Άγιος Ισαάκιος Δαλμάτων ο Ομολογητής

Του ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ, Θεολόγου - Καθηγητού
       Μια πολύ δύσκολη εποχή για την Εκκλησία μας υπήρξε ο 4ος αιώνας, κατά τον οποίο δεινοπάθησε από την φοβερή αίρεση του αρειανισμού. Το δυστύχημα ήταν ότι υποστηρικτές της αιρέσεως καταστάθηκαν  και κάποιοι βυζαντινοί αυτοκράτορες, καταδιώκοντας τους Ορθοδόξους. Την περίοδο αυτή αναδείχτηκαν μεγάλοι Πατέρες και ομολογητές, οι οποίοι αντέκρουσαν την κακοδοξία και αγωνίστηκαν για την σώζουσα ορθόδοξη πίστη. Ένας από αυτούς υπήρξε και ο άγιος Ισαάκιος ο Ομολογητής και ηγούμενος της Μονής Δαλμάτων. 
       Δε γνωρίζουμε πολλά για τη ζωή του αγίου Ισαακίου. Καταγόταν από τα μέρη της Συρίας και γεννήθηκε στα τέλη 3ου ή στις αρχές του 4ου αιώνα. Ήταν ενάρετος άνθρωπος και ασπάσθηκε τον μοναχικό βίο από τα νεανικά του χρόνια. Μάλιστα αξιώθηκε να γίνει ηγούμενος της περίφημης Μονής Δαλμάτων και ζούσε με προσευχή, νηστεία, αγρυπνία και μελέτη των Αγίων Γραφών και των συγγραμμάτων των Πατέρων της Εκκλησίας μας. Διακρίνονταν για την βαθειά του προσήλωση στην ορθόδοξη πίστη, η οποία είναι συνώνυμη με τη σωτηρία, σε αντίθεση με την πλάνη και την αίρεση, η οποία οδηγεί στην απώλεια.
       Στα χρόνια που βασίλευε στην Ανατολή ο αυτοκράτορας Ουάλης (364-378), αναγκάστηκε να φτάσει στην Κωνσταντινούπολη. Βρισκόμαστε στην εποχή που η αίρεση του Αρείου, η οποία αρνούνταν τη Θεότητα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού και φυσικά το δόγμα της Αγίας Τριάδος, παρά την καταδίκη της από την Α΄ Οικουμενική Σύνοδο (325), βρισκόταν σε έξαρση. Όπως είναι γνωστό ο Ουάλης υπήρξε φανατικός οπαδός και υποστηρικτής του αρειανισμού και καταδίωκε με μίσος τους Ορθοδόξους. Είχε φτάσει δε στο σημείο να κλείσει το μεγαλύτερο μέρος των ορθοδόξων ναών, ώστε να μη μπορούν να ασκήσουν τις λατρευτικές τους ανάγκες. 
      Αξίζει να τονίσουμε το γεγονός ότι οι αιρετικοί αρειανοί διακατέχονταν από έναν τυφλό φανατισμό, ο οποίος τους οδηγούσε σε ακραίες πρακτικές. Δε δίσταζαν να αρπάζουν τους ναούς των ορθοδόξων, να συμπεριφέρονται βάναυσα κατά των κληρικών, να τους βασανίζουν, να τους εξορίζουν, ακόμα και να τους θανατώνουν. Θυμίζουμε, πως το 380, οι αρειανοί της Κωνσταντινουπόλεως είχαν επιτεθεί κατά του αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου, με σκοπό να τον φονεύσουν, ο οποίος σώθηκε εκ θαύματος από βέβαιο θάνατο.  
      Εκείνες τις μέρες ο Ουάλης προετοιμάζονταν να εκστρατεύσει κατά των βαρβάρων φοιδεράτων Γότθων, οι οποίοι είχαν εγκατασταθεί στη Θράκη και τη Μοισία και προξενούσαν σε όλη τη Βαλκανική μεγάλες καταστροφές στους πληθυσμούς των περιοχών αυτών. Είχαν στασιάσει και μάλιστα απειλούσαν να καταλάβουν και αυτή την Κωνσταντινούπολη. Ο Ουάλης, μπροστά σε αυτή τη δύσκολη κατάσταση, ακύρωσε προγραμματισμένη εκστρατεία στην Αρμενία και στράφηκε στην Αδριανούπολη, το κέντρο της εξέγερσης, να καταστείλει την στάση των Γότθων.
