Παρασκευή, 3 Απριλίου 2020

Ο ξεχασμένος οικισμός του Αγαλαντέ κοντά στην Καρκαδιώτισσα.Ερήμωσε λόγω πανούκλας


Κοντά στο χωριό της Καρκαδιώτισσας , στα σύνορα των παλιών επαρχιών Μονοφατσίου και Τεμένους βρίσκονται ίχνη του παλαιού οικισμού Αγαλαντές.

Της Ελένης Βασιλάκη

Αρκετοί τον μπερδεύουν με το χώρο που καταλαμβάνει η Μονή του Αστράτηγου, την οποία συναντάμε λίγο πιο κάτω. Ωστόσο ο Αγαλαντές εντοπίζεται λίγα μέτρα μακρύτερα και ψηλότερα από εκείνο το σημείο, στο ύψωμα που ονομάζεται Μονοδέντρι.

Μάλιστα το μοναδικό ίσως απομεινάρι αυτού του ξεχασμένου οικισμού είναι τα ερείπια μιας εκκλησίας, που λέγεται πως ήταν αφιερωμένη στην Παναγία. 

Πρόκειται για ένα μικρό μονόχωρο ναό, πιθανόν τοιχογραφημένο, που μοιάζει μέχρι πριν από λίγα χρόνια κάποιος από την περιοχή να τον τιμούσε και να άναβε το καντήλι του. 

Λίγες πέτρες σκόρπιες εδώ κι εκεί δείχνουν που υπήρχαν τα σπίτια του χωριού 
Λίγες σκόρπιες πέτρες, ανά διαστήματα, ανάμεσα στις βελανιδιές, τις ελιές και τις χαρουπιές, μαρτυρούν πως εκεί γύρω υπήρξαν τα σπίτια του χωριού, το οποίο όπως όλα δείχνουν ερήμωσε λόγω της πανούκλας.

Πρώτη φορά συναντάμε αναφορά σε αυτόν τον οικισμό τέλη του 13ου αιώνα στο Κατάστιχο Φεούδων του σεξτέρτιου των Αγ. Αποστόλων ενώ ο Καστροφύλακας το 1583 αναφέρει τον Agalanandes με 38 κατοίκους.

Η παράδοση αναφέρει πως εκεί ζούσαν 60 κορασίδες ενώ αιτία της εγκατάλειψης του ήταν η πανώλη και μάλιστα εκείνη που όπως έλεγαν χαρακτηριστικά «άφηνε τα κλειδιά στις πόρτες», αφού χτυπούσε αιφνιδιαστικά και σε σύντομο χρόνο δεν άφηνε κανένα ζωντανό.

Σε μελέτη του Εμμανουήλ Πετράκι του 1956 αναφέρεται πως η πληροφορία για την πανώλη επιβεβαιώνεται και από την ύπαρξη Παρακλητικού Κανόνα, η σύνθεση του οποίου έγινε ειδικά για το μοναστήρι του Αγίου Γεωργίου του Επανωσήφη.

Ο τριανταοκτασέλιδος αυτός Κανόνας περιλαμβάνει δύο κατανυκτικές ευχές προς την Παναγία και αναφέρει σε όλες τις ωδές και τα άσματα του βαρβαρική επιδρομή και ταυτόχρονα λοιμική νόσο, ειδικότερα την πανώλη, καθώς και την ανομβρία και τις ακρίδες, εκτός από την γενική εξαθλίωση του πολέμου. 

Ο χρόνος σύνθεσης του Κανόνα συμπίπτει με την πολιορκία του Χάνδακα από τους Τούρκους, στα δεινά της οποίας προστέθηκε και η πανώλη η οποία θέρισε μεγάλος μέρος του πληθυσμού και έγινε αιτία να ερημώσει και ο Αγαλαντές.

Στο Τουρκικό Αρχείο του Ηρακλείου υπάρχουν επίσης μερικές ενδιαφέρουσες αποφάσεις του Ιεροδικείου που μας αποκαλύπτουν στοιχεία για τον Αγαλαντέ και τον κοντινό του Αστράτηγο.

Ανάμεσα τους η αγωγή (1671) της Εργίνας Τομάζου από την Καρκαδιώτισσα σε βάρος του Μαθιού, γιου του Εμμανουήλ, για ένα αμπέλι στην τοποθεσία Αγαλαντές, της περιφέρειας της Καρκαδιώτισσας, το οποίο συνόρευε με αμπέλι της μονής του Αστράτηγου.

Σε συμβόλαιο του 1857 παρουσιάζεται η Μονή Επανωσήφη να αγοράζει αγρό στον Αγαλαντέ από Τούρκο που ονομαζόταν Ζεκυριά.

Από τα κείμενα του Ιεροδικείου και όσα άλλα έγγραφα διασώθηκαν φαίνεται πως τα πρώτα χρόνια της τουρκικής κατάκτησης λειτουργούσε ακόμα η Μονή του Αστράτηγου ενώ ο Αγαλαντές υπήρχε μόνο ως τοπωνύμιο αφού είχε ήδη ερημώσει.Εικάζεται μάλιστα πως ο Αγαλαντές προϋπήρχε της δημιουργίας της Μονής του Αστράτηγου.










Να μην με αγγίζει


Μου φαινόταν ότι τίποτε δεν άξιζε τόσο όσο το να νεκρώσω τις αισθήσεις, μακριά από το σαρκικό και κοσμικό φρόνημα, και αφού στραφώ στον εαυτό μου, να μην με αγγίζει κανένα ανθρώπινο, παρά μόνο να συνομιλώ με τον Θεό, να ζω υπέρ τα δρώμενα, να ζω τις θείες αποκαλύψεις, να γίνομαι πράγματι έσοπτρο ακηλίδωτο του Θεού, λαμβάνοντας φως από το φως, και από σκοτεινός να φωτίζομαι, συγκομίζοντας ήδη από την παρούσα ζωή τους καρπούς των ελπιζομένων μελλόντων αγαθών, αφήνοντας την γη και συναναστρεφόμενος τους αγγέλους.

Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος

Άφησέ τα στα χέρια του Θεού και μη φοβάσαι


«Εαυτούς και αλλήλους και πάσαν την ζωήν ημών Χριστώ. τω Θεώ παραθώμεθα». Τους εαυτούς μας και τους άλλους ανθρώπους, τα παιδιά μας, τους φίλους μας, τους συγγενείς μας, τους οικείους μας, τους συναδέλφους μας, τους συμπολίτες μας, τον κόσμο όλο να τον αφήσουμε στα χέρια του Θεού!

Στις πολύπλοκες μέρες που ζούμε που φορτωνόμαστε όλοι πάρα πολλά πράγματα, έχουμε καταντήσει να είμαστε πάρα πολύ κουρασμένοι. Και συναντάει κανείς ανθρώπους πονεμένους και κουρασμένους, ακόμα και στη νεανική ηλικία. Συναντά κανείς νέους οι οποίοι έχουν γηράσει από τον κόπο και τον μόχθο της καθημερινότητας, οι οποίοι έχουν τραυματιστεί κι έχουν πληγωθεί απ’ όλ’ αυτά που συμβαίνουν γύρω τους…είναι ένα σημείο των εσχάτων ημερών, ένα σημείο που ο Κύριος μας το έδωσε ως γνώρισμα των εσχάτων χρόνων•

Έρχεται ο Χριστός και μας λέγει να έρθουμε κοντά Του όλοι εμείς οι κουρασμένοι, οι πεφορτισμένοι και θα μας αναπαύσει. Και έρχεται η Εκκλησία και μας προτρέπει τους εαυτούς μας και τους γύρω μας και τα πάντα να τα αφήνουμε στα χέρια του Θεού.

«Μάθετε από μένα», λέει ο Χριστός, «ότι είμαι πράος και ταπεινός τη καρδία. Κι έτσι ευρήσετε ανάπαυσιν ταις ψυχαίς ημών». «Θα μάθετε από Μένα», λέγει ο Χριστός, «εγώ θα σας το διδάξω, δεν θα σας το διδάξουν άλλοι άνθρωποι• Εγώ ο ίδιος θα σας διδάξω, όταν θα σας εμφανίσω τον εαυτό μου, όταν θα σας αποκαλύψω τον εαυτό μου, ότι είμαι πράος και ταπεινός τη καρδία. Κι έτσι θα βρείτε ανάπαυσιν μέσα σας.»

Και πράγματι ποιος αναπαύεται τελικά; Ο ταπεινός άνθρωπος!Μόνο ο ταπεινός άνθρωπος αναπαύεται εν Χριστώ!Εμείς, οι υπερήφανοι άνθρωποι, οι εγωιστές άνθρωποι, οι φίλαυτοι άνθρωποι δεν μπορούμε να αναπαυθούμε, γιατί εμποδίζομε τον Χριστό να μας πάρει στην αγκαλιά Του. Δεν δεχόμαστε, δεν θέλουμε ν’ αφεθούμε στον Θεό! Φοβούμαστε τον Θεό! Ή δεν Του έχουμε εμπιστοσύνη.

Φοβούμαστε να τα δώσουμε στα χέρια του Θεού! Φοβόμαστε ν’ αφήσουμε τον εαυτό μας στα χέρια του Θεού! Δεν είναι εύκολο πράγμα να πεις στον Θεό «γενηθήτω το θέλημά Σου»!…ο Θεός προνοεί τον ταπεινό άνθρωπο, ο οποίος έμαθε αυτό το μεγάλο πράγμα, να τ’ αφήνει στα χέρια του Θεού• όλα! Αλλά έμαθε ότι όποιος τ’ αφήνει στα χέρια του Θεού, ο Θεός δεν μένει αδρανής, ο Θεός αναλαμβάνει την ευθύνη πλέον. Και τα έργα του Θεού είναι πολύ σημαντικότερα και πολύ σπουδαιότερα από τα δικά μας έργα.

Εσύ κάμε αυτό που μπορείς• κάμε ό,τι μπορείς, χωρίς ν’ αγχώνεσαι, χωρίς ν’ αγωνιάς, χωρίς να ταλαιπωρείσαι. Αφού κάνεις αυτό που μπορείς και η συνείδησή σου σου καταμαρτυρεί ότι «έκανα ότι μπορούσα, μέχρις εδώ! Από ‘δώ και κάτω δεν μπορώ να κάνω τίποτα!» Τότε παραδίδεις το θέμα, το πρόβλημα, το παιδί σου, την υγεία σου, τα οικονομικά σου, ό,τι έχεις που σε βαραίνει το παραδίδεις στα χέρια του Θεού. Και τότε πράγματι, εκεί ο Θεός εμφανίζεται!

Κι αν ακόμα αργήσουν να γίνουν τα πράγματα, όπως πιθανόν πρέπει να γίνουν, κι αν ακόμα φανεί ότι ο Θεός σιωπάκαι δεν ενεργεί και παραμείνει ο άνθρωπος μέσα στην εμπιστοσύνη του Θεού, τότε ο Θεός αποκαλύπτει πράγματι με θαυμαστό τρόπο τον εαυτό Του. Κανένας, λέγει η Γραφή, κανένας δεν ήλπισε επί Κύριον και καταισχύνθηκε. 

Λέει ο Δαβίδ ένα ωραίο λόγο: «Εμβλέψετε, κοιτάξετε στις αρχαίες γενεές, βρέστε μου ένα άνθρωπο ο οποίος ήλπισε επί Κύριον και εντράπηκε. Ένας άνθρωπος να βρεθεί που να πει ότι εγώ, είχα την ελπίδα μου στον Χριστό κι ο Χριστός δεν ανταποκρίθηκε. Δεν με βοήθησε. Μ’ εγκατέλειψε!» Κανένας!

Βέβαια θα μου πεις ότι μπορεί να μην έγινε αυτό που ήθελα, μπορεί να μην έγινε αυτό που εγώ ζητούσα… Εάν όμως έχεις εμπιστοσύνη στον Θεό, θα δεις πως τελικά αυτό που έγινε, αυτό ήταν το καλύτερο. Εσύ μπορεί να μην ήξερες ποια ήταν η πραγματικότητα…

Κι όταν ο άνθρωπος πράγματι το γευθεί αυτό και το καταλάβει και περάσει στη ζωή του πολλές δοκιμασίες και πολλές περιπέτειες και διά πολλών θλίψεων διέλθει τον δρόμο της ζωής του, τότε απομένει σαν λάφυρο πείρας αυτή η μεγάλη εμπειρία «άφησ’ τα στα χέρια του Θεού και μη φοβάσαι• μη φοβάσαι». Ο Θεός θα κάνει το καλύτερο, το άριστο, το θεοπρεπές. 

Εσύ ό,τι και να κάμεις, όσο καλό και να το κάμεις, θα ‘χει και την ανθρώπινη λειψάδα πάνω, θα ‘χει και την ανθρώπινη ατέλεια! Ενώ ό,τι κάμει ο Θεός είναι τέλειο. Κι είναι αδύνατο ο Θεός να κάνει λάθος! Ο Θεός δεν κάμνει λάθη κι ούτε αφήνει τα έργα του ατέλειωτα. Ούτε αρχίζει κάτι και το μετανιώνει μετά! Ούτε απογοητεύει ποτέ τον άνθρωπο. Ούτε σε αφήνει μόνο σου. Ούτε σε ντροπιάζει ο Θεός. Δεν είναι δυνατόν ο Θεός να σε καταισχύνει, όταν εσύ ελπίζεις εις Αυτόν.

Ο ταπεινός, λοιπόν, άνθρωπος είναι αυτός που αφήνει τη ζωή του στα χέρια του Θεού• γι’ αυτό εκείνο που μας χρειάζεται, αδελφοί μου, είναι να αγωνιζόμαστε καθημερινά, να κάνομε άσκηση από τα πιο απλά πράγματα, για να μάθομε τον εαυτό μας να τ’ αφήνει στα χέρια του Θεού…Κι αυτή η προτροπή της Εκκλησίας «πάσαν την ζωήν ημών Χριστώ τω Θεώ παραθώμεθα» νομίζω είναι η πιο σημαντική προτροπή στην εποχή μας για κάθε άνθρωπο: για τους γονείς, για τους νέους, για τους ηλικιωμένους, για τους ιερείς, για κάθε ένα που προβληματίζεται και αγωνιά για το τι γίνεται γύρω μας. 

Ο Θεός έχει τα πάντα στο δικό Του χέρι. Κι όταν είναι τα πάντα στα χέρια του Θεού, τότε έχουμε ειρήνη μέσα στην ψυχή μας.

Μητροπολίτης Λεμεσού Αθανάσιος
Ομιλία στα «Δημήτρια» του Ι.Ν. Αγίου Δημητρίου (Άγιος Δημήτριος Αττικής, 22/10/2009)

Ευλογημένη μέρα ξεκινάει…


Μια νέα και ευλογημένη μέρα ξεκινάει…

Για να είναι η μέρα σου ευλογημένη μόλις ξυπνήσεις ευχαρίστησε τον Θεό που σου τη χάρισε.

Σήκω από το κρεβάτι σου και άναψε το καντήλι του σπιτιού εάν έχει σβήσει κατά το βράδυ και κάνε την προσευχή σου μπροστά στις εικόνες σου.

Ετοίμασε το πρωινό για την οικογένεια σου και ευχαριστήστε όλοι μαζί τον Κύριο που ευλόγησε και την σημερινή ημέρα να έχετε τον Άρτον τον επιούσιον.

Έπειτα συνέχισε τις υπόλοιπες εργασίες σου λέγοντας σιωπηλά και καρδιακά την προσευχή σου «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησέ με» ή «Υπεραγία Θεοτόκε σώσον ημάς» ή «Άγιε ή Αγία του Θεού πρέσβευε υπέρ ημών».

Θυμήσου αδερφέ μου όταν δοξολογείς και ευχαριστείς τον Κύριο για καθετί που σου χαρίζει θα έχεις ανάπαυση στην ψυχή σου και θα πλημμυρίζεις από την αγάπη Του.

Καλή και ευλογημένη μέρα…

Φεύγει ανεπαίσθητα


Ο άνθρωπος χρειάζεται να σκέφτεται συνεχώς ότι η ζωή αυτή, η φθαρτή ζωή, που έχομε όλοι μας και έχομε διάφορα προγράμματα, διάφορες μέριμνες, διάφορα όνειρα, όλα αυτά έρχεται η ώρα που παρέρχονται και φεύγουν. 

Είμεθα μάρτυρες όλοι μας το πόσον η ζωή, η ζωή μας, φεύγει τόσον ανεπαίσθητα. 

Και ο καθένας θ’ αναρωτηθεί για τα χρόνια της ζωής του, θα δει ο ίδιος με την πείρα που έχει και ψηλαφεί την όλη κατάσταση, ότι φεύγει τόσον γρήγορα η ζωή του ανθρώπου.

Γέροντας Εφραίμ Βατοπαιδινός

Αγιογραφικό ανάγνωσμα


Πρὸς Γαλάτας Ἐπιστολῆς Παύλου τὸ Ἀνάγνωσμα 2:6-10
Ἀδελφοί, ἀπὸ τῶν δοκούντων εἶναί τι - ὁποῖοί ποτε ἦσαν, οὐδέν μοι διαφέρει· πρόσωπον Θεὸς ἀνθρώπου οὐ λαμβάνει - ἐμοὶ γὰρ οἱ δοκοῦντες εἶναί τι, οὐδὲν προσανέθεντο· ἀλλὰ τοὐναντίον ἰδόντες ὅτι πεπίστευμαι τὸ εὐαγγέλιον τῆς ἀκροβυστίας καθὼς Πέτρος τῆς περιτομῆς, (ὁ γὰρ ἐνεργήσας Πέτρῳ εἰς ἀποστολὴν τῆς περιτομῆς ἐνήργησεν καὶ ἐμοὶ εἰς τὰ ἔθνη)· καὶ γνόντες τὴν χάριν τὴν δοθεῖσάν μοι, ᾽Ιάκωβος καὶ Κηφᾶς καὶ ᾽Ιωάννης, οἱ δοκοῦντες στῦλοι εἶναι, δεξιὰς ἔδωκαν ἐμοὶ καὶ Βαρνάβᾳ κοινωνίας, ἵνα ἡμεῖς εἰς τὰ ἔθνη, αὐτοὶ δὲ εἰς τὴν περιτομήν· μόνον τῶν πτωχῶν ἵνα μνημονεύωμεν, ὃ καὶ ἐσπούδασα αὐτὸ τοῦτο ποιῆσαι.

Νεοελληνική απόδοση:
Ἀπὸ δὲ τοὺς φημισμένους, – τί ἦσαν μιὰ φορὰ δὲν μὲ ἐνδιαφέρει, ὁ Θεὸς δὲν λαβαίνει ὑπ’ ὄψιν του τὸ πρόσωπον τοῦ ἀνθρώπου – εἰς ἐμὲ λοιπὸν οἱ φημισμένοι τίποτε δὲν μοῦ προσέθεσαν ἀλλὰ τοὐναντίον, ὅταν εἶδαν ὅτι ἐγὼ ἤμουν ἐμπιστευμένος μὲ τὸ εὐαγγέλιον διὰ τοὺς ἀπεριτμήτους ὅπως ὁ Πέτρος διὰ τοὺς περιτμημένους, – διότι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐνήργησε εἰς τὸν Πέτρον, ὥστε νὰ γίνῃ ἀπόστολος τῶν περιτμημένων, ἐνήργησε καὶ εἰς ἐμὲ διὰ νὰ γίνω ἀπόστολος εἰς τὰ ἔθνη – καὶ ὅταν αὐτοὶ ἀνεγνώρισαν τὴν χάριν, ποὺ μοῦ εἶχε δοθῆ, τότε ὁ Ἰάκωβος καὶ ὁ Κῆφας καὶ ὁ Ἰωάννης, οἱ ὁποῖοι ἐθεωροῦντο ὅτι εἶναι στύλοι, ἔδωκαν εἰς ἐμὲ καὶ εἰς τὸν Βαρνάβαν τὸ δεξί τους χέρι εἰς σημεῖον ἐπικοινωνίας καὶ συμφώνησαν νὰ εἴμεθα ἐμεῖς ἀπόστολοι εἰς τὸν ἐθνικὸν κόσμον, αὐτοὶ δὲ εἰς τοὺς περιτμημένους. Ἐζήτησαν μόνον νὰ ἐνθυμούμεθα τοὺς πτωχοὺς καὶ αὐτὸ ἐφρόντισα νὰ τὸ κάνω.

ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ


Το θέμα της ταπεινώσεως δεν μπορούμε να το περιγράψωμεν, έφ’ όσον δεν μπόρεσαν νά το περιγράψουν κορυφαίοι Πατέρες.

Αλλά αμυδρώς αναφέρομε ελάχιστα ψήγματα, πού να μπορέσουν αυτά τα λίγα να μας βοηθήσουν στον στόχο αυτό.

Ο μοναχός και κατ’επέκταση ο κάθε χριστιανός που θα χάση το νόημα της ταπεινοφροσύνης, αμφιβάλλω αν θα επιτύχη τον σκοπό του.
Τώρα όμως εκείνο το ελάχιστο θα όναφέρωμε, ξεκινώντας από την προσωπικότητα του Δεσπότου μας Χριστού, ο όποιος «κλίνας ουρανούς κατέβη, έκένωσεν εαυτόν και φόρεσε την ήμετέραν φύσιν», όντας «ο λόγος του Θεού», στον όποιον «εδόθη πάσα εξουσία έν ούρανω και επί γής».
Παρ’ όλα όμως αυτά, αρκέστηκε να ονομάζεται «ταπεινός τη καρδία»· οπόταν το «ταπεινός τη καρδία» στην θεοπρεπή μεγαλοσύνη δεν είναι ένα διακοσμητικό επίθετο, αλλά μία οντολογική πραγματικότης, κάτι το όποιο σαφώς δείχνει το τί σημαίνει Θεός και άνθρωπος μαζί. Άρα η ταπείνωση είναι τρόπον τινά η βάση της πραγματικότητος.
Διότι μόνο στην ταπείνωση υπάρχει η αληθινή προσωπικότης, η σταθερότης, η βεβαιότης, η ακινησία, η αλήθεια. Εκεί πού δεν υπάρχει η ταπείνωση, υπάρχει η φοβία και το άβέβαιον. Αυτό πού χαρακτηρίζει κυρίως τον διάβολον, είναι το άταπείνωτο καί, έξ αιτίας αύτού, είναι συνεχώς ταραγμένος, ασταθής και αβέβαιος, συνεχώς δε αμφιβάλλει. Τίποτε δεν κατέχει και για τίποτε δεν μπορεί να όμεριμνήση, πάντοτε φοβάται.
Την ταπείνωση είναι αδύνατον να την περιγράψωμε, διότι τώρα έγινε στολή της θεότητος. Το κέντρο της αγάπης μας, ο Ιησούς μας, την έφόρεσε και μέσω αυτής μας εξεδήλωσε τον χαρακτήρα Του. Λέγοντας το «μάθετε απ’ έμού ότι πράος είμι και ταπεινός τη καρδία», είναι σαν να μας χάραξε την μορφή Του εξωτερικά, για να μπορέσωμε στα κτιστά και ταπεινά μας περιθώρια να τον αντιγράψωμε.
Τώρα λοιπόν τί άλλο έχομεν εμείς να κάνωμε; Αφού το κέντρο της αγάπης και της προσπάθειας μας, το κέντρο ολοκλήρου του ενδιαφέροντος μας είναι Αυτός τούτος ο «ταπεινός τη καρδία», άρα δεν είναι πλέον καθήκον σε μας το θέμα της ταπεινοφροσύνης;
Στην ταπεινοφροσύνη δεν επειγόμεθα, όπως στις υπόλοιπες αρετές τις όποιες ασκούμε ανάλογα με την πίεση της αντίστοιχης κακίας, αλλά βαδίζομε προς αυτήν, θέτοντας την ως κύριο στόχο και σκοπό της ζωής μας. Γιατί μέσω αυτής θα ανακτήσωμε και ‘μείς μία προσωπικότητα πού ακριβώς να είναι Ίδια με το πρότυπο μας, το κέντρο του είναι και της αγάπης μας.
Αν λοιπόν ο Ιησούς μας έχει αυτόν τον χαρακτήρα και ‘μείς τον στερούμεθα, τότε θα κριθούμε με το φοβερό εκείνο απειλητικό ρήμα του Παύλου, «άρα νόθοι έστέ και ούχ υιοί».
Όποιος λοιπόν θέλει να απόκτηση τον χαρακτήρα του Πατρός του, ελεύθερα δε να είσέλθη και να γίνη κληρονόμος με αυτόν πού επικαλείται ως Θεό και Πατέρα, πρέπει να έχη πάνω του χαραγμένη ακριβώς αύτού του είδους την μορφή- και όταν τον αντικρύσουν οι Άγγελοι στην ώρα του θανάτου και στην ώρα της κρίσεως και της παλιγγενεσίας, τότε, κρατώντας πάνω του αυτή την μορφή, θα είναι βέβαιος ότι θα είσέλθη ελεύθερα, γιατί έσφραγίσθη και απεδείχθη γνήσιος υιός του Πατρός του.

Γέροντας Ιωσήφ Βατοπαιδινός