Δευτέρα, 1 Μαρτίου 2021

Μια βραδιά στην έρημο με τον Γέροντα Εφραίμ Κατουνακιώτη




Ο Γέροντας ήταν πολύ τακτικός άνθρωπος. Το εσωτερικό του ρολόι δούλευε με μεγάλη ακρίβεια. Οι ώρες των ακολουθιών, της νυκτερινής προσευχής, του ύπνου και της εγέρσεως του ήταν αυστηρά καθορισμένες αλλά και επιτελούνταν με μεγάλη άνεση από τον ίδιο. Τις πρωινές ώρες, αφού είχε ξεκουραστεί λίγο από την νυκτερινή αγρυπνία, ανέβαινε σιωπηλός και έπαιρνε καιρό, για να τελέσει τη Θ. Λειτουργία. Μετά τη Θ. Λειτουργία και την πρωινή τράπεζα επιδιδόταν με πολλή χαρά στις διάφορες εργασίες, είτε λίγο εργόχειρο είτε εργασία στον κήπο με κτισίματα πεζουλιών, υποστέγων, αποθηκών κτλ. Οι αδελφοί των βοηθούσαν στις εργασίες, οι οποίες συνήθως τελείωναν τις μεσημεριανές ώρες, όταν ο ήλιος άρχιζε πια να είναι αρκετά θερμός και ενοχλητικός για την εκ’ φύσεως θερμόαιμο Γέροντα.
 
Τότε συγκέντρωνε στην τραπεζαρία τους αδελφούς, έπαιρναν ένα ελαφρύ κέρασμα και έπειτα ξεκουράζονταν. Το απόγευμα, μετά τον Εσπερινό και το δείπνο, επιθυμούσε και συνιστούσε την παύση των μεριμνών και εργασιών, για να είναι ελεύθερη και έτοιμη η ψυχή στη νυκτερινή πνευματική εργασία.
 
Μετά το Απόδειπνο, αμέσως κοιμόταν και ξυπνούσε σε τρεισήμισυ ώρες χωρίς ξυπνητήρι, πράγμα που ελάχιστες φορές δεν τήρησε με ακρίβεια για λόγους κοπώσεως. Τότε μια μικρή λάμψη φακού φαινόταν στο παράθυρό του. Είχε δει το ρολόι τσέπης που κρεμόταν στον τοίχο. Σε λίγο η αχνή του φιγούρα περιφερόταν στους διαδρόμους και τις αυλές του σκοτεινού σπιτιού. Στο ένα χέρι τον φακό και το τριακοσιάρικο κομποσχοίνι με τα μαρτυρικά (μικρές χάνδρες για το μέτρημα των κομποσχοινιών) να κρέμονται από τον σταυρό, και στο άλλο χέρι το ναυτικό σκαμνάκι. Πήγαινε και καθόταν σε μία συγκεκριμένη άκρη της αυλής. Έστρωνε μπρος του και ένα τσουβαλάκι για τις μετάνοιες. Ένα άστρο από τα πολλά του ξάστερου ουρανού ανέτελλε απ’ τα βράχια. Όταν αργότερα μεσουρανούσε, θα σήμαινε το τέλος της προσευχής του.
…..
Άρχιζε με τον κανόνα του κάνοντας σταυρωτά κομποσχοίνια και προσθέτοντας ικανό αριθμό για τους ελεούντες και για όσους είχαν ανάγκη. Συνέχιζε κάνοντας με κομποσχοίνι την ακολουθία και τελείωνε κάνοντας τις μετάνοιες του. Μερικές φορές κρατούσε κοντά του κάποιον αδελφό που τον πολεμούσε ο ύπνος. Το θρόϊσμα της προσευχόμενης ψυχής του, το κατά καιρούς ψιθύρισμα της ευχής «Κύριε Ιησού Χριστέ,…», η άκρα ησυχία της βαθιάς συγκεντρώσεως, ο τελικός κάθε λίγο ελαφρός αναστεναγμός του και η νέα προσπάθεια συνελίξεως του νου, δημιουργούσαν την εντύπωση του απόλυτα απλού και άμεσου, και συγχρόνως υπερκόσμιου.
….
Κατόπιν θα τον έβλεπες μ’ ένα μικρό φαναράκι αναμμένο να διαβάζει, λίγο έστω, συνήθως περί την ώρα, τα αγαπημένα του ασκητικά αναγνώσματα, κυρίως αββά Ισαάκ. Χρησιμοποιούσε την έκδοση του Σπετσιέρη του 1895. Τα φύλλα ξεκόλλησαν απ’ την πολλή χρήση και τα ξανακόλλησε με κολλητική ταινία. Στα εσωτερικά πρώτα φύλλα έχει ένα σωρό παραπομπές παλιότερες με μελανί μολύβι και νεώτερες με στυλό. Φαίνεται αγαπούσε ιδιαιτέρως τον λόγο ΠΑ’ (81) που στη σελ. 309 αναφέρει τους «εαυτούς γίγαντες».
 
