«Ελάτε, όλα τα έθνη, να προσκυνήσουμε το ευλογημένο ξύλο»

Το Δοξαστικό του Μεγάλου Εσπερινού της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού παρουσιάζει όλο το μυστήριο της πτώσεως και της σωτηρίας, της παρακοής και της αποκατάστασης, του ξύλου του Παραδείσου και του ξύλου του Σταυρού. Η Εκκλησία καλεί «πάντα τα έθνη» να προσκυνήσουν το «ευλογημένο ξύλο», διότι ο Σταυρός δεν αφορά έναν λαό ή μια εποχή, αλλά ολόκληρη την ανθρωπότητα.
Ο Σταυρός παρουσιάζεται ως το σημείο όπου φανερώνεται η «αιώνιος δικαιοσύνη» του Θεού. Αυτή η δικαιοσύνη δεν είναι ψυχρή τιμωρία ούτε απλή ανταπόδοση. Είναι η σωτήρια ενέργεια της αγάπης του Θεού, που αποκαθιστά τον άνθρωπο και θεραπεύει την πληγή της αμαρτίας. Ο άνθρωπος έπεσε με αφορμή το ξύλο της παρακοής· με το ξύλο του Σταυρού ανορθώνεται. Εκεί όπου ο διάβολος εξαπάτησε τον Αδάμ, εκεί ο Χριστός συντρίβει την απάτη του διαβόλου.
Ο ύμνος χρησιμοποιεί μια θεολογική αντιστροφή: ο εχθρός που εξαπάτησε τον άνθρωπο «δελεάζεται» από τον Σταυρό. Νομίζει ότι οδηγεί τον Χριστό στον θάνατο, αλλά στην πραγματικότητα οδηγείται ο ίδιος στην ήττα. Ο Σταυρός φαινομενικά είναι σημείο αδυναμίας, ταπείνωσης και καταδίκης. Στην πίστη της Εκκλησίας όμως είναι θρόνος δόξας, όπλο νίκης και πηγή ζωής. Η θεία αγάπη δεν νικά με εξωτερική δύναμη, αλλά με θυσία.
Κεντρική θέση στο Δοξαστικό έχει η φράση «Αίματι Θεού». Αυτός που σταυρώνεται δεν είναι απλώς ένας αθώος άνθρωπος ή ένας δίκαιος μάρτυρας. Είναι ο ενανθρωπήσας Υιός και Λόγος του Θεού. Το αίμα Του καθαρίζει το «δηλητήριο του όφεως», δηλαδή την αμαρτία, τη φθορά και τον θάνατο που εισήλθαν στην ανθρώπινη ύπαρξη μετά την πτώση. Ο Χριστός εισέρχεται ο ίδιος στο πάθος, στον πόνο και στον θάνατο, για να τα μεταμορφώσει.
Η φράση «πάθει του απαθούς» εκφράζει με μοναδική δύναμη το μυστήριο της ενανθρωπήσεως. Ο Θεός, ως Θεός, είναι απαθής και αθάνατος. Ο Υιός όμως του Θεού έγινε αληθινός άνθρωπος και δέχθηκε εκούσια το πάθος κατά την ανθρώπινη φύση Του. Έτσι, ο θάνατος δεν έχει πια τον τελευταίο λόγο. Η άδικη καταδίκη του Δικαίου καταργεί τη δίκαιη καταδίκη του ανθρώπου.
Το Δοξαστικό καταλήγει σε δοξολογία προς τον Βασιλέα Χριστό για την θαυμαστή οικονομία της σωτηρίας. Ο Σταυρός είναι το μυστήριο της θείας φιλανθρωπίας: το ξύλο της πτώσεως θεραπεύεται με το ξύλο της ζωής, η κατάρα λύνεται, η τυραννία του διαβόλου καταργείται και ο άνθρωπος καλείται ξανά στην κοινωνία με τον Θεό.
 Γι’ αυτό η Ύψωση του Τιμίου Σταυρού είναι εορτή χαράς, ελπίδας και νίκης. Ο Σταυρός υψώνεται για να φανερώσει ότι η αγάπη του Χριστού είναι ισχυρότερη από την αμαρτία, τον θάνατο και κάθε σκοτάδι.


Το Δοξαστικό του Μεγάλου Εσπερινού της εορτής της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού σε Νεοελληνική απόδοση:
Ελάτε, όλα τα έθνη, να προσκυνήσουμε το ευλογημένο ξύλο,
δια του οποίου πραγματοποιήθηκε η αιώνια δικαιοσύνη.
Διότι εκείνος που εξαπάτησε τον Προπάτορα Αδάμ μέσω του ξύλου,
δελεάζεται τώρα από τον Σταυρό·
και, αφού έπεσε με παράδοξο και θαυμαστό τρόπο,
εκείνος που είχε κυριεύσει τυραννικά το βασιλικό πλάσμα του Θεού,
χάνει τη δύναμή του.
Με το Αίμα του Θεού ξεπλένεται το δηλητήριο του όφεως·
και λύνεται η κατάρα της δίκαιης καταδίκης,
αφού ο Δίκαιος καταδικάστηκε με άδικη δίκη.
Διότι έπρεπε με ξύλο να θεραπευθεί το ξύλο,
και με το πάθος του Απαθούς
να λυθούν τα πάθη που προήλθαν από το ξύλο
για τον καταδικασμένο άνθρωπο.
Αλλά δόξα σε Σένα, Χριστέ Βασιλεύ,
για τη φοβερή και θαυμαστή οικονομία Σου για χάρη μας,
με την οποία έσωσες όλους,
ως αγαθός και φιλάνθρωπος.

 Mητροπολίτης Χονγκ Κονγκ Νεκτάριος
https://proskynitis.blogspot.com/