθρώπων. Κοιτάζουμε παλιές φωτογραφίες και βλέπουμε πρόσωπα που κάποτε γέμιζαν ένα σπίτι. Ακούμε ονόματα ανθρώπων που έζησαν πριν από εμάς, εργάστηκαν, αγάπησαν, πόνεσαν, μεγάλωσαν παιδιά, προσευχήθηκαν, κι όμως σήμερα ελάχιστοι τους θυμούνται. Περνάμε από σπίτια όπου κάποτε ακουγόταν ζωή και τώρα κατοικούν άλλοι. Περνάμε από τάφους, όπου τα γράμματα πάνω στο μάρμαρο αρχίζουν σιγά σιγά να ξεθωριάζουν. Έτσι είναι ο χρόνος... Προχωρά...
Μέσα σ’ αυτή την ασταμάτητη πορεία του χρόνου έρχεται σήμερα η Εκκλησία και μας παρουσιάζει την Παναγία. Μια γυναίκα που έζησε ταπεινά, μακριά από κοσμική δύναμη, πλούτο και ανθρώπινη δόξα. Κι όμως, αιώνες τώρα, το όνομά της βρίσκεται στα χείλη εκατομμυρίων ανθρώπων. «Μαρία». Ένα απλό όνομα, που έγινε προσευχή. Και κάθε Δεκαπενταύγουστο, από τα μεγάλα προσκυνήματα έως το τελευταίο ξωκλήσι, από τα νησιά έως τα βουνά, από τις πολιτείες έως τα μικρά χωριά, άνθρωποι διαφορετικοί μεταξύ τους συναντιούνται γύρω από αυτό το όνομα.
Άλλος έρχεται με ευγνωμοσύνη, άλλος με έναν πόνο που κρατά χρόνια, άλλος με μια παράκληση, άλλος επειδή έτσι έμαθε από τους γονείς του. Κάποιος μπορεί να έχει καιρό να περάσει το κατώφλι της εκκλησίας και σήμερα αισθάνθηκε την ανάγκη να ανάψει ένα κερί. Όλοι χωρούν στη σημερινή γιορτή, γιατί η Παναγία υπήρξε ο άνθρωπος που άφησε τον Θεό να γράψει τη ζωή της. Όταν άκουσε εκείνο το απροσδόκητο μήνυμα του Ευαγγελισμού, μπροστά της ανοιγόταν ένας δρόμος ακατανόητος. Κι εκείνη είπε: «Γένοιτό μοι κατὰ τὸ ῥῆμά σου». Αυτές οι λίγες λέξεις άλλαξαν την ιστορία. «Ας γίνει».
Πόση δύναμη χρειάζεται κάποτε αυτό το «ας γίνει»! Να αποδεχθείς ότι η ζωή σου πήρε δρόμο διαφορετικό από εκείνον που είχες σχεδιάσει. Να συνεχίσεις, όταν μια απώλεια άλλαξε το σπίτι σου. Να σηκώσεις μια ευθύνη που ήρθε ξαφνικά. Να σταθείς κοντά σε κάποιον που σε χρειάζεται. Να αρχίσεις εκ νέου ύστερα από μια αποτυχία. Να συγχωρήσεις, να περιμένεις, να εμπιστευθείς. Η Παναγία γνώρισε αυτή την εμπιστοσύνη σε ολόκληρη τη ζωή της και ίσως γι’ αυτό σήμερα μας αφορά τόσο πολύ. Επειδή κι εμείς συναντάμε πράγματα που ποτέ μας είχαμε σχεδιάσει: Ένα τηλεφώνημα, μια είδηση, ένας αποχωρισμός, μια αλλαγή, και ξαφνικά βρισκόμαστε σε δρόμο που χθες ακόμη αγνοούσαμε.
Εκεί φαίνεται η πίστη: στην επόμενη ημέρα. Στο να σηκωθείς το πρωί και να συνεχίσεις, να ανάψεις το καντήλι, να κάνεις τη δουλειά σου, να φροντίσεις τον άνθρωπό σου, να κρατήσεις έναν λόγο, να πεις μια προσευχή ακόμη κι όταν η καρδιά σου είναι κουρασμένη, να αφήσεις μια μικρή θέση στον Θεό μέσα στην καθημερινότητά σου. Έτσι έζησε και η Παναγία. Το μεγαλύτερο μέρος της ζωής της πέρασε μέσα στη σιωπή και το Ευαγγέλιο μάς παραδίδει ελάχιστα λόγια της. Ίσως αυτό να είναι ένα από τα σπουδαιότερα μαθήματά της για τη δική μας εποχή.