Από τη φιλοκαλία αγαπούσε ιδιαιτέρως τον Λόγο περί του Αββά Φιλήμονος. Έχει ένα σωρό υπογραμμίσεις.
….
Ο Γέροντας πίστευε ότι την ακρίβεια του προγράμματος και των τρόπων της μοναχικής ζωής (το τυπικό στις μονές είναι η κινητήρια δύναμη της κοινοβιακής ζωής) πρέπει να το συνοδεύουν οι μοναχοί με αγάπη και διάκριση. 
«Κάποτε», διηγείτο, «επρόκειτο να τελεσθεί μία προηγιασμένη Θ. Λειτουργία και ο ιερεύς ετοίμαζε την εκκλησία ανάβοντας τα καντήλια και τακτοποιώντας τα διάφορα που χρειάζονταν. Καθυστερούσε όμως, όσο μπορούσε περισσότερο, ώστε να περάσει η ώρα, διότι οι προηγιασμένες στο Άγιον Όρος τελούνται μετά το μεσημέρι. Ο ηλικιωμένος γέροντάς του κάθε λίγο τον προέτρεπε: «Παπά, κάνε γρήγορα, να αρχίσουμε!» Εκείνος, ξέροντας ότι πρέπει να περάσει κάποιος χρόνος, συνέχιζε να αργοπορεί, και τότε παραδόξως άκουσε φωνή από την εικόνα του Χριστού να το λέει: «Παπά, βιάσου! Ο γέρος πεινάει!».
 
Απόσπασμα από το βιβλίο: «Γέροντας Εφραίμ Κατουνακιώτης», Έκδοση Ι. Ησυχαστηρίου «Άγιος Εφραίμ» Κατουνάκια Αγίου Όρους
http://theomitoros.blogspot.com/

Ενθυμήσου τα σπουδαιότερα για την ψυχή σου



Κάθε μέρα θεώρησέ την σαν την τελευταία της ζωή σου και πέρασέ την με εγκράτεια, με φόβο Θεού, προετοιμαζόμενος για τη φοβερή απολογία στο για όλη τη ζωή σου και όλες τις αμαρτίες σου.
Κάθε έργο σου αγίασέ το με την προσευχή, με την επίκληση του ονόματος του Θεού. Θυμήσου εκείνο που ειπώθηκε: «Χωρίς εμού ου δύνασθε ποιείν ουδέν».

