Το πάθος της ζήλιας

Μέσα στην Αγία Γραφή πολλές φορές γίνεται λόγος για το πάθος αυτό. Ας αναφέρουμε μερικά δείγματα χωρίων. Ο Απόστολος Παύλος τους ανθρώπους, που έζησαν προ Χριστού, γενικά τους ονομάζει «μεστούς φόνου καί φθόνου» (Ρωμ. α΄ 29). Ακόμη στην προ Φιλιππησίους επιστολή γράφει πως μερικοί κηρύσσουν το Χριστό όχι από καθαρά ελατήρια, αλλά για προσωπικούς λόγους˙ «Τινές μέν καί διά φθόνον καί ἒριν, τινές δέ καί δι’ εὐδοκίαν τόν Χριστόν κηρύσσουσιν» (Ρωμ. α΄ 15). Το Ευαγγέλιο ακόμη μάς λέγει πως οι Γραμματείς και οι άρχοντες παρέδωσαν τον Ιησού να φονευθεί εξαιτίας του φθόνου˙ «Τίνα θέλετε ἀπολύσω ὑμῖν; Βαρραβᾶν ἢ Ἰησοῦ τόν λεγόμενον Χριστόν; ᾒδει γάρ ὃτι διά φθόνον παρέδωκαν αὐτόν» (Ματθ. κζ΄ 17-18), είπε ο Πιλάτος στους Ιουδαίους. Επίσης ο Σοφός Σειράχ γράφει πως ο φθονερός οφθαλμός όλα τα θέλει λειψά, ακόμη και τα υλικά αγαθά˙ «ὀφθαλμός πονηρός φθονερός ἐπ’ ἂρτῳ καί ἐλλιπής ἐπί τῆς τραπέζης αὐτοῦ» (Σοφ. Σειράχ ιδ΄ 10). Ο δε Σολομών ακόμη τονίζει πως «φθόνῳ δέ διαβόλου θάνατος εἰσῆλθεν εἰς τόν κόσμον» (Σοφ. Σολ. β΄ 24).

Εάν προσπαθούσαμε να δώσουμε έναν ορισμό για το φθόνο θα λέγαμε τα εξής. Ο Μέγας Βασίλειος αναφέρει πως είναι ολεθριώτατο πάθος, που γινιέται μέσα στις ψυχές των ανθρώπων και το οποίο δεν βλάπτει τόσο τους άλλους ανθρώπους, όσο τον ίδιο τον άνθρωπο, που φθονεί. Ο Αντίοχος ο μοναχός θα συμπληρώσει πως είναι «δεινόν πάθος καί διαβολικόν και δυσίατον». Ο ιερός Χρυσόστομος θα σημειώσει πως είναι πάθος αναίσχυντο και θρασύ «κἂν μυριάκις ἐπιστομισθῇ, μυριάκις ἐφίσταται πάλιν». Μάλιστα επικαλείται και ένα χωρίο του βιβλίου Ἂσμα Ἀσμάτων˙ «σκληρός ὡς ᾃδης ζῆλος» (κεφ. η΄ 6), δηλαδή η ζηλοτυπία είναι σκληρή σαν τον Άδη.