Ζούμε σε έναν κόσμο που αγαπά την προβολή, τον θόρυβο, την εικόνα, τη συνεχή παρουσία μπροστά στα μάτια των άλλων. Κάθε στιγμή καταγράφεται, κάθε γεγονός κοινοποιείται, κάθε ανθρώπινη κίνηση αναζητά θεατές. Η Παναγία έζησε αθόρυβα. Και σήμερα ολόκληρη η Εκκλησία γιορτάζει εκείνη που πέρασε τη ζωή της μέσα στην ταπείνωση και τη σιωπή. Αυτό είναι μια μεγάλη παρηγοριά για όλους τους αφανείς ανθρώπους: για τη μάνα που ξενυχτά, για τον πατέρα που αγωνίζεται για το σπίτι του, για εκείνον που περιποιείται έναν ηλικιωμένο, για εκείνη που σηκώνει καθημερινά μια δύσκολη κατάσταση με αξιοπρέπεια, για τον άνθρωπο που κάνει το καλό και περνά απαρατήρητος, για εκείνον που προσεύχεται κρυφά για κάποιον που ίσως ποτέ δεν θα μάθει ποιος τον μνημόνευσε.
Ο Θεός θυμάται. Θυμάται το ποτήρι το νερό που προσφέραμε, το δάκρυ, την υπομονή, εκείνο το «συγγνώμη» που κόστισε, την αγάπη που προσφέρθηκε χωρίς ανταπόδοση, την προσευχή που βγήκε μέσα από μια κουρασμένη καρδιά. Όλα όσα γίνονται με αγάπη βρίσκουν τόπο μέσα στην αιωνιότητα του Θεού. Η Παναγία είναι η μεγάλη απόδειξη πως μια ζωή αθόρυβη μπορεί να γίνει ζωή που φωτίζει αιώνες, όταν ο άνθρωπος αφήσει τον Θεό να κατοικήσει μέσα της.
Γι’ αυτό η σημερινή ημέρα μπορεί να γίνει μια πρόσκληση να ξαναδούμε την δική μας ζωή. Το μεγάλο ερώτημα είναι πόσο χώρο αφήσαμε στον Θεό να περάσει μέσα από όσα ζήσαμε, πόση καλοσύνη χωρέσαμε, πόσον άνθρωπο αντέξαμε, πόση συγχώρηση προσφέραμε, πόσο φως αφήσαμε πίσω μας. Η Παναγία άφησε τον Θεό να γίνει το περιεχόμενο της ζωής της. Και γι’ αυτό η μικρή Μαρία της Ναζαρέτ έγινε η Θεοτόκος που μακαρίζουν όλες οι γενεές.
Αγαπητοί μου, σήμερα ας ζητήσουμε κάτι απλό: να μάθουμε λίγο από τη σιωπή της, λίγο από την εμπιστοσύνη της, λίγο από την καθαρότητα της καρδιάς της και κυρίως εκείνο το μεγάλο «γένοιτο» που κάποια στιγμή χρειάζεται να πει κάθε άνθρωπος στον Θεό: «Ας γίνει το θέλημά Σου και μέσα στην δική μου ζωή». Τότε ακόμη και τα μικρά αποκτούν αιώνιο βάρος: ένα κερί, μια προσευχή, ένα χέρι στον ώμο κάποιου, μια επίσκεψη, μια συγχώρηση, μια πράξη αγάπης που έμεινε μυστική.
Οι άνθρωποι ξεχνούν. Οι φωτογραφίες ξεθωριάζουν. Τα σπίτια αλλάζουν χέρια. Τα ονόματα πάνω στις πέτρες κάποτε σβήνουν. Ο Θεός θυμάται. Και μέσα στη δική Του μνήμη χωρά ολόκληρος ο άνθρωπος, με την ιστορία του, την αγάπη του, τα δάκρυά του, τις μικρές και μεγάλες προσφορές του. Εκεί βρίσκεται και η μεγάλη ελπίδα της σημερινής εορτής: όποιος παραδίδει τη ζωή του στον Θεό, περνά από τον χρόνο στην αιωνιότητα, από τη φθορά στη ζωή, από τη μνήμη των ανθρώπων στη μνήμη της Αγάπης.