Αγάπησε πολύ τον Θεό και βάλε στην ψυχή σου τον Παράδεισο. Αγάπησε τους πλησίον στο όνομα του θεού ,σαν τέκνα του θεού, αρνούμενος τον εαυτό σου σύμφωνα με την εντολή του θεού και όλοι θα είναι φίλοι σου.
Όποιος αγαπά τον εαυτό του, εκείνος δεν μπορεί να αγαπά τον Θεό και δεν μπορεί να υπηρετήσει τον πλησίον του με αυταπάρνηση.
Όλες οι αμαρτίες προέρχονται από την αγάπη στον εαυτό μας. Αρχή κάθε καλού είναι να αρνηθείς τον εαυτό σου, να σταυρώσεις τη σάρκα με τα πάθη, να υπομείνεις τις θλίψεις, τις προσβολές και τις συμφορές.
Οι αμαρτίες καθαρίζονται με τη μετάνοια, τα δάκρυα και την υπομονή στις αδικίες «εν πνεύματι πραότητος». Γι’ αυτό μη κάμπτεσαι από τις αδικίες, μη στερείς τον εαυτό σου από τα στεφάνια, μη φεύγεις από τη θεραπεία της ψυχής ου.
Όποιος δικαιολογείται και προσπαθεί να αποδείξει το δίκιο του και την αθωότητά του, ίσως μπορέσει να βρει αυτό το δίκιο. Όποιος αναζητεί ηρεμία, σ’ αυτόν δεν μπορεί να παραμείνει το Πνεύμα το Άγιο. Όπου θλίψη, εκεί και ο Θεός.
Η κυριώτερη θυσία στον Θεό είναι «πνεύμα συντετριμμένον, καρδίαν συντετριμμένην και τεταπεινωμένην ο Θεός ουκ εξουδενώσει».
Η ταπείνωση αποκτάται με βαρείς κόπους, με υπομονή στη δυστυχία, στις αρρώστιες, στις αδικίες και τη φτώχεια. Υπομένοντας εξωτερικά τις θλίψεις, στην ψυχή θα έχεις παρηγοριά από το πνεύμα του Θεού.
Το να δείχνεις αγάπη στον πλησίον , να τον διακονείς, είναι ανώτερο από τον κανόνα της προσευχής και τις μετάνοιες. Ακολουθείς τους λογισμούς; Εδώ βρίσκεται η αρχή της αμαρτίας.
Κάθε υπηρεσία κάνε την ως διακόνημα από τον Θεό, χωρίς γογγυσμό.
Αγάπησε πολύ την προσευχή, τη νηστεία, την ευσπλαχνία . Αυτά ανοίγουν τους ουρανούς.
Κανένα μην κατακρίνεις και δεν θα κατακριθείς . Κρίνοντας τον πλησίον σου, διαγράφεις τον εαυτό σου από το Βιβλίο της Ζωής και δεν βλέπεις τις αμαρτίες σου, γιατί τις κρύβει ο Διάβολος.
Συχνά νήστευε, μελέτα τον λόγο του Θεού και πνευματικά βιβλία γιατί σ’ αυτά βρίσκεται η πηγή της ζώσης πίστεως. Να έχεις πνευματικό καθοδηγητή, να αγαπάς την αποκάλυψη των λογισμών σου και τότε άνετα θα αποκτήσεις τη Βασιλεία των Ουρανών.

Από το βιβλίο: «Στάρετς Σάββας ο Παρηγορητής»
Εκδόσεις Άθως
Πηγή: Εις δόξαν Θεού
https://oikohouse.wordpress.com/

Τί σημαίνουν τα λόγια: «Οργίζεσθε και μη αμαρτάνετε»



Όποιος θέλει να γίνει τέλειος και επιθυμεί να αγωνισθεί τον πνευματικό αγώνα νόμιμα, πρέπει να αποξενωθεί από κάθε ελάττωμα οργής και θυμού.
Ας ακούσει τι του παραγγέλλει το σκεύος της εκλογής, ο Απ. Παύλος: « πάσα πικρία και οργή και θυμός και κραυγή και βλασφημία αρθήτω αφ’ υμών συν πάση κακία».

Και λέγοντας «πάσαν» δεν μας άφησε καμιά πρόφαση θυμού ως δήθεν αναγκαίου ή εύλογου.
Εκείνος επομένως που θέλει να διορθώσει τον φταίχτη αδελφό ή θέλει να του επιβάλλει επιτίμια, ας φροντίζει να φυλάει τον εαυτό του ατάραχο μήπως, ενώ θέλει να θεραπεύσει τον άλλον, πάρει ο ίδιος την αρρώστια του.
Και τότε θα πουν το ευαγγελικό: « ιατρέ, θεράπευσον σεαυτόν». Και αλλού πάλι λέει σχετικά η Γραφή: « τι βλέπεις το κάρφος το εν τω οφθαλμώ του αδελφού σου την δε εν τω σω οφθαλμώ δοκόν ου κατανοείς;» ( Μτθ. 7,3).
Η κίνηση της οργής από οποιαδήποτε αιτία κι αν προκληθεί τυφλώνει τα μάτια της ψυχής και δεν την αφήνει να ιδή τον ήλιο της δικαιοσύνης.
Όπως δηλαδή όποιος βάζει στα μάτια του φύλλα χρυσά ή μολυβένια εμποδίζει το ίδιο και χωρίς καμία διαφορά την όρασή του και η τυφλότητά του δεν είναι διαφορετικότερη στην περίπτωση των χρυσών φύλλων, επειδή αυτά είναι πιο πολύτιμα από τα άλλα, έτσι και στην περίπτωση της οργής, από οποιαδήποτε αιτία κι αν ανάψει, εύλογη δήθεν ή παράλογη, ή πνευματική όραση σκοτίζεται.
Τότε μόνο χρησιμοποιούμε σωστά τον θυμό, όταν τον κινούμε εναντίον των εμπαθών και φιλήδονων λογισμών μας.
Αυτά μας διδάσκει ο προφήτης λέγοντας «οργίζεσθε και μη αμαρτάνετε» (Ψαλμ. δ’ 5), δηλαδή να κινείτε την οργή εναντίον των παθών σας και των πονηρών σκέψεων και να μην αμαρτάνετε εκτελώντας ότι σας υποβάλλουν.

