Ο δειλός άνθρωπος πάσχει κυρίως από δύο ψυχικές ασθένειες

π. Ανδρέα Αγαθοκλέους

«Ο δειλός άνθρωπος, έλεγε ο μεγάλος αββάς Ισαάκ ο Σύρος ο σοφός, πάσχει κυρίως από δύο ψυχικές ασθένειες: από ολιγοπιστία και από φιλοσωματία.

Όποιος αγωνίζεται να νικήσει αυτά τα δύο μεγάλα κακά είναι φανερό πως πιστεύει ολόψυχα στο Θεό και είναι έτοιμος να δεχθεί όλα τα δυσάρεστα που τυχόν Εκείνος θα παραχωρήσει.

Η εποχή μας, μεταξύ άλλων, έχει χαρακτηριστεί ως εποχή των ψυχικών ασθενειών. Όχι, βέβαια, πως τώρα εμφανίστηκαν αλλά τώρα ονομάστηκαν και αυξήθηκαν.

Οι Πατέρες της Εκκλησίας, ως οι εκφραστές της Θεολογίας και της ζωής της, μιλούν για την αμαρτία ως ασθένεια, για τους πνευματικούς πατέρες ως ιατρούς, για την Εκκλησία ως νοσοκομείο, για την υγεία ως θεραπεία από τα πάθη και αγιότητα – θέωση.

 Με αυτή τη θεώρηση, οι ψυχικές ασθένειες είναι η έκφραση του λανθασμένου τρόπου ζωής, που, ασφαλώς, η Ορθόδοξη Εκκλησία μπορεί να θεραπεύσει. Όμως παρατηρούμε το φαινόμενο μέσα στην Εκκλησία να ζουν άνθρωποι φοβερά ασθενείς ψυχικά, με αλλοιωμένη πίστη και καταπιεσμένη ζωή.

 Η δειλία π.χ. διαταράσσει την ηρεμία του ανθρώπου, τον κάνει να φοβάται και ν’ αγωνιά μπροστά στο ενδεχόμενο ασθενειών ή δυσκολιών που θα έλθουν στον ίδιο ή τους δικούς του. Πίσω από αυτό το φαινόμενο κρύβεται, κατά τον αββά Ισαάκ, η ολιγοπιστία και η φιλοσωματία. Η πρώτη ως διαταραχή της σχέσης του με το Θεό και η δεύτερη ως φιλαυτία, ως εγωκεντρισμός.

 Έτσι η εκκλησιαστική ζωή, ως ζωή κι όχι θεωρία, φαίνεται στην καθημερινότητά μας. Αν, δηλαδή, ο Θεός δεν διαποτίζει όλες τις πτυχές της ζωής μας και η πίστη μας σ’ Αυτόν περιορίζεται στα «θρησκευτικά μας καθήκοντα» και σε κάποιες 

μέρες, είναι προφανές ότι δεν ζούμε την πίστη των Πατέρων μας με την ανάλογη, βέβαια, παθολογία.

Όπως η ασθένεια κατανοείται στα συμπτώματά της, το ίδιο και η λανθασμένη πίστη.

 Ο άπιστος – με την έννοια της αδύνατης πίστης – αναστατώνεται και διαλύεται όταν δεν έλθουν τα γεγονότα όπως τα υπολογίζει. Δεν μπορεί να εμπιστευτεί την πρόνοια του Θεού, δεν μπορεί να διακρίνει πίσω από τις αναποδιές, τις δυσκολίες και δοκιμασίες την αγάπη Του και το ενδιαφέρον Του για πνευματική ανάπτυξη.

 Ο πιστός όμως που Τον εμπιστεύεται απόλυτα και συγχρόνως «ξέχασε τον εαυτό του» νικώντας τον εγωκεντρισμό του νικά τις φοβίες και ζει ήρεμα και φυσιολογικά. Ο εσωτερικός του κόσμος είναι ισορροπημένος, γι’ αυτό και δεν γνωρίζει ψυχικές ασθένειες. Ως άνθρωπος ταράσσεται στα απρόοπτα δυσάρεστα αλλά δεν διαλύεται ούτε χρειάζεται ψυχοφάρμακα για να ηρεμήσει.

 Τα όσα γράφονται δεν είναι για κρίση κανενός αλλά για διάγνωση της πίστης ώστε να ζήσουμε με ψυχική υγεία, φυσιολογικά, απολαμβάνοντας την ομορφιά της ζωής και αντιμετωπίζοντας τα δυσάρεστα με ολόψυχη πίστη στο Θεό και Πατέρα μας.

https://www.ekklisiaonline.gr

https://proskynitis.blogspot.com/2019/09/blog-post_3.html

Είναι αναπόφευκτο!

Η μετάνοια δεν έχει τέλος πάνω στη γη, γιατί το τέλος της μετανοίας θα σήμαινε ότι γίναμε σε όλα όμοιοι με τον Χριστό. Ν’ ακολουθήσει κάποιος τον Χριστό, σημαίνει να εκθέσει τον εαυτό του στα παθήματα. Είναι αναπόφευκτο!

Γέροντας Σωφρόνιος του Έσσεξ

http://inpantanassis.blogspot.com/

Το χαλινάρι του θυμού

Αν σε βρίσει κανείς απ’ αυτούς ή σε θλίψει, να προσεύχεσαι πολύ γι’ αυτόν, όπως είπαν οι Πατέρες, σαν να είναι μεγάλος ευεργέτης σου και γιατρός της φιληδονίας σου. 

Κάνοντας αυτά θα μειωθεί και ο θυμός σου, εφόσον βέβαια, σύμφωνα με τους αγίους Πατέρες, «χαλινάρι του θυμού είναι η αγάπη». 

Πάνω απ’ όλα όμως, παρακάλεσε το Θεό να σου χαρίσει πνευματική αγρύπνια και σύνεση, για να γνωρίσεις ποιο είναι το θέλημά Του, το αγαθό και ευάρεστο και τέλειο. 

Και ακόμα παρακάλεσέ Τον να σου χαρίσει δύναμη για να είσαι έτοιμος να κάνεις κάθε έργο αγαθό.

Αββάς Δωρόθεος

http://inpantanassis.blogspot.com/2019/09/blog-post_95.html

Τα μυστικά της πνευματικής ζωής

Με τους Άγιους Πατέρες της Εκκλησίας μας, οι οποίοι εμπειρικά πέρασαν τον πύρινο δρόμο της μετανοίας, καθορίζονται τρεις περίοδοι στην πνευματική ζωή του ανθρώπου, τον οποίο ο Κύριος καλεί για την ιδιαίτερη επικοινωνία Μαζί Του.

Η πρώτη περίοδος είναι η δωρεά της χάριτος, η δεύτερη είναι η αφαίρεση τηςκαι η τρίτη, στον πολυετή άθλο της μετάνοιας, είναι η συνετή απόκτησή της, δηλαδή, της χάριτος, ήδη ως προσωπικό αιώνιο αγαθό, με το οποίο ο άνθρωπος αναχωρεί για τον Ουράνιο Κόσμο, όπου και λαμβάνει τη Θεϊκή Ανταμοιβή. Ο Απόστολος Παύλος γράφει:

-“Ἐκείνους δὲ ποὺ προώρισε, αὐτούς καὶ ἐκάλεσε, καί ἐκείνους πού ἐκάλεσε, αὐτούς καί ἐδικαίωσε, ἐκείνους δὲ πού ἐδικαίωσε, αὐτούς καί ἐδόξασε. ”.

Μυστικό της επιλογής θεωρείται η Αγάπη του Θεού προς τον άνθρωπο, τον προετοιμασμένο να δεχθεί το σταυρό και την επιθυμία ν’ ανταποκριθεί στη φλογερή έκκληση του Κυρίου:

-”Μετανοεῖτε· ἤγγικε γάρ ἡ Βασιλεία τῶν Οὐρανῶν”.

Διότι ο Θεός απαιτεί από εμάς το εντελώς αντίθετο απ’ αυτό, το οποίο μας μαθαίνει αυτός ο αμαρτωλός κόσμος και το οποίο ακολουθεί ο κοινός νους. Απαιτεί να μισήσουμε κάθε τι το αμαρτωλό και να πεθάνουμε για τον κόσμο, ώστε ν’ αναστηθούμε σ’ αυτόν, ήδη, για την Αιώνια Ζωή. Από την ειλικρίνεια και το βάθος της μεταστροφής του ανθρώπου προς τον Χριστό εξαρτάται η πληρότητα της διάχυσης σ’ αυτόν στην πρόσκληση της Θεϊκής Χάριτος.

Οι σπάνιες ψυχές είναι έτοιμες να τ’ αφήσουν όλα (όπως αυτό συνέβη με τους αγίους Αποστόλους(1) )και ολοκληρωτικά ν’ αφιερώσουν τη ζωή τους στον Κύριο, γι’ αυτό πολύ λίγοι γνωρίζουν την πληρότητα της χάριτος και την μυστική της δράση.

Σ’ εμένα, τον ανάξιο, στην αρχή του πνευματικού μου δρόμου δόθηκε η ευκαιρία σύμφωνα με το ανείπωτο Έλεος του Θεού να γευθώ αυτήν την πληρότητα της χάριτος, την οποία ο αλησμόνητος γέροντας αρχιμανδρίτης Σωφρόνιος Σαχάροβ αποκαλεί η χάρις των τέλειων. Αυτή χαρίζεται σε εξαιρετικές περιπτώσεις, όταν ο Θεός βλέπει, ότι εσύ είσαι ικανός ολοκληρωτικά να αφιερωθείς στο θλιβερό βασανιστικό δρόμο της διαρκούς σταυροφορίας για τη μετατροπή από το σαρκικό και ψυχικό, ήδη, στον πνευματικό άνθρωπο. 

Όταν έρχεται αυτή η περίοδος αφαίρεσης αυτής της χάριτος, αυτός, που την έλαβε, βιώνει μία τραγική εγκατάλειψη από το Θεό, η οποία δεν συγκρίνεται με κανέναν άλλον πόνο, με καμία άλλη ανθρώπινη απώλεια, ακόμη και αν έχεις χάσει τα παιδιά σου, τον πατέρα σου ή την μητέρα σου. Να κατανοήσει, γιατί ο Θεός αφαιρεί την αγάπη Του από εσένα, όταν εσύ θέλεις αιώνια να ζεις μαζί Του, μπορεί μόνο ο άνθρωπος με την ιδιαίτερη διαφώτιση εκ των Άνω, η οποία ονομάζεται Θεογνωσία. 

Αυτή η άφθαρτη εμπειρία αποκτάται με τα χρόνια και μας χρειάζεται για να κατανοήσουμε όλη την πτωτική κατάσταση και τη μηδαμινότητα του δικού μας “Εγώ” για την αποκάλυψη του μεγάλου πειρασμού της υπερηφάνειας, η οποία έχει προσβάλει όλο μας το είναι. Διότι ο Δημιουργός και Πλάστης δεν μπορεί να ζει στις ψυχές μας με το Πνεύμα Του, όσο μέσα τους κυριαρχεί ο εγωισμός, η υπερηφάνεια και τα άλλα πάθη. Στους φτιαγμένους απ’ Αυτόν τον Ίδιο μύλους, Αυτός μας αλέθει σαν το σιτάρι, διότι επιθυμεί να υποτάξει στην τέφρα (2) την υπερηφάνειά μας και γι’ αυτήν τη σωτήρια θεραπεία στέλνει τις αδιάκοπες πίκρες.

Αυτές, σαν πικρό φάρμακο, θεραπεύουν, οικοδομούν την ψυχή και τη διαπαιδαγωγούν για την Αιώνια Ζωή. Η αξία τους είναι η Μακάρια Χαρά στη Βασιλεία του Φωτός και της Αγάπης! Το τέλος τους είναι η αδιάκοπη μακαριότητα με το Χριστό που σε αγάπησε!. . Όμως όσο εγώ γνώριζα και υπέμεινα όλη αυτήν την σοφία, για την οποία τώρα γράφω, πέρασα πολλές δοκιμασίες, βίωσα πολλά, κατανόησα πολλά. . . .

Ο Απόστολος Πέτρος απευθυνόμενος προς τον Χριστό έλεγε:

-“ἰδού ἡμεῖς ἀφήκαμεν πάντα και ἠκολουθήσαμέν Σοι”.

Ο όσιος γέροντας Νεκτάριος Οπτίνσκι έλεγε:

-“Όταν ο άνθρωπος αληθινά κατανοήσει ότι είναι μηδέν, τότε ο Θεός αρχίζει να δημιουργεί μαζί του κάτι το Μεγάλο” .

από το βιβλίο: «ΑΠΟ ΑΙΧΜΑΛΩΣΙΑ – ΣΤΟ ΦΩΣ, Εξομολόγηση ενός ανθρώπου» – 

Αρχιμανδρίτου Ιωάννη (Κόγκαν) – Μόσχα 2010

http://inpantanassis.blogspot.com/2019/09/blog-post_3.html

Τι είναι και τι δεν είναι Σταυρός στην οικογένεια;

Ερώτηση: Πιστεύετε ότι χρειάζεται κά­ποιος να σταυρωθεί, να σταυρώνεται καθημερινά μέσα στο γάμο, μέσα στην κοινωνία, μέσα στην ιστορία περιμένοντας την ανάστασή του ή προς το τέλος της ζωής, στη μετά θάνατον ζωή;

Απάντηση: Εγώ θα ήθελα να μεταθέσω λίγο το κέντρο βάρους της ενδιαφέρουσας ερωτήσεώς σας, από το πότε έρχεται η ανάσταση στο πώς νοούμε τη Σταύρωση. Θα πάω πιο πριν, διότι η εμπειρία μου είναι ότι γίνεται πολύ κακή χρήση της έννοιας και του όρου της Σταυρώσεως και του Σταυρού μέσα στις οικογένειες.

Ας μη ξεχνάμε από που δανειστήκαμε αυτή τη λέξη, τή δανειστήκαμε άπό τό Σταυρό του Χριστού, ό όποίος άποτελεί τό πρότυπο του πάθους και του πόνου ενός άπολύτως άναμάρτητου, δηλαδή άπολύτως άναίτιου γι’ αύτό πού του συνέβαινε.

Θεωρώ λοιπόν ότι μπορεί νά χρησι­μοποιεί τόν όρο Σταυρός κάποιος γιά μιά κατά­σταση και νά πεί «είναι ό Σταυρός μου» όταν ό ίδιος είναι άπολύτως άμέτοχος και άναίτιος σ’ αύτό πού του συμβαίνει. Τό νά πεθάνει ξαφνικά ό σύντροφος είναι σταυρός, ή όταν άρρωστήσει βαριά, πράγμα πού θά έπιβαρύνει και τόν άλλο έπίσης, είναι σταυρός γιά τόν άλλον ή άντίστοιχες καταστάσεις μέ τά παιδιά κ.τ.λ. ή μέ τήν προσωπική μας υγεία ή ένα άλλο θέμα σοβαρό τής ζωής μας. 

Τό νά ονομάζουμε όμως σταυρό, όπως συμβαίνει συνήθως, μιά κατάσταση κακής συμπεριφοράς του συζύγου ή τής συζύγου στήν όποία έγώ έχω τό 50 ή 60 ή 70%, συμμετέχω σ’ αύτή και υποδαυλίζω αύτή τήν κατάσταση, αύτό όχι απλώς είναι λάθος άλλά είναι και βεβήλωση τής έννοιας του Σταυρού.

Ή πείρα στις σχέσεις τών ζευγαριών δεί­χνει ότι είμαστε σέ πολύ μεγάλο βαθμό υπαίτιοι γιά τήν κακή συμπεριφορά του άλλου, χωρίς νά τό καταλαβαίνουμε. Είναι αύτό πού είπα πριν γιά τήν κρίση στό γάμο, όπου ό άλλος γίνε­ται ό έχθρός μας και του τά φορτώνουμε όλα.

«Αύτός είναι έτσι, καλά έχω κι έγώ κάτι λίγο, άλλά αύτός ό άνθρωπος είναι προβληματικός, είναι και άπό τό χαρακτήρα του» και μπορεί η δική μου τάση νά είναι τέτοια πού νά τόν έξοργίζει τόν άλλο, νά τόν πνίγει, νά τόν φέρνει σέ άδιέξοδα και άντιδρά μέ τόν τρόπο πού έμαθε νά άντιδρά, μέ φωνές, μέ θυμό, μέ βρισιές κ.τ.λ.

Λοιπόν, είναι μεγάλο τό θέμα γιά νά τό άναλύσουμε τώρα μέ παραδείγματα, πώς μπορεί έμείς νά συντελούμε στήν κατάσταση του άλλου, άλλά απλώς τό λέω γιά νά τό κρατήσουμε. 

Μήν είμαστε εύκολοι νά ονομάζουμε κάτι Σταυρό. Από τή στιγμή πού θά άφαιρέσουμε μερικές τέ­τοιες περιπτώσεις, δέν μιλάμε συνακόλουθα γιά Ανάσταση, ή μιλάμε άλλά, άν μεταθέσουμε έκεί τήν έννοια του Σταυρού, τότε ξέρετε ποιός είναι ό Σταυρός μας; 

Ό Σταυρός μας είναι νά μπορέ­σουμε νά άνακαλύψουμε έμείς τί μάς συμβαίνει, ό Σταυρός είναι νά διορθώσουμε έμείς τό χα­ρακτήρα μας. Έκεί ταιριάζει μέ τήν έννοια του Σταυρού περισσότερο γιατί τόν χαρακτήρα μας δέν τόν δημιουργήσαμε έμείς, άλλά τότε όμως άλλάζει τό κέντρο βάρους και δέν λέμε «ό Σταυ­ρός μου είναι ό σύντροφός μου», λέμε «ό Σταυρός μου είμαι έγώ, μ’ αύτά πού έχω, τά κουσούρια πού έχω».

Οι άγιοι αύτό τό φρόνημα είχαν. Oι άγιοι είχαν τή νοοτροπία ότι ζουν μέσα στόν παράδει­σο και ότι μόνο αυτοί είναι τό πρόβλημα, μόνο αυτοί έχουνε πάνω τους αμαρτίες και πάθη. 

Απέχουμε έμείς άπ’ αύτό, άλλά τουλάχιστον άς μήν χρησιμοποιούμε τή λέξη Σταυρός σ’ αύτές τις περιπτώσεις. Έάν δούμε σάν Σταυρό αύτά τά ζητήματα τότε θά άκολουθήσει Ανάσταση όπωσδήποτε και η Ανάσταση μπορεί νά μήν έχει τή μορφή μιάς θεαματικής άλλαγής στό χαρακτή­ρα ή στις σχέσεις του ζευγαριού, πού καμιά φορά τήν έχει κι αύτή τή μορφή, άλλά μπορεί νά είναι αύτή η ήρεμη και διαρκής γλυκιά παρηγοριά και βοήθεια και στήριξη πού ή χάρη του Θεοϋ στέλνει.

π. Βασιλείου Θερμού

Περιοδικό Αγία Ζώνη, Τεύχος Αυγούστου 2012

http://inpantanassis.blogspot.com/2019/09/blog-post_26.html

Αγιογραφικό ανάγνωσμα

Ἐκ τοῦ κατὰ Ματθαῖον 

κγ΄ 23 - 28 

Εἶπεν ὁ Κύριος πρὸς τοὺς ἐληλυθότας πρὸς αὐτὸν Ἰουδαίους· Οὐαὶ ὑμῖν, γραμματεῖς καὶ Φαρισαῖοι ὑποκριταί, ὅτι ἀποδεκατοῦτε τὸ ἡδύοσμον καὶ τὸ ἄνηθον καὶ τὸ κύμινον, καὶ ἀφήκατε τὰ βαρύτερα τοῦ νόμου, τὴν κρίσιν καὶ τὸν ἔλεον καὶ τὴν πίστιν· ταῦτα δὲ ἔδει ποιῆσαι κἀκεῖνα μὴ ἀφιέναι. 24ὁδηγοὶ τυφλοί, οἱ διυλίζοντες τὸν κώνωπα, τὴν δὲ κάμηλον καταπίνοντες! 25Οὐαὶ ὑμῖν, γραμματεῖς καὶ Φαρισαῖοι ὑποκριταί, ὅτι καθαρίζετε τὸ ἔξωθεν τοῦ ποτηρίου καὶ τῆς παροψίδος, ἔσωθεν δὲ γέμουσιν ἐξ ἁρπαγῆς καὶ ἀδικίας. 26Φαρισαῖε τυφλέ, καθάρισον πρῶτον τὸ ἐντὸς τοῦ ποτηρίου καὶ τῆς παροψίδος, ἵνα γένηται καὶ τὸ ἐκτὸς αὐτῶν καθαρόν. 27Οὐαὶ ὑμῖν, γραμματεῖς καὶ Φαρισαῖοι ὑποκριταί, ὅτι παρομοιάζετε τάφοις κεκονιαμένοις, οἵτινες ἔξωθεν μὲν φαίνονται ὡραῖοι, ἔσωθεν δὲ γέμουσιν ὀστέων νεκρῶν καὶ πάσης ἀκαθαρσίας. 28οὕτω καὶ ὑμεῖς ἔξωθεν μὲν φαίνεσθε τοῖς ἀνθρώποις δίκαιοι, ἔσωθεν δέ μεστοὶ ἐστε ὑποκρίσεως καὶ ἀνομίας. 

Νεοελληνική απόδοση:

Ἀλλοίμονον σ’ ἐσᾶς, γραμματεῖς καὶ Φαρισαῖοι ὑποκριταί, διότι δίνετε τὸ δέκατον ἀπὸ τὸν δυόσμον καὶ ἀπὸ τὸ ἄνηθον καὶ ἀπὸ τὸ κύμινον, καὶ ἀφήσατε τὰ σπουδαιότερα τοῦ νόμου, τὸ δίκαιον καὶ τὴν ἀγάπην καὶ τὴν πίστιν. Αὐτὰ εἶναι ποὺ ἔπρεπε νὰ κάνετε χωρὶς νὰ παραμελῆτε καὶ ἐκεῖνα. Ὁδηγοὶ τυφλοί, ποὺ ξεκαθαρίζετε τὸ κουνούπι, ἐνῷ καταπίνετε τὴν καμήλα. Ἀλλοίμονον σ’ ἐσᾶς, γραμματεῖς καὶ Φαρισαῖοι ὑποκριταί, διότι καθαρίζετε τὸ ἐξωτερικὸν μέρος τοῦ ποτηριοῦ καὶ τοῦ πιάτου, μέσα δὲ εἶναι γεμάτα ἀπὸ ἁρπαγὴν καὶ ἀδικίαν. Φαρισαῖε τυφλέ, καθάρισε πρῶτα τὸ ἐσωτερικὸν τοῦ ποτηριοῦ καὶ τοῦ πιάτου, διὰ νὰ γίνῃ καὶ τὸ ἐξωτερικόν του καθαρόν. Ἀλλοίμονον σ’ ἐσᾶς, γραμματεῖς καὶ Φαρισαῖοι ὑποκριταί, διότι μοιάζετε μὲ τάφους ἀσβεστωμένους, οἱ ὁποίοι ἀπ’ ἔξω μὲν φαίνονται ὡραῖοι, ἀλλὰ μέσα εἶναι γεμᾶτοι ἀπὸ κόκκαλα νεκρῶν καὶ ἀπὸ κάθε ἀκαθαρσίαν. Ἔτσι καὶ σεῖς, ἀπ’ ἔξω μὲν φαίνεσθε εἰς τοὺς ἀνθρώπους δίκαιοι, ἀλλ’ ἀπὸ μέσα εἶσθε γεμᾶτοι ὑποκρισίαν καὶ ἀνομίαν.

ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ

"Οι γονείς πρέπει να δώσουν στα παιδιά τους να καταλάβουν ότι δεν γίνεται να ζήσουν μακριά από τον Χριστό. Ο Χριστός είναι ο μόνος δρόμος, δεν υπάρχει άλλος. Άμα μεταδώσουν αυτό στα παιδιά τους, δεν χρειάζεται τίποτε άλλο, αυτή είναι όλη η διαπαιδαγώγηση." 

Αγ. Παΐσιος