https://www.nyxthimeron.com/

Η ΚΟΙΜΗΣΙΣ ΤΗΣ ΥΠΕΡΑΓΙΑΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ

Η Κοίμησις της Υπεραγίας Θεοτόκου συνιστά τη μεγαλύτερη από όλες τις Θεομητορικές εορτές της Εκκλησίας μας - το τέλος της φανέρωσε ότι επρόκειτο πράγματι περί της «Κεχαριτωμένης» και της «ευλογημένης εν πάσαις ταις γυναιξί». Το τέλος της αυτό δεν απετέλεσε το  τέλος ενός κοινού ανθρώπου. Ναι μεν φεύγει από τη ζωή αυτή, αλλά με θαυμαστό τρόπο παρευρίσκονται όλοι οι Απόστολοι, «μετάρσιοι γενόμενοι», «συναθροισθέντες εν Γεθσημανή τω χωρίω», αλλά πολύ περισσότερο: παρευρίσκονται όλοι οι άγιοι άγγελοι, και πάνω από όλα: ο ίδιος ο Υιός και Θεός της, ο Οποίος και παραλαμβάνει τη με μορφή παιδούλας παναγία ψυχή της. Έτσι στο γεγονός αυτό επιβεβαιώνεται με έντονο τρόπο ό,τι συμβαίνει πάντοτε στην Εκκλησία μας στις διάφορες εορτές της: «επίγειον το φαινόμενον, ουράνιον το νοούμενον». Στην Εκκλησία ζούμε όλη την πραγματικότητα του κόσμου: την επιφάνεια, αλλά και το βάθος του.  Ας δούμε πιο συγκεκριμένα ορισμένα από τα παραπάνω σημεία.
1. Η Εκκλησία μας επιμένει καταρχάς στη φυσική τάξη των πραγμάτων. Η Παναγία υπακούει και αυτή στους νόμους της φύσεως: πεθαίνει, όπως όλοι οι άνθρωποι, και κηδεύεται από τους Αποστόλους και όλους τους οικείους της.  Και δεν ήταν δυνατόν να μη συμβεί τούτο, όταν ο ίδιος ο Κύριος, ο Υιός και Θεός της, πέρασε από τη διαδικασία του φυσικού θανάτου. Κατά τον υμνογράφο «μιμήθηκες τον Δημιουργό σου και Υιό, γι’ αυτό και υποκύπτεις υπερφυσικά στους νόμους της φύσεως». Απλώς εκείνη δέχεται από άγγελο την πληροφορία περί της εξόδου της από τον κόσμο και ετοιμάζει με θαυμαστό πράγματι τρόπο, πνευματικά και υλικά, τα της κηδείας της, ενώ προτρέπει με στοργή τους πενθούντες αποστόλους, που είχαν συναθροιστεί εκ περάτων της γης: «το εμόν σώμα, καθώς εγώ σχηματίσω τη κλίνη, κηδεύσατε» - κηδεύσατε το σώμα μου, όπως εγώ θα το σχηματίσω στην κλίνη.
2. Η φυσική αυτή τάξη όμως συνιστά την επιφάνεια. Η Κοίμηση της Θεοτόκου  αποκαλύπτει και το βάθος. Καταρχάς, οι απόστολοι γνωρίζουν το γεγονός και συναθροίζονται στη Γεθσημανή υπέρ φύσιν: ο Κύριος επί νεφελών τους φέρνει εκεί που είναι η Παναγία Μητέρα Του, για να πενθήσουν, κυρίως όμως να δοξολογήσουν το γεγονός της κοιμήσεως και της μεταστάσεώς της. Κατά την παρατήρηση μάλιστα που τους κάνει η ίδια η Θεοτόκος, όταν τους βλέπει να θρηνούν για τον επικείμενο θάνατό της: «Μη φίλοι μαθηταί, του εμού Υιού και Θεού, μή πένθος εργάσησθε την εμήν χαράν». Μη κάνετε πένθος τη χαρά μου! Και είναι ευνόητο: η Παναγία μας μετατίθεται πλήρως στην αγκαλιά του Χριστού, ο Οποίος της προανήγγειλε διά του αγγέλου: «μη ταραχτείς για τον θάνατό σου, αλλά μετ᾽ ευφροσύνης δέξαι τον λόγον. Γιατί έρχεσαι προς την αθάνατη ζωή». Έπειτα, παρευρίσκονται στην κοίμησή της όλοι οι άγιοι άγγελοι, οι οποίοι με πολύ σεβασμό και σεμνότητα «ανοίγουν τις πύλες του παραδείσου» για να περάσει η πλατυτέρα των ουρανών, προπέμποντάς την με υπέροχους ύμνους και δοξολογίες. «Αξίως ως έμψυχον, σε ουρανόν υπεδέξαντο, ουράνια Πάναγνε, θεία σκηνώματα». «Επήρθησαν πύλαι ουράνιαι, και Άγγελοι ανύμνησαν...Χερουβίμ υπείξε σοι, εν αγαλλιάσει, Σεραφίμ δε δοξάζει σε χαίροντα». Και πάνω από όλα: έρχεται ο ίδιος ο Κύριος και Θεός, προκειμένου να παραλάβει την στα χέρια Του παραθεμένη  ψυχή της Παναγίας Μητέρας Του. «Και Συ, Υιέ και Θεέ μου, παράλαβέ μου το πνεύμα».
3. Έτσι στην Κοίμηση της Θεοτόκου, πέραν των άλλων συγκλονιστικών, φωτίζεται το μυστηριώδες όριο της ζωής και του θανάτου. Αυτό το μεταίχμιο, που πάντοτε κέντριζε και κεντρίζει τις ανθρώπινες συνειδήσεις και πολλοί πολλά μαρτυρούν βγαλμένα τις περισσότερες φορές όμως από το χωρίς φωτισμό Θεού μυαλό τους. Εδώ έχουμε τη συγκεκριμένη αποκάλυψη: όταν πρόκειται περί αγίου ανθρώπου, άγγελοι κι ακόμη κι ο ίδιος ο Κύριος, έρχονται να παραλάβουν την ψυχή του ανθρώπου. Κι έχουμε στην ιστορία της Εκκλησίας μας, εκτός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου εννοείται,  πολλές τέτοιες καταγραφές που φανερώνουν το τι διαδραματίζεται στην κρίσιμη  αυτή και απρόσιτη στις σωματικές αισθήσεις ώρα. Σαν το τέλος, μεταξύ άλλων, του οσίου Παμβώ, που λέει το Γεροντικό, στο οποίο παραβρέθηκαν άγγελοι, αλλά και η Παναγία, όπως εν τέλει και ο ίδιος ο Κύριος, με την παρουσία του Οποίου άρρητη ευωδία χύθηκε παντού. Κι από την άλλη βεβαίως έχουν καταγραφεί περιπτώσεις αθέων και αρνητών και χλευαστών της πίστεως, που το τέλος τους ήταν τόσο τραγικό και ῾βρομερό᾽ στην όσφρηση, που οι μετέχοντες ομολόγησαν ότι ποτέ δεν θα ήθελαν να ξαναβρεθούν σε παρόμοιο γεγονός, που φανέρωνε τη δαιμονική παρουσία.
4. Το όλο αυτό ῾σκηνικό᾽ του ενδόξου τέλους της Παναγίας μας, η συμπλοκή της επιφάνειας και του βάθους, η ύπαρξη του φυσικού και του υπερφυσικού, οδηγεί τον υμνογράφο της εορτής που λειτουργεί ως η συνείδηση της Εκκλησίας, να μιλά για την Κοίμηση ως γεγονός μυστηρίου, το οποίο με φωτισμένη από τον Θεό πίστη προσπαθεί να το κατανοήσει, έστω και εκ μέρους, και να το δει στις αληθινές του διαστάσεις. «Ω, του παραδόξου θαύματος» κραυγάζει. «Βαβαί των σων μυστηρίων αγνή!» Και δικαιολογημένα: «η πηγή της ζωής εν μνημείω τίθεται και κλίμαξ προς ουρανόν ο τάφος γίνεται». Ό,τι μυστήριο περικλείει τον θάνατο του Χριστού και την ταφή Του, το ίδιο μυστήριο, κατά τον υμνογράφο που κινείται δοξολογικά σε επίπεδο υπερβολής, περικλείει και την κοίμηση της Παναγίας Μητέρας Του, κάτι που δικαιολογεί και το γιατί οι Χριστιανοί κατ᾽ αντανάκλαση του θανάτου του Κυρίου, ψέλνουν τα εγκώμια και κάνουν περιφορά επιταφίου και στην Θεοτόκο.
Και βεβαίως έτσι συνυπάρχει και η ανάσταση που ακολουθεί. Θέλουμε να πούμε ότι όπως μετά την ταφή του Κυρίου έρχεται η ανάσταση, με την οποία νικήθηκε ο Άδης και «ζωής ηξιώθημεν», έτσι και μετά την κοίμηση της Θεοτόκου έρχεται και η δική της ανάσταση. Διότι, κατά την παράδοσή μας, η Παναγία ναι μεν πέθανε και ετάφη, την τρίτη όμως ημέρα, όταν ανοίχτηκε ο τάφος της προς χάρη ενός από τους μαθητές του Κυρίου που δεν παραβρέθηκε στην κοίμησή της, διαπιστώθηκε η εν σώματι μετάστασή της, συνεπώς η Παναγία βίωσε από τότε αυτό που θα βιώσουμε όλοι μετά τη Δευτέρα Παρουσία του Κυρίου μας, την ανάσταση των σωμάτων. Δεν είναι τυχαίο ότι στους Χαιρετισμούς της αδιάκοπα διαλαλείται ότι «αναστάσεως τύπον εκλάμπει», όπως εξίσου δεν είναι τυχαίο ότι ο πιστός λαός μας με το αισθητήριο που διαθέτει, χαρακτηρίζει την Κοίμησή της ως το «Πάσχα του καλοκαιριού».
Ο υμνογράφος βεβαίως δεν βλέπει το μυστήριο της Κοιμήσεως μεμονωμένα. Θεωρεί ότι η Παναγία μας με όλη τη ζωή της ζει το μυστήριο της παρουσίας του Θεού κατά μοναδικό τρόπο, οπότε και η Κοίμησή της προεκτείνει φυσιολογικά το όλο μυστήριο. «Έπρεπε τοις αυτόπταις του Λόγου και υπηρέταις, και της κατά σάρκα Μητρός αυτού, την Κοίμησιν εποπτεύσαι, τελευταίον ούσαν επ᾽ αυτή μυστήριον». Δηλαδή: Έπρεπε οι μαθητές του Χριστού να εποπτεύσουν και την Κοίμηση της κατά σάρκα Μητέρας Του, η οποία αποτελεί το τελευταίο σ᾽ αυτήν μυστήριο. Διότι ασφαλώς και η δική της η Γέννηση ως καρπός έντονης και πολυχρόνιας προσευχής είναι μυστήριο, αλλά πολλαπλασίως περισσότερο ο Ευαγγελισμός της και η Γέννηση δι᾽ αυτής του Θεού στον κόσμο ως ανθρώπου.
Παρ᾽ όλα αυτά! Υπάρχει και συνέχεια του μυστηρίου για την Παναγία, έστω και μετά την Κοίμησή της! Το μυστήριο της συνεχιζόμενης αδιάκοπα στον κόσμο παρουσίας της, γεγονός που συνιστά την παρηγοριά και την ελπίδα μας. Όπως το ψάλλει η Εκκλησία μας με το απολυτίκιο ιδίως της εορτής: «Εν τη Κοιμήσει τον κόσμον ου κατέλιπες, Θεοτόκε». Η έξοδός της από τον κόσμο δεν συνιστά μία φυγή, μία λησμονιά από πλευράς της για εμάς. Η Παναγία φεύγει και ταυτοχρόνως παραμένει πιο κοντά μας. Διότι ζώντας καθ᾽ ολοκληρίαν πια μέσα στον Κύριο και Θεό της μετέχει κατά κάποιον τρόπο της πανταχού παρουσίας Εκείνου. Εκείνος της ανοίγει τα μάτια για να μας βλέπει, να μας ακούει, να συμπάσχει και να συγχαίρει μαζί μας, και κυρίως να έχει τη δύναμη να μας βοηθά. Κι αυτό είναι πια εμπειρία όλης της Εκκλησίας, που σημαίνει ότι μπορεί να γίνει εμπειρία και του καθενός μας, όπως συνέβη και με τον Άγιο Σιλουανό του Άθω, ο οποίος γράφει (στα κείμενα που μας διέσωσε ο μαθητής και υποτακτικός του όσιος κι αυτός Σωφρόνιος του Έσσεξ) ότι μετανόησε για τις αποκλίσεις της ζωής του, όταν η ίδια η Παναγία τού είπε με πόνο ότι θλίβεται για την αμαρτωλή ζωή του. Ποιος άραγε λόγος αιτιολογεί την αγάπη του πιστού λαού προς Εκείνην παρά η αίσθηση της εγγύτητάς της στη ζωή μας; Και η Παναγία το είχε διαβεβαιώσει, λίγο πριν τον θάνατό της, σκορπώντας την παρηγοριά ήδη από τότε στους πιστούς, με πρώτους τους αποστόλους: «Μη θρηνείτε, γιατί με τη μετάστασή μου σας διαβεβαιώνω ότι όχι μόνον εσάς, αλλά και όλον τον κόσμο θα περισκέπω και θα εφορώ». Αν κάτι παρόμοιο έλεγε και ο όσιος Πορφύριος στην εποχή μας, ότι δηλαδή μετά τον θάνατό του θα βρίσκεται πιο κοντά στους ανθρώπους, πόσο περισσότερο, ας φανταστούμε, ισχύει τούτο για την Παναγία;
5. Μέσα στο θάμβος της εορτής της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, μπροστά σε όλα τα θαυμαστά που εξαγγέλλει η χαρά της από τη μετάστασή της στους ουρανούς, προβάλλει επιτακτικά το ερώτημα: τι ήταν αυτό που έκανε την Παναγία να φτάσει σ᾽ αυτό το ύψος; Και τι πρέπει να κάνουμε κι εμείς αντιστοίχως,  ώστε έστω και ελάχιστα, μια που η προοπτική μας είναι να γίνουμε κι εμείς ῾Παναγίες᾽, να σαρκώνουμε δηλαδή στη ζωή μας τον Χριστό, να γευόμαστε λίγο από τη χάρη της, χάρη στην πραγματικότητα του Κυρίου μας; Η απάντηση είναι γνωστή κι αυτήν διαλαλεί διαρκώς η Εκκλησία μας: Αν η Παναγία έγινε ό,τι έγινε, τούτο οφείλεται στην ετοιμότητά της να υπακούει στο θέλημα του Θεού. Το «ιδού η δούλη Κυρίου, γένοιτό μοι κατά το ρήμα Σου» είναι το ῾μυστικό᾽  της εξυψώσεώς της στα υπερουράνια. Αυτό το ῾μυστικό᾽, ας γίνεται καθημερινά φανερό και στις δικές μας καρδιές.

https://pgdorbas.blogspot.com/

Αγιογραφικό ανάγνωσμα

ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ Ι´ 38 - 42
38 Ἐγένετο δὲ ἐν τῷ πορεύεσθαι αὐτοὺς καὶ αὐτὸς εἰσῆλθεν εἰς κώμην τινά. γυνὴ δέ τις ὀνόματι Μάρθα ὑπεδέξατο αὐτὸν εἰς τὸν οἴκον αὐτῆς. 39 καὶ τῇδε ἦν ἀδελφὴ καλουμένη Μαρία, ἣ καὶ παρακαθίσασα παρὰ τοὺς πόδας τοῦ Ἰησοῦ ἤκουε τὸν λόγον αὐτοῦ. 40 ἡ δὲ Μάρθα περιεσπᾶτο περὶ πολλὴν διακονίαν· ἐπιστᾶσα δὲ εἶπε· Κύριε, οὐ μέλει σοι ὅτι ἡ ἀδελφή μου μόνην με κατέλιπε διακονεῖν; εἰπὲ οὖν αὐτῇ ἵνα μοι συναντιλάβηται. 41 ἀποκριθεὶς δὲ εἶπεν αὐτῇ ὁ Ἰησοῦς· Μάρθα Μάρθα, μεριμνᾷς καὶ τυρβάζῃ περὶ πολλά· 42 ἑνὸς δέ ἐστι χρεία· Μαρία δὲ τὴν ἀγαθὴν μερίδα ἐξελέξατο, ἥτις οὐκ ἀφαιρεθήσεται ἀπ’ αὐτῆς.
ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ ΙΑ´ 27 - 28
27 Ἐγένετο δὲ ἐν τῷ λέγειν αὐτὸν ταῦτα ἐπάρασά τις γυνὴ φωνὴν ἐκ τοῦ ὄχλου εἶπεν αὐτῷ· Μακαρία ἡ κοιλία ἡ βαστάσασά σε καὶ μαστοὶ οὓς ἐθήλασας. 28 αὐτὸς δὲ εἶπε· Μενοῦνγε μακάριοι οἱ ἀκούοντες τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ καὶ φυλάσσοντες αὐτόν.

Ερμηνευτική απόδοση:
ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ Ι´ 38 - 42
38 Ἐνῷ δὲ οἱ μαθηταὶ καὶ οἱ ἀκολουθοῦντες τὸν Ἰησοῦν ἐπήγαιναν ἔχοντες κατεύθυνσιν τὴν Ἱερουσαλήμ, συνέβη νὰ ἔμβῃ ὁ Ἰησοῦς εἰς κάποιο χωρίον· καὶ μία γυναῖκα, ποὺ ὠνομάζετο Μάρθα, τὸν ὑπεδέχθη εἰς τὸ σπίτι της. 39 Καὶ εἶχεν αὐτὴ ἀδελφήν, ποὺ ἐλέγετο Μαρία, ἡ ὁποία ὄχι μόνον ὑπεδέχθη τὸν Ἰησοῦν ὡς ἡ Μάρθα, ἀλλὰ καὶ ἐκάθησε κοντὰ εἰς τοὺς πόδας του ὡς ταπεινὴ μαθήτρια καὶ ἤκουε μὲ προσοχὴν ἀπερίσπαστον τὴν διδασκαλίαν του. 40 Ἡ δὲ Μάρθα ἦταν ἀπασχολημένη καὶ πνιγμένη εἰς πολλὴν ἐργασίαν, φροντίζουσα νὰ ἑτοιμάσῃ τὸ φαγητὸν καὶ νὰ περιποιηθῇ τὸν Διδάσκαλον. Ἀφοῦ δὲ ἐστάθη πλησίον τοῦ Χριστοῦ, εἶπε· Κύριε, δὲν σὲ μέλει, ποὺ ἡ ἀδελφή μου μὲ ἀφῆκε μοναχὴν νὰ ὑπηρετῶ καὶ νὰ ἑτοιμάζω τὸ τραπέζι; Πές της λοιπὸν νὰ μὲ βοηθήσῃ. 41 Ἀπεκρίθη δὲ ὁ Ἰησοῦς καὶ τῆς εἶπε· Μάρθα, Μάρθα, ἀσχολεῖται ἡ διάνοιά σου ἀπὸ ἀνησύχους φροντίδας καὶ κουράζεται τὸ σῶμα σου διὰ νὰ προετοιμάσῃς πολλά. 42 Ἕνα δὲ εἶναι χρήσιμον καὶ ἀναγκαῖον, ἡ ἀκρόασις τῆς διδασκαλίας μου, ποὺ εἶναι τροφὴ πνευματική, ἀναγκαία διὰ τὴν ψυχήν. Ἡ Μαρία δὲ ἐξέλεξε τὴν καλὴν καὶ ὠφέλιμον μερίδα, ἡ ὁποία δὲν θὰ τῆς ἀφαιρεθῇ ποτέ. Διότι αἱ ὠφέλειαι τῆς μερίδος αὐτῆς τοῦ πνευματικοῦ φαγητοῦ δὲν εἶναι προσωριναὶ καὶ φθαρταί, ἄλλα πνευματικαὶ καὶ αἰώνιοι.
ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ ΙΑ´ 27 - 28
27 Ἐνῷ δὲ ὁ Ἰησοῦς ἔλεγε ταῦτα, κάποια γυναῖκα ἀπὸ τὸ πλῆθος, ἐνθουσιασθεῖσα ἀπὸ τὴν διδασκαλίαν του, ἔβγαλε φωνὴν μεγάλην καὶ εἶπε· Μακαρία ἡ κοιλία, ποὺ σὲ ἐβάστασε, καὶ οἱ μαστοὶ τοὺς ὁποίους ἐθήλασες. Μακαρία δηλαδὴ ἡ μητέρα, ποὺ σὲ ἐγέννησε καὶ σὲ ἔθρεψεν. 28 Αὐτὸς δὲ εἶπεν· Ἀληθῶς, μακαρία εἶναι ἡ μητέρα μου· ἀλλὰ μὴ λησμονεῖτε, ὅτι μακάριοι κυρίως εἶναι ἐκεῖνοι, ποὺ ἀκούουν τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ καὶ φυλάσσουν αὐτόν. Εἰς τρόπον ὥστε καὶ αὐτή, ποὺ μὲ ἐγέννησε καὶ μὲ ἐθήλασεν, ἠξιώθη τῆς τιμῆς αὐτῆς, διότι ἐφύλαξε πάντοτε τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ.

ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ

 Όπως παρατηρεί ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, η Θεοτόκος αποκόπηκε απὸ κάθε υλικὸ δεσμὸ καὶ μὲ τὴν αδιάλειπτη προσευχή της ζούσε ήδη στὸν ουρανό. Απέφευγε τὴν ανθρώπινη δόξα γιὰ νὰ μὴ μολυνθεί απ’ αυτήν. Η πρωτοφανὴς ταπείνωσή της, διδάσκει ο άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης, δὲν έμενε μόνο ριζωμένη στὸ βάθος της καρδιάς της, αλλ’ απὸ εκεί ανέβλυζε καὶ πλημμύριζε όλη της τὴν ύπαρξη, τὰ έργα της καὶ τὰ λόγια της. Καὶ μας άφησε έτσι ένα θαυμαστὸ παράδει­γμα ταπεινώσεως γιὰ νὰ τὸ μιμούμαστε καὶ νὰ τὸ βιώνουμε κι εμείς.

Δροσίσετε τήν ψυχή σας στήν καλωσύνη καί ἁγιότητα

Τί μεγαλομανία σ᾿ ἔχει πιάσει, ἀδελφέ μου, καὶ δὲν βρίσκεις ἡσυχία καὶ χτίζεις πατώματα ἀπάνω στὰ πατώματα, κι᾿ ἔχεις δυὸ τρία αὐτοκίνητα καὶ κότερα καὶ κάθε λογὴς μάταια πράγματα!
Γύρισε καὶ κύτταξε καὶτὸν ἀδελφό σου, νὰ δροσισθεῖ ἡ ψυχή σου μὲ τὴν εὐλογημένη καλωσύνη, ποὺ τὴν ξεράνανε τὰ τσιμέντα, οἱ ψεύτικες κουβέντες, οἱ συμφεροντολογικὲς παρέες, οἱ συνοφρυωμένες ἀξιοπρέπειες. Ἂν δὲν μπορεῖς νὰ κάνεις θυσίες, τουλάχιστον νὰ συχαθεῖς τὴν ἀδικία. Μὴν ἀδικεῖς. Ἡ ἀδικία εἶναι σιχαμερὴ στρίγγλα, χωρίστρα τῶν ἀνθρώπων, ἀνθρωποκτονία σὰν τὸν πατέρα τὸν σατανᾶ.
Τί θὰ δίνανε πολλοὶ ἀπ᾿ αὐτούς, ποὺ κερδίσανε τὸν κόσμο καὶ χάσανε τὴν ψυχή τους, γιὰ νὰ νοιώσουνε ὅ,τι νοιώθουνε οἱ ἄλλοι ποὺ δὲν χάσανε τὴν ψυχή τους! Ἂν τύχει νὰ ξεκόψει κανένας τέτοιος ἀπὸ ψεύτικη παρέα του καὶ βρεθεῖ στὴ συντροφιὰ τῶν ἁπλῶν, τῶν ἀχάλαστων, νοιώθει πὼς ζεῖ ἀληθινὰ καὶ σὰν ἀπογευθεῖ τὰ ἁγνὰ αἰσθήματα ὕστερα ἀπὸ τὴ ψευτιά, καταλαβαίνει τέτοια χαρά, ποὺ κάνει σὰν τὸν ἄνθρωπο ποὺ ξαναγεννήθηκε, σὰν τυφλὸς ποὺ εἶδε τὸ φῶς του. 
Κάτι τέτοιοι δὲν ξεκολλᾶνε πιὰ οἱ κακόμοιροι ἀπὸ τὴ συντροφιὰ τῶν ἁπλῶν, τῶν γκαρδιακῶν ἀνθρώπων. Ἀλλὰ γιὰ νὰ ξεμακρύνει ἀπὸ τὰ ψεύτικα πρέπει νἄχει λίγη ψυχή. Ἀλλοιῶς δὲν μπορεῖ νὰ ζήσει χωρὶς ψευτιά. Ὁ ἄμμος τῆς Σαχάρας, ὅση βροχὴ κι᾿ ἂν πέσει ἀπάνω του, δὲν φυτρώνει τίποτα.
Ἂν πεῖς πάλι σὲ ἕναν ἀπὸ τοὺς ἄλλους, τοὺς φτωχούς, νὰ περάσει μισὴ ὥρα μὲ τὴν παρέα τῶν κοσμικῶν, καλύτερα ἔχει νὰ τὸ βάλεις στὸ μπουντρούμι, παρὰ νὰ βλέπει καὶ ν᾿ ἀκούγει ἐκεῖνα τὰ ψεύτικα κομπλιμέντα, τὶς ἀνάλατες συζητήσεις, τὰ κρύα χωρατά. 
Στὴ συναναστροφὴ ποὺ κάνουνε αὐτοὶ οἱ ψευτισμένοι, θαρρεῖς πὼς τοὺς χωρίζει ἕνας τοῖχος τὸν ἕναν ἀπὸ τὸν ἄλλον. Ἐνῶ οἱ ἄλλοι, ποὺ ζοῦνε μακρυὰ ἀπὸ τὸν κόσμο, νοιώθουνε πὼς οἱ καρδιὲς τοὺς γίνονται ἕνα, πὼς ἀκουμπᾶ ὁ ἕνας ἀπάνω στὸν ἄλλον καὶ ξεκουράζεται.
Ἀγαπᾶ καὶ ἀγαπιέται, χαίρεται καὶ δίνει χαρά. Ἀπὸ πάνω ἀπὸ τὴ συντροφιὰ τῶν σαρκικῶν ἀνθρώπων στέκεται ὁ διάβολος καὶ τοὺς κάνει νὰ μιλᾶνε ὁλοένα γιὰ λεφτὰ καὶ γιὰ τὰ ὅμοια, γιὰ νὰ μὴ γροικήσουνε οὔτε τὸ φαγὶ ποὺ τρῶνε. Ἀπὸ πάνω ἀπὸ τὴ συντροφιὰ τῶν ταπεινῶν στέκεται ὁ Θεός, κι᾿ ὅλα εἶνε εὐλογημένα.
Πετάξετε ἀπὸ πάνω σας τὴν ψευτιά. Ἀνοίξετε τὰ πανιά, νὰ τὰ φουσκώσει ὁ καθαρὸς ἀγέρας τοῦ πελάγου. Νὰ δροσισθεῖ ἡ ψυχή σας, νὰ νοιώσετε πὼς ζητᾶ ἀληθινὰ κι᾿ ὄχι ψεύτικα.

του Φώτη Κόντογλου
(Μικρό απόσπασμα από το σχετικό κεφάλαιο του βιβλίου «Ευλογημένο Καταφύγιο», εκδ. Ακριτας)
https://inpantanassis.blogspot.com/