Κασσιανού του Ρωμαίου
Μικρή Φιλοκαλία
Αποστολική Διακονία της Εκκλησίας της Ελλάδος
https://oikohouse.wordpress.com/

Αγία Ευδοκία η από Σαμαρειτών η Οσιομάρτυς



Η Αγία Ευδοκία γεννήθηκε στη Ηλιούπολη της επαρχίας Λιβανησίας, της Φοινίκης, την εποχή του Τραϊανού (98 - 117 μ.Χ.). Πέρασε τα πρώτα χρόνια της ζωής της στην αμαρτία και την ακολασία, παρασύροντας με την εκτυφλωτική της ομορφιά πολλούς άνδρες στη αμαρτωλή ζωή, ενώ συγχρόνως συγκέντρωσε πολλά χρήματα.
Η χάρη όμως του Θεού ευδόκησε, ώστε να συμβεί η θαυμαστή αλλοίωση και στην ψυχή της Ευδοκίας. Μετά από μία σοβαρή ασθένεια, εγκατέλειψε την πόλη και την αμαρτία της, για να επιστρέψει εκεί ένα χρόνο αργότερα. Επιθυμώντας όμως να παραμείνει άγνωστη, εγκαταστάθηκε στην άκρη της πόλης. Εκεί γνωρίζει κάποιον μοναχό ονόματι Γερμανό και με τις νουθεσίες του μετανοεί.
Στην συνέχεια, αφού είδε οπτασία, προσήλθε στον Επίσκοπο Θεόδοτο και βαπτίσθηκε. Η οπτασία ήταν η εξής: Παρατηρούσε Άγγελο Θεού να οδηγεί αυτήν προς τον ουρανό και άλλους Αγγέλους να τη συγχαίρουν, ενώ την ίδια στιγμή κάποιος μαύρος ούρλιαζε και έλεγε ότι αδικείται πάρα πολύ, επειδή η Ευδοκία έγινε Χριστιανή.
Από τότε αλλάζει η ζωή της, χαρίζει όλη της τη περιουσία στο φιλανθρωπικό έργο της τοπικής εκκλησίας και πηγαίνει σε κάποιο μοναστήρι, όπου ζει βίο ασκητικό ως τη στιγμή που τη άρπαξαν οι πρώην εραστές της και την οδήγησαν στο Αυριλιανό για να δικαστεί.
Η Αγία όμως με την προσευχή της, κατόρθωσε να αναστήσει το νεκρό παιδί του βασιλιά και να προσελκύσει και τον ίδιο στο Χριστιανισμό. Αργότερα οδηγήθηκε μπροστά στον ηγεμόνα Διογένη, ο οποίος την άφησε ελεύθερη, αφού η Αγία και πάλι θαυματούργησε. Τελικά αποκεφαλίσθηκε από το Βικέντιο και έλαβε το στεφάνι του μαρτυρίου.

Αγιογραφικό ανάγνωσμα



ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ ΙΑ´ 1 - 11
1 Καὶ ὅτε ἐγγίζουσιν εἰς Ἱεροσόλυμα εἰς Βηθσφαγὴ καὶ Βηθανίαν πρὸς τὸ ὄρος τῶν ἐλαιῶν, ἀποστέλλει δύο τῶν μαθητῶν αὐτοῦ 2 καὶ λέγει αὐτοῖς· Ὑπάγετε εἰς τὴν κώμην τὴν κατέναντι ὑμῶν, καὶ εὐθέως εἰσπορευόμενοι εἰς αὐτὴν εὑρήσετε πῶλον δεδεμένον, ἐφ’ ὃν οὐδεὶς ἀνθρώπων κεκάθικε· λύσαντες αὐτὸν ἀγάγετε. 3 καὶ ἐάν τις ὑμῖν εἴπῃ· τί ποιεῖτε τοῦτο; εἴπετε ὅτι ὁ Κύριος αὐτοῦ χρείαν ἔχει, καὶ εὐθέως αὐτὸν ἀποστέλλει πάλιν ὧδε. 4 ἀπῆλθον δὲ καὶ εὗρον τὸν πῶλον δεδεμένον πρὸς τὴν θύραν ἔξω ἐπὶ τοῦ ἀμφόδου, καὶ λύουσιν αὐτόν. 5 καί τινες τῶν ἐκεῖ ἑστηκότων ἔλεγον αὐτοῖς· Τί ποιεῖτε λύοντες τὸν πῶλον; 6 οἱ δὲ εἶπον αὐτοῖς καθὼς ἐνετείλατο ὁ Ἰησοῦς, καὶ ἀφῆκαν αὐτούς. 7 καὶ ἤγαγον τὸν πῶλον πρὸς τὸν Ἰησοῦν καὶ ἐπιβάλον αὐτῷ τὰ ἱμάτια αὐτῶν, καὶ ἐκάθισεν ἐπ’ αὐτῷ. 8 πολλοὶ δὲ τὰ ἱμάτια αὐτῶν ἔστρωσαν εἰς τὴν ὁδόν, ἄλλοι δὲ στιβάδας ἔκοπτον ἐκ τῶν δένδρων καὶ ἐστρώννυον εἰς τὴν ὁδόν. 9 καὶ οἱ προάγοντες καὶ οἱ ἀκολουθοῦντες ἔκραζον λέγοντες· Ὡσαννά, εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου. 10 εὐλογημένη ἡ ἐρχομένη βασιλεία ἐν ὀνόματι Κυρίου τοῦ πατρὸς ἡμῶν Δαυῒδ· ὡσαννὰ ἐν τοῖς ὑψίστοις. 11 Καὶ εἰσῆλθεν εἰς Ἱεροσόλυμα ὁ Ἰησοῦς καὶ εἰς τὸ ἱερόν· καὶ περιβλεψάμενος πάντα, ὀψίας ἤδη οὔσης τῆς ὥρας, ἐξῆλθεν εἰς Βηθανίαν μετὰ τῶν δώδεκα.

Νεοελληνική απόδοση:
1 Καὶ ὅταν ἐπλησίασαν εἰς τὰ Ἰεροσόλυμα, εἰς τὴν Βηθφαγὴ καὶ τὴν Βηθανίαν πλησίον τοῦ ὄρους τῶν Ἐλαιῶν, στέλλει δύο ἀπὸ τοὺς μαθητάς του καὶ τοὺς λέγει, «Πηγαίνετε εἰς τὸ ἀπέναντί σας χωριό, καὶ ἀμέσως μόλις μπῆτε θὰ βρῆτε ἕνα πουλάρι δεμένο, εἰς τὸ ὁποῖον κανεὶς ἄνθρωπος ἀκόμη δὲν ἐκάθησε. Λύσατέ το καὶ φέρετέ το. Καὶ ἐὰν κανεὶς σὰς πῆ, «Γιατὶ τὸ κάνετε αὐτό;», νὰ πῆτε: «Ὁ Κύριος τὸ ἔχει ἀνάγκη καὶ ἀμέσως θὰ τὸ στείλῃ πάλιν ἐδῶ». Τότε ἔφυγαν καὶ εὑρῆκαν ἕνα πουλάρι δεμένο κοντὰ σὲ μία πόρτα ἔξω εἰς τὸν δρόμον καὶ τὸ ἔλυσαν. Μερικοὶ ἀπὸ ἐκείνους, ποὺ ἐστέκοντο ἐκεῖ, τοὺς εἶπαν, «Τὶ κάνετε καὶ λύνετε τὸ πουλάρι;». Αὐτοὶ τοὺς ἀπήντησαν ὅπως τοὺς παρήγγειλε ὁ Ἰησοῦς, καὶ ἐκεῖνοι τοὺς ἄφησαν. Καὶ ἔφεραν τὸ πουλάρι εἰς τὸν Ἰησοῦν καὶ βάζουν εἰς αὐτὸ τὰ ἐνδύματά τους καὶ ἐκάθησε ἐπάνω του. Καὶ πολλοὶ ἔστρωσαν τὰ ἐνδύματά τους εἰς τὸν δρόμον, ἄλλοι δὲ ἔκοβαν κλαδιὰ ἀπὸ τὰ δένδρα καὶ ἔστρωναν εἰς τὸν δρόμον. Καὶ ἐκεῖνοι ποὺ ἐβάδιζαν ἐμπρὸς καὶ ἐκεῖνοι ποὺ ἀκολουθοῦσαν, ἐφώναζαν, Ὡσαννά· εὐλογημένος ἐκεῖνος, ποὺ ἔρχεται εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Κυρίου. Εὐλογημένη ἄς εἶναι ἡ ἐρχομένη βασιλεία εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Κυρίου τοῦ πατέρα μας Δαυΐδ, Ὡσαννά· ἐν τοῖς ὑψίστοις. Καὶ ἐμπῆκε ὁ Ἰησοῦς εἰς τὰ Ἱεροσόλυμα εἰς τὸν ναὸν καὶ ἀφοῦ ἐκύτταξε γύρω παντοῦ, ἐπειδὴ ἡ ὥρα ἦτο ἤδη προχωρημένη, ἐβγῆκε εἰς τὴν Βηθανίαν μαζὶ μὲ τοὺς δώδεκα.

ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ



Σου είπαν λόγο σκληρό και ονειδιστικό; Να σιωπήσεις και να προσευχηθείς γι' αυτόν, που σου το είπε. Σου έδωσε κάποιος μια λογχιά σαν αυτήν που έδωσαν τον Χριστόν; Υπέμεινέ την. Εκείνος την υπέμεινε για την αγάπη τη δική σου και εσύ για την αγάπη της δικής σου ψυχής, δεν την υπομένεις;... Μας χρειάζεται λοιπόν ταπείνωση, φρόνημα ταπεινό, για να αρέσουμε τον Κύριο και να βρεθούμε στην Βασιλεία των Ουρανών. 

(Όσιος Άνθιμος της Χίου)

Κυριακή, 28 Φεβρουαρίου 2021

Μεγάλος δάσκαλος ο πόνος και τα βάσανα.



Το καλύτερο φάρμακο για τον πόνο είναι να τον αγκαλιάσεις. Να τον αφήσεις να σου μιλήσει και να τον ακούσεις. Έχει να σου διδάξει πολλά και να σου δείξει πολλά διαμάντια. Αγκάλιασε τον πόνο όταν έρθει και άκουσέ τον. Εκεί στην ησυχία της αδυναμίας, των δακρύων, την πονεμένης κραυγής ο πόνος θα σου μιλά εσύ θα τον ακούς και αυτά που θα σου λέει μέσα σου θα χτίζουν κάστρα για άμυνα σε επόμενους πολέμους.
Ο πόνος θα σε διαλύσει αν τον δεις ως εχθρό διότι θα στερέψεις από την έλλειψή του και θα βιώσεις την διάλυση διότι τον αντιμετώπισες σκληρά. Κάνε τον εχθρό φίλο και θα ευεργετηθείς πολύ από αυτή την σχέση. Μην φοβηθείς αδερφέ, ο πόνος δεν έχει καμία εξουσία επάνω σου. Η μόνη εξουσία διάλυσης που έχει είναι μόνο αυτή που θα του δώσεις από την υποχώρησή σου, οπότε μην το κάνεις. Φως είναι ο πόνος που δείχνει τον δρόμο για τον Χριστό.
Ο Κύριος φίλησε τον σταυρό του. Αδερφέ φίλα τον πόνο και μετά τον διάλογο κάνε και μια βαθιά υπόκλιση ως ευχαριστία για αυτά που σου δίδαξε. Μεγάλος δάσκαλος ο πόνος και τα βάσανα, τι θα ήταν η ζωή χωρίς αυτά… σαν σχολείο χωρίς δάσκαλο… Κουράγιο…

π. Σπυρίδων Σκουτής
https://www.askitikon.eu/