        Ο Ισαάκιος, ενοχλημένος από την εκκλησιαστική πολιτική του Ουάλη, πριν φύγει για την εκστρατεία, ζήτησε επίμονα να τον συναντήσει και να του ζητήσει να πάψει να διώξει τους ορθοδόξους και να ανοίξει του ναούς τους. Αλλά ο φανατικός αιρετικός αυτοκράτορας έμεινε αμετάπειστος. Γι’ αυτό ο Ισαάκιος τον προειδοποίησε, πως αν δεν ανοίξει τους ναούς, θα πάει στον πόλεμο και θα πέσει στα χέρια των εχθρών και θα χαθεί. 
        Τα λόγια και το θάρρος του Ισαακίου εξόργισαν τον οργίλο αυτοκράτορα, ο οποίος έδωσε διαταγή να τον μαστιγώσουν ανηλεώς και να τον ρίξουν σε ένα απόκρημνο βάραθρο, στ’ αγκάθια. Ο Ισαάκιος υπόμεινε με καρτερία το μαρτύριο. Αλλά μόλις συνήρθε, γεμάτος πληγές και αίματα, έτρεξε και πάλι κοντά στον 
αυτοκράτορα, έπιασε το χαλινό του αλόγου του και του επεσήμανε την επερχόμενη καταστροφή του. Τότε ο Ουάλης τον παρέδωσε στους υποτακτικούς του Σατορνίνο και Βίκτωρα να τον φυλακίσουν, μέχρι που θα γυρνούσε, όπως πίστευε, νικητής. Να διαψεύσει τις προρρήσεις του και να τον εξευτελίσει.  Ο Ισαάκιος του είπε «αν  εσύ γυρίσεις ειρηνικά τότε πάει να πει πως δε μίλησε σε μένα ο Θεός. Αλλά σου λέω και πάλι, πως θα ξεφύγεις από τους εχθρούς, θα εγκαταλειφτείς και φωτιά θα καταστρέψει τη ζωής σου». 
        Ο Ουάλης δεν έδωσε πλέον σημασία στα λόγια του Ισαακίου, πήγε στην εκστρατεία, η οποία όμως, δυστυχώς, κατέληξε σε καταστροφή. Στη φοβερή μάχη της Αδριανούπολης (9-8-378) νικήθηκε οικτρά ο βυζαντινός στρατός, τράπηκε σε φυγή, αφήνοντας πίσω του χιλιάδες νεκρούς. Μεταξύ των άτακτων φυγάδων στρατιωτών ήταν και ο Ουάλης, με τον υπασπιστή του Πραιπόσιτο, ο οποίος ήταν και αυτός φανατικός αρειανός και συκοφαντούσε στον αυτοκράτορα τους ορθοδόξους. Για να γλυτώσουν, κατέφυγαν σε έναν αχυρώνα. Αλλά οι Γότθοι τους αντιλήφτηκαν και έβαλαν φωτιά και τους κατέκαψαν. Σύμφωνα με τους ιστορικούς, αυτή ήταν η χειρότερη ήττα των ρωμαϊκών στρατευμάτων από την εποχή της φονικής μάχης του Τευτοβούργιου Δρυμού. Σε αυτή έπεσαν οι πλέον έμπειροι αξιωματικοί και οπλίτες, τους οποίους στερήθηκε η ρωμαϊκή στρατιωτική μηχανή. Το χειρότερο, απ’ όλα, είναι ότι ο διάδοχος του Ουάλη Θεοδόσιος Α΄ (378-395) αναγκάστηκε να κάνει ταπεινωτικές παραχωρήσεις στους Γότθους. 
          Όταν έγινε γνωστός ο τραγικός θάνατος του Ουάλη, βγήκαν αληθινές οι προρρήσεις του αγίου Ισαακίου. Ο νέος αυτοκράτορας Θεοδόσιος άλλαξε εκκλησιαστική πολιτική και υποστήριξε τους Ορθοδόξους και απελευθέρωσε τους φυλακισμένους για την πίστη τους κληρικούς, μοναχούς και λαϊκούς. Μαζί τους απελευθερώθηκε και ο Ισαάκιος, ο οποίος αναχώρησε για τη Μονή του, όπου έζησε τον υπόλοιπο βίο του με ησυχία και γαλήνη. 
        Το 381 έλαβε μέρος στην Β΄ Οικουμενική Σύνοδο, συμβάλλοντας τα μέγιστα για την επιτυχία της. Κοιμήθηκε το 396, σε βαθύ γήρας, αφού πριν είχε προαισθανθεί το τέλος της επί γης ζωής του και είχε ορίσει ως διάδοχό του, ηγούμενο στη Μονή, τον Δαλμάτιο. Η μνήμη του τιμάται στις 30 Μαΐου, καθώς και στις 3 Αυγούστου, μαζί με τον άγιο Δαλμάτιο.

http://www.nyxthimeron.com/

Αγιογραφικό ανάγνωσμα

Τῌ ΠΕΜΠΤῌ ΤΗΣ Δ΄ ΕΒΔΟΜΑΔΟΣ
Ἐκ τοῦ κατὰ Ἰωάννην
η΄ 12 - 20
Εἶπεν ὁ Κύριος πρὸς τοὺς ἐληλυθότας πρὸς αὐτὸν Ἰουδαίους· Ἐγώ εἰμι τὸ φῶς τοῦ κόσμου· ὁ ἀκολουθῶν ἐμοὶ οὐ μὴ περιπατήσῃ ἐν τῇ σκοτίᾳ, ἀλλ' ἕξει τὸ φῶς τῆς ζωῆς. 13 εἶπον οὖν αὐτῷ οἱ Φαρισαῖοι· Σὺ περὶ σεαυτοῦ μαρτυρεῖς· ἡ μαρτυρία σου οὐκ ἔστιν ἀληθής. 14 ἀπεκρίθη Ἰησοῦς καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Κἂν ἐγὼ μαρτυρῶ περὶ ἐμαυτοῦ, ἀληθής ἐστιν ἡ μαρτυρία μου, ὅτι οἶδα πόθεν ἦλθον καὶ ποῦ ὑπάγω· ὑμεῖς δὲ οὐκ οἴδατε πόθεν ἔρχομαι ἢ ποῦ ὑπάγω. 15 ὑμεῖς κατὰ τὴν σάρκα κρίνετε· ἐγὼ οὐ κρίνω οὐδένα. 16 καὶ ἐὰν κρίνω δὲ ἐγώ, ἡ κρίσις ἡ ἐμὴ ἀληθής ἐστιν, ὅτι μόνος οὐκ εἰμί, ἀλλ' ἐγὼ καὶ ὁ πέμψας με πατήρ. 17 καὶ ἐν τῷ νόμῳ δὲ τῷ ὑμετέρῳ γέγραπται ὅτι δύο ἀνθρώπων ἡ μαρτυρία ἀληθής ἐστιν. 18 ἐγώ εἰμι ὁ μαρτυρῶν περὶ ἐμαυτοῦ, καὶ μαρτυρεῖ περὶ ἐμοῦ ὁ πέμψας με πατήρ. 19 ἔλεγον οὖν αὐτῷ· Ποῦ ἐστιν ὁ πατήρ σου; ἀπεκρίθη Ἰησοῦς· Οὔτε ἐμὲ οἴδατε οὔτε τὸν πατέρα μου· εἰ ἐμὲ ᾔδειτε, καὶ τὸν πατέρα μου ᾔδειτε ἂν. 20 Ταῦτα τὰ ῥήματα ἐλάλησεν ὁ Ἰησοῦς ἐν τῷ γαζοφυλακίῳ διδάσκων ἐν τῷ ἱερῷ, καὶ οὐδεὶς ἐπίασεν αὐτόν, ὅτι οὔπω ἐληλύθει ἡ ὥρα αὐτοῦ.

ΕΡΜΗΝΕΙΑ (κ. Παναγιώτη Τρεμπέλα)
12 Ὁ Ἰησοῦς τούς μίλησε πάλι καί τούς εἶπε: Ἐγώ εἶμαι τό φῶς ὄχι μόνο τῶν Ἰουδαίων ἀλλά ὅλου τοῦ κόσμου. Ἐκεῖνος πού μέ ἀκολουθεῖ μέ πλήρη ἐμπιστοσύνη κι ἐλπίδα καί μέ πρόθυμη ὑπακοή στά λόγια μου, δέν θά περπατήσει οὔτε θά βρεθεῖ ποτέ στό σκοτάδι τῆς πλάνης καί τῆς ἁμαρτίας, ἀλλά θά ἔχει μέσα του τό ζωηφόρο καί πνευματικό φῶς, πού προέρχεται ἀπό τήν ἀληθινή ζωή, τόν Θεό.
13 Μετά λοιπόν ἀπό τήν τολμηρή αὐτή βεβαίωση τοῦ Ἰησοῦ γιά τόν ἑαυτό του, τοῦ εἶπαν οἱ Φαρισαῖοι: Ἐσύ δίνεις μαρτυρία γιά τό πρόσωπό σου συστήνοντας ἐγωιστικά τόν ἑαυτό σου. Γιά τή μαρτυρία σου ὅμως αὐτή δέν ἐγγυᾶται κανείς ὅτι εἶναι ἀληθινή καί ὅτι δέν προέρχεται ἀπό φιλαυτία καί αὐτοθαυμασμό.
14 Ὁ Ἰησοῦς τότε τούς ἀπάντησε: Ἀκόμα κι ἄν ἐγώ δίνω μαρτυρία γιά τόν ἑαυτό μου, ἡ μαρτυρία μου εἶναι ἀληθινή καί ἀξιόπιστη. Διότι ἐγώ γνωρίζω καλά ἀπό ποῦ ἦλθα μέ τήν ἐνανθρώπησή μου καί ποῦ θά πάω μετά τήν Ἀνάληψή μου. Ἦλθα ἀπό τόν ἐπουράνιο Πατέρα μου, καί θά πάω πάλι σ’ αὐτόν. Ἡ ἀποστολή μου μάλιστα καί ἡ ἐπάνοδός μου αὐτή ἐγγυῶνται ὅτι ἡ μαρτυρία μου εἶναι ἀληθινή. Ἐσεῖς ὅμως δέν δείξατε ἐνδιαφέρον νά μάθετε γιά μένα, καί γι’ αὐτό δέν ξέρετε ἀπό ποῦ ἦλθα ἤ ποῦ θά πάω.
15 Ἐσεῖς κρίνετε ἐπιπόλαια, ἐπειδή ἐπηρεάζεσθε ἀπό τήν ἐξωτερική μορφή τῆς ἀνθρώπινης φύσεώς μου. Ἐγώ ὅμως πρός τό παρόν καί πρίν ἀπό τή δευτέρα μου παρουσία δέν καταδικάζω κανέναν, ὥστε νά σᾶς τιμωρήσω γιά τήν ἀπιστία σας αὐτή.
16 Ἀλλά ἀκόμη κι ἄν ἀναλάβω ἀπό τώρα τό ἔργο τοῦ Κριτῆ, ἡ ἀπόφασή μου καί ἡ κρίση μου θά εἶναι ἀληθινή καί δίκαιη, διότι δέν εἶμαι μόνος, ἀλλά εἴμαστε ἐγώ καί ὁ Πατέρας μου, ὁ ὁποῖος μέ ἀπέστειλε, καί κρίνουμε καί οἱ δύο μαζί.
17 Καί στό νόμο μάλιστα γιά τόν ὁποῖο καυχιέστε ὅτι εἶναι δικός σας, εἶναι γραμμένο ὅτι ἡ μαρτυρία δύο ἀνθρώπων εἶναι ἔγκυρη καί μπορεῖ σ’ αὐτή νά στηριχθεῖ μιά ἀπόφαση νόμιμη καί ἰσχυρή.
18 Καί στήν προκειμένη περίπτωση, ἐγώ εἶμαι ὁ ἕνας μάρτυρας, πού μαρτυρῶ γιά τόν ἑαυτό μου, καί δεύτερος μάρτυρας πού μαρτυρεῖ γιά μένα εἶναι ὁ Πατέρας μου, πού μέ ἔστειλε στόν κόσμο. Δέν εἶναι λοιπόν μεμονωμένη ἡ μαρτυρία μου, ἀλλά βασίζεται καί στή μαρτυρία τοῦ Πατρός μου.
19 Κι αὐτοί τόν ρώτησαν: Καί ποῦ εἶναι ὁ πατέρας σου, γιά ν’ ἀκούσουμε τή μαρτυρία του; Κι ὁ Ἰησοῦς τούς ἀπάντησε: Οὔτε ἐμένα γνωρίζετε ὅτι εἶμαι ὁ φυσικός Υἱός τοῦ Θεοῦ, οὔτε τόν Πατέρα μου. Ἄν ἀπό τήν ἀρχή δείχνατε ἐμπιστοσύνη σέ μένα καί ὑπακούοντας στή διδασκαλία μου εἴχατε ἀπό τήν πείρα γνωρίσει ποιός εἶμαι, θά γνωρίζατε καί τόν Πατέρα μου. Αὐτόν τόν Πατέρα μου τόν φανερώνω στούς πιστούς μου μέ τό φῶς τῆς διδασκαλίας καί τή θεία ζωή μου.
20 Αὐτούς τούς τόσο σοβαρούς καί τολμηρούς λόγους τούς εἶπε ὁ Ἰησοῦς κοντά στό θησαυροφυλάκιο τοῦ ναοῦ, διδάσκοντας μέσα στόν ἱερό περίβολο τοῦ ναοῦ. Κι ὅμως, ἐνῶ τό θησαυροφυλάκιο ἦταν πολύ κοντά στήν αἴθουσα πού δίκαζε τό συνέδριο, κανείς δέν τόν συνέλαβε, διότι δέν εἶχε ἔλθει ἀκόμη ἡ ὁρισμένη ἀπ’ τόν Θεό ὥρα τῆς συλλήψεως καί τοῦ θανάτου του.

 (Η ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ - ΜΕ ΣΥΝΤΟΜΗ ΕΡΜΗΝΕΙΑ - ΕΚΔΟΣΙΣ «ΑΔΕΛΦΟΤΗΣ ΘΕΟΛΟΓΩΝ ¨Ο ΣΩΤΗΡ¨»)

ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ

Όλη ζωή του Χριστιανού, αν θέλει να ζήσει σύμφωνα με το Ευαγγέλιο, δεν είναι τίποτε άλλο, παρά Σταυρός και Μαρτύριο, το αντίθετό απ' αυτό που υπόσχεται ο κόσμος δηλ. πλούτο, ηδονή και απόλαυση. Και όσοι πλανεμένοι φιλόκοσμοι, ακολουθούν το πνεύμα του κόσμου, μετά τον λίγο καιρό της ευημερίας, βασανίζονται αιώνια στην άλλη ζωή με ανείπωτες τιμωρίες. Και όσοι πάλι με υπομονή στις θλίψεις, ακολουθούν τον Χριστό, στην λίγη και πρόσκαιρη κακοπάθεια, ως τέκνα Θεού, θα κληρονομήσουν την δόξα του Παραδείσου. Γι' αυτό ο Θεός μας παιδεύει εδώ ως φιλόστοργος Πατέρας, μας νουθετεί και μας ελέγχει και όταν δει ότι δεν διορθώνομαστε με τα λόγια μόνο, μας ''μαστιγώνει'' για να συνετιστούμε. Γιατί αν δεν μας αγαπούσε ο Κύριος, δεν θα μας έθλιβε και θα μας άφηνε να κάνουμε τα θελήματά μας. Γι' αυτό να του αναγνωρίζουμε την μέγιστη ευεργεσία, ευχαριστώντας Τον, που μας παιδεύει πρόσκαιρα, για να μην μας κολάσει αιώνια. 

(Ιερός Αυγουστίνος)

Ακτημοσύνη

Ένας αδελφός από την έρημο πήγε στην πόλη να πουλήσει τα καλάθια του. Πλησιάζοντας στην αγορά, είδε πεσμένο κάτω ένα σακκούλι. Το σήκωσε και κατάλαβε από το βάρος πως είχε μέσα πάνω από χίλια χρυσά νομίσματα.
Δεν το πείραξε όμως, περίμενε εκεί, με την σκέψη πώς θα έρθει να το αναζητήσει εκείνος που το έχασε.
Σε λίγο φάνηκε ένας άνθρωπος καταστενοχωρημένος και γύρευε το σακκούλι που είχε πέσει από την ζώνη του.
Ο αδελφός του το παρέδωσε αμέσως. Συγκινημένος ο άνθρωπος από την καλοσύνη του μονάχου, έβγαλε από το σακκούλι μια χούφτα χρυσά νομίσματα για να τον ανταμείψει.
– Δεν θέλω, φίλε μου, ανταμοιβή, του είπε ο αδελφός, γι΄ αυτό που ήταν καθήκον μου να κάνω.
Έκπληκτος ο άνθρωπος άρχισε να φωνάζει στους διαβάτες:
– Τρέξτε να δείτε αληθινά του Θεού άνθρωπο.
Στο μεταξύ όμως χάθηκε ο αδελφός ανάμεσα στο πλήθος, άφήνοντας και τα καλάθια του στην μέση, για να αποφύγει τον έπαινο.
Καθώς γύριζαν μια μέρα στο κελλί τους ο Αββάς Αγάθων με τον υποτακτικό του, ο νέος βρήκε στον δρόμο ένα φρέσκο φασόλι:
– Να το πάρω, Αββά; ρώτησε τον Γέροντα.
Εκείνος του έριξε ένα βλέμμα αυστηρό κι ύστερα του είπε:
– Μήπως το έβαλες του λόγου σου εκεί;
– Όχι, Αββά.
Περνώντας κάποτε την έρημο του Ιορδάνου, κάθισε κατάκοπος να ξεκουραστεί κάτω από μια συκιά ο Αββάς Ζήνων.
Πεινασμένος καθώς ήταν, του έλεγε ο λογισμός του πως δεν ήταν σπουδαίο πράγμα να κόψει ένα σύκο για να φάει.
– Οι κλέφτες πάνε στην κόλαση, αποκρίθηκε σ’ αυτόν τον λογισμό ο Γέροντας. Δοκίμασε λοιπόν αν την υπομένεις, κι ύστερα κόβεις.
Πήρε το ραβδί του κι άρχισε να χτυπά τον εαυτό του αλύπητα.
– Αν δεν υποφἐρεις την τιμωρἰα, ταπεινἐ, μην τολμἀς να κλἐβεις εἰπε μὀνος του κι απἐφυγε τον πειρασμὀ.

Γεροντικό, Σταλαγματιές απο την Πατερική Σοφία, Θεοδώρας Χαμπάκη, Εκδόσεις Ορθοδόξου Χριστιανικής αδελφότητας “ΑΓΙΑ ΛΥΔΙΑ”, σελ. 50-51)
https://www.askitikon.eu/

Όταν σου έλθει θυμός κλείσε το στόμα δυνατά

Γράφεις για το θυμό στην καρδιά του ανόητου. Ο θυμός από μόνος του, είναι φυσικός. Όπως τα νεύρα στο σώμα. Είναι και αυτός νεύρο ψυχής. Και οφείλει να τον μεταχειρίζεται ο καθένας εναντίον των δαιμόνων, ανθρώπων αιρετικών, και σε όσους τον εμποδίζουν από το δρόμο του Θεού.
Εάν δε θυμώνεις κατά των ομοψύχων αδελφών ή γίνεσαι έκτος εαυτού, χαλάς τα έργα των χεριών σου, γνώριζε ότι πάσχεις από κενοδοξία και κάνεις παράχρηση του νεύρου της ψυχής. Απαλλάσσεσαι δε με την αγάπη προς όλους και την αληθινή ταπεινώση.
Γι’ αυτό, όταν σου έλθει θυμός κλείσε το στόμα δυνατά και μη μιλήσεις σ’ αυτόν που σε βρίζει ή σε ατιμάζει ή σε ελέγχει ή με πολλούς τρόπους και χωρίς λόγο σε πειράζει.
Και αυτός σαν το φίδι θα στρίψει μέσα στην καρδιά, θα ανέβει μέχρι το λαιμό, και αφού δεν θα του δώσεις διέξοδο θα πνιγεί και θα σκάσει. Και, όταν αυτό επαναληφθεί λίγες φορές, θα λιγοστέψει και θα πάψει τελείως.
Επειδή ο άνθρωπος είναι πλασμένος λογικός και ήμερος, διορθώνεται ασυγκρίτως καλύτερα με την αγάπη και τον ήμερο τρόπο, παρά με το θυμό και τη αγριότητα.
Αυτό το βρήκα και εγώ μετά από πολλή και μεγάλη δοκιμασία. Με το καλό και με την αγάπη μπορείς να κάνεις πολλούς να ημερέψουν, Και αν κανείς είναι καλοπροαίρετος, τον κάνεις γρήγορα να συμμορφωθεί, να γίνει Άγγελος του Θεού.
Λοιπόν αυτό λέω σε σένα και σε όλους. Ποτέ με θυμό μη ζητάτε να διορθώνεσθε, διότι πειρασμός τον πειρασμό δεν βγάζει· αλλά με ταπείνωση και αγάπη ειλικρινή. Όταν βλέπεις ότι υπάρχει θυμός, άφησε προς στιγμήν την διόρθωση. Και όταν δεις ότι πέρασε ο θυμός και ήλθε ειρήνη και λειτουργεί χωρίς πάθος η διάκριση, τότε λες τα ωφέλιμα.
Ποτέ δεν είδα εγώ να γίνει διόρθωση με θυμό, αλλά πάντοτε με αγάπη. Τότε και ο νουθετούμενος θυσιάζεται. Λοιπόν έτσι να κάνετε. Πάρε παράδειγμα από τον ίδιο τον εαυτό σου. Πότε ημερεύεις; Με τις ύβρεις, ή με την αγάπη;
Και δεν θαυμάζεις τον λόγο που λέγει εκείνος ο Άγιος στο Γεροντικό «ότι ο θυμώδης και οργίλος άνθρωπος, και νεκρόν ακόμη εάν αναστήσει, δεν είναι δεκτός στη Βασιλεία του Θεού»!
Λες ότι σέβεσαι τους λόγους μου. Δοκίμασε λοιπόν εάν αληθεύει αυτό, να κάνεις αυτά που σου γράφω. Πνίξε το πάθος, όταν έλθει να σε πνίξει αυτό. Κράτα το φίδι μέσα κλειστό μια και δύο και πολλές φορές, και αμέσως θα βρεις το δρόμο της χαράς και της νίκης. Και τότε θα ενεργήσουν αμέσως οι προσευχές που κάμνω για σένα. Και αφού νικηθεί η μητέρα, καταπίπτει όλο το σμήνος των θυγατέρων, που γεννά ο θυμός.
Διότι τα κύρια πάθη, που γεννούν όλα τα άλλα, είναι θυμός και επιθυμία,
Λοιπόν, πνίξε με όλη σου τη δύναμη το θυμό, κάθε στιγμή που θα κινηθεί, και θα τον βρεις την επομένη φορά πιο ασθενέστερο. Και πάλιν εξακολούθησε να τον κτυπάς και να του κόβεις το κεφάλι -όταν τον δεις να σηκώνει κεφάλι· και σε λίγο θα δημιουργηθεί η αταραξία που είναι ο καρπός της μακροθυμίας. Μετά ακολουθεί ειρήνη και χάρις, και όλα τα άλλα αγαθά.
Αντιστάσου λοιπόν με αντίρρηση. Μην αφήνεις τους λογισμούς να εισέρχονται, αλλά πολέμησε με την προσευχή. Πολέμησε με ανδρεία και όχι με χαυνότητα. Και αμέσως παραλύουν. Και κάνοντας έτσι θα ανθήσει το άνθος της καθαρότητας και αγνείας, και θα χαίρεται η ψυχή σου χαρά ανεκλάλητη και θα έχεις πληροφορία ότι από τώρα σου ετοιμάσθηκε τόπος της αναπαύσεως.

Γέροντος Ιωσήφ του Ησυχαστού
(«Έκφρασις Μοναχικής εμπειρίας», εκδ, Ι.Μ. Φιλοθέου, Άγ. Όρος – αποσπάσματα σε νεοελληνική απόδοση)
https://www.askitikon.eu/

Η θεραπεία ενός πάθους

Η θεραπεία ενός πάθους, δεν έγκειται στο να φύγει το πάθος που υπάρχει, αλλά στο να αντικατασταθεί, από την αντίστοιχη αρετή.

Έχει κάποιος π.χ. το πάθος της κλοπής. Κάποια στιγμή αποφασίζει να εξομολογηθεί και σταματάει να κλέβει.

Αυτό δεν είναι η θεραπεία του πάθους της κλεψιάς, αλλά η παύση της πράξεως. Αν κάποιος μείνει μόνο στην παύση της πράξεως, υπάρχει κίνδυνος υποτροπής, διότι μέσα του θα νοσταλγεί την κλοπή. Θα ομοιάζει με κάποιον που κλαδεύει τα δέντρα και όχι τις ρίζες τους. Θα ξαναφυτρώσουν…

Με το να νοσταλγώ μία αμαρτία, έχω πέσει στην αμαρτία κατά το ήμισυ (πτώση εν τη προαιρέση) και ενώ θα είμαι εξομολογημένος, ουδέποτε θα είμαι μετανοημένος.

Η θεραπεία του πάθους θα ξεκινήσει όταν ο άνθρωπος σταματήσει να κλέβει και αρχίσει να καλλιεργεί την αντίστοιχη αρετή δηλ. την αρετή της ελεημοσύνης. Και όταν κατακτήσει την αρετή της ελεημοσύνης, η αρετή αυτή θα τον εμποδίσει να κάνει υποτροπή στην κλεψιά.

Η αγάπη για την ελεημοσύνη, θα κάνει τον άνθρωπο να »μισήσει» την κλεψιά. Από κανένα πάθος (διαβολική συνήθεια) δεν μπορούμε να απαλλαγούμε, αν δεν το »μισήσουμε» και δεν το εξομολογηθούμε με ειλικρίνεια.

Αν δεν μισήσω το πάθος, τέλεια μετάνοια δεν υπάρχει και χωρίς τέλεια μετάνοια, η εξομολόγηση δεν με ωφελεί και κινδυνεύω να κολαστώ…

Θα καλλιεργήσω λοιπόν την αντίστοιχη αρετή την ελεημοσύνη και θα βρίσκομαι στα 4/5 της τέλειας μετάνοιας.

Για να είναι τέλεια η μετάνοια θα πρέπει να εξασκώ την αρετή δηλ. την ελεημοσύνη στην προκειμένη περίπτωση ταπεινά και όχι επιδεικτικά και υπερήφανα όπως θα προσπαθήσει ο διάβολος με λογισμούς να με πείσει…

Γέροντας Εφραίμ της Σκήτης του Αγίου Ανδρέα

https://www.askitikon.eu/

Οι πέντε αισθήσεις (Από την διδασκαλία των Αγίων Πατέρων)

Πρέπει να ξέρουμε, ότι ο άνθρωπος είναι διπλός, δηλαδή από σώμα και ψυχή και έχει διπλές τις αισθήσεις (όπως και τις αρετές) τους. Πέντε αισθήσεις έχει η ψυχή και πέντε το σώμα. Οι ψυχικές αισθήσεις είναι: νους, διάνοια, γνώμη, φαντασία και αίσθηση· οι σοφοί (Πατέρες), τις ονομάζουν και δυνάμεις. Οι σωματικές αισθήσεις είναι τούτες: όραση, όσφρηση, ακοή, γεύση και αφή.
(Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός)
Όταν η αίσθηση κάνει το νου υποχείριό της, του μαθαίνει την πολυθεΐα, καθώς με την υποδούλωση στα πάθη λατρεύει σαν Θεό διαμέσου κάθε αισθήσεως, το αντίστοιχο αισθητό.
(Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής)
Ο Αδάμ επειδή χρησιμοποίησε άσχημα τις αισθήσεις του, κατέληξε στο να θαυμάζει το αισθητό κάλλος, γιατί του φάνηκε ωραίος ο καρπός και καλός να τον γευτεί. Από την στιγμή που τον γεύτηκε, άφησε ήδη την απόλαυση των νοητών.
(Άγιος Θεόδωρος ο Εδέσσης)
Όσο ένας άνθρωπος παραδίδεται στις αισθήσεις του, τόσο περισσότερο γίνεται σαρκικός, απομακρύνοντας τον εαυτόν του από το Άγιο Πνεύμα, το Οποίο δεν μπορεί να κατοικεί σε καρδιές με σαρκικό φρόνημα.
Οι άνθρωποι αυτοί, αλίμονο, δεν αισθάνονται την έλλειψη του Αγίου Πνεύματος. Συμβαίνει σ’ αυτούς, ό,τι και στον εκ γενετής τυφλό, που δεν έχει συνείδηση, τί πολύτιμο πράγμα του λείπει, το φως του ηλίου!.
(Άγιος Ιωάννης της Κροστάνδης)
Ο θάνατος ανέβηκε από τα παράθυρά μας.
(Ιερεμίας 9,21)
Μέ τίς πέντε μωρές παρθένες ὑπονοεῖ τίς πέντε βασικές αἰσθήσεις. Ὅποιος ζεῖ μ᾿ αὐτό πού βλέπει καί ἀκούει χωρίς κανέναν ἔλεγχο ἀπό τόν νοῦ, αὐτός ἔχει μωρή ψυχή. Ὅταν ὁ θάνατος ἁπλώσει τό πέπλο του σ᾿ αὐτόν τόν αἰσθητό κόσμο μία τέτοια ψυχή μένει στό ἀπόλυτο σκοτάδι.
Μέ τίς πέντε σοφές παρθένες ὑπονοεῖ τίς πέντε ἐσωτερικές αἰσθήσεις, οἱ ὁποῖες ἐλέγχουν τόν νοῦ καί κυριαρχοῦν πάνω στίς ἐξωτερικές αἰσθήσεις. Ἀλλά θά μπορέσεις κατά τή διάρκεια τῆς ζωῆς σου νά τό ἀντιληφθεῖς αὐτό;Ὁ χρόνος θά δείξει…
(Αγίου Νικολάου Βελιμίροβιτς)

https://www.askitikon